دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ128
فصل ۱۲۸ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر رطوبت مداوم و خیس‌ماندن طولانی‌مدت سطح
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
یکی از شرایطی که می‌تواند به مرور زمان روی عملکرد و ظاهر نما اثر بگذارد، خیس‌ماندن طولانی‌مدت سطح است. نمای ساختمان ممکن است بر اثر بارندگی مکرر، مه، شبنم، رطوبت نسبی بالا، شست‌وشوی نما، پاشش آب یا قرار گرفتن در سایه، برای مدت زیادی مرطوب باقی بماند.
خیس بودن چند دقیقه‌ای با مرطوب ماندن چند ساعت یا حتی چند روز تفاوت دارد. هرچه مدت تماس مصالح متخلخل با آب بیشتر شود، فرصت بیشتری برای جذب آب، انتقال رطوبت به منافذ و بروز برخی پیامدهای ناشی از رطوبت فراهم می‌شود.
در چنین شرایطی، استفاده از یک آبگریزکننده بی‌رنگ و شفاف می‌تواند به عنوان یکی از اقدامات محافظتی برای کاهش جذب آب سطحی مطرح باشد؛ اما عملکرد آن باید در کنار وضعیت واقعی نما، منشأ رطوبت و شرایط اجرایی بررسی شود.
تلفن مشاوره و پیامک: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
چرا خیس ماندن طولانی‌مدت نما اهمیت دارد؟
مصالح ساختمانی متخلخل فقط با یک بار تماس با آب دچار مشکل نمی‌شوند. مسئله مهم‌تر، تکرار و طولانی شدن تماس با رطوبت است.
اگر نمای ساختمان مرتباً خیس شود و قبل از خشک‌شدن دوباره در معرض رطوبت قرار گیرد، چرخه‌های متعددی از جذب و دفع آب اتفاق می‌افتد.
برای مثال، نمایی را تصور کنید که در طول شب مه‌آلود خیس می‌شود، صبح هنوز مرطوب است و سپس در طول روز به دلیل سایه‌اندازی فرصت کمی برای خشک شدن دارد. اگر این وضعیت روزها یا هفته‌ها تکرار شود، شرایط با یک بار خیس شدن کوتاه‌مدت کاملاً متفاوت خواهد بود.
آب چگونه وارد مصالح متخلخل می‌شود؟
آب می‌تواند از طریق منافذ و مویرگ‌های موجود در مصالح به داخل نفوذ کند.
آجر، برخی سنگ‌های طبیعی، ملات سیمانی، بتن و بلوک‌های معدنی دارای درجات مختلفی از تخلخل هستند.
هرچه سطح قابلیت جذب آب بیشتری داشته باشد، احتمال ورود آب به منافذ نیز بیشتر خواهد بود.
آبگریزی سطحی با تغییر رفتار سطح در برابر آب می‌تواند این جذب را کاهش دهد؛ به‌خصوص زمانی که هدف، محافظت در برابر آب باران و رطوبت محیطی باشد.
خیس ماندن نما و افزایش جذب آب
وقتی سطح برای مدت طولانی در تماس با آب قرار دارد، فرصت بیشتری برای جذب آب فراهم می‌شود.
به همین دلیل در ساختمان‌هایی که نما مرتباً در معرض بارندگی، مه یا رطوبت قرار دارد، کاهش جذب آب می‌تواند از نظر نگهداری مصالح اهمیت پیدا کند.
البته میزان اثرگذاری به نوع مصالح، میزان تخلخل، وضعیت سطح و مشخصات محصول بستگی دارد و نمی‌توان یک مقدار ثابت برای تمام نماها تعیین کرد.
نقش بارندگی مکرر
در مناطق پربارش، ممکن است نما قبل از خشک شدن کامل دوباره خیس شود.
برای مثال اگر چند روز متوالی بارندگی وجود داشته باشد، سطح نما تقریباً همیشه در شرایط مرطوب قرار می‌گیرد.
در این وضعیت، آبگریزی می‌تواند به کاهش ورود آب باران به منافذ سطحی کمک کند.
اما اگر آب از طریق درزهای باز، ترک‌های عمیق یا اتصالات ساختمانی وارد دیوار شود، آبگریزی سطحی به تنهایی راهکار کافی نیست.
نقش مه و رطوبت بالا
در برخی مناطق، حتی زمانی که باران نمی‌بارد، رطوبت هوا می‌تواند بالا باشد.
مه، شبنم و تراکم رطوبت ممکن است سطح نما را به طور مکرر مرطوب کنند.
در چنین شرایطی، نماهایی که در سایه قرار دارند معمولاً فرصت کمتری برای خشک شدن سریع خواهند داشت.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای شمالی و خیس‌ماندن طولانی
جهت جغرافیایی ساختمان می‌تواند بر میزان خشک‌شدن نما اثر بگذارد.
در نیمکره شمالی، بسیاری از سطوح رو به شمال نور مستقیم خورشید کمتری دریافت می‌کنند. در ساختمان‌های مجاور کوه، ساختمان‌های بلند یا دیوارهای نزدیک نیز ممکن است همین وضعیت ایجاد شود.
اگر رطوبت روی چنین سطحی باقی بماند، کاهش جذب آب می‌تواند یکی از اقدامات محافظتی برای مصالح باشد.
عایق شفاف برای نمای آجری مرطوب
نمای آجری در صورت وجود تخلخل می‌تواند آب را جذب کند.
اگر آجر به صورت مکرر و طولانی‌مدت خیس شود، استفاده از یک آبگریزکننده سازگار با آجر می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی بررسی شود.
اما پیش از اجرا باید مشخص شود که رطوبت از کجا می‌آید.
اگر دیوار از داخل ساختمان مرطوب است، آب از زمین بالا می‌آید یا لوله‌ای در پشت دیوار نشتی دارد، آبگریز کردن سطح خارجی مشکل اصلی را برطرف نمی‌کند.
عایق شفاف برای نمای سنگی
در نمای سنگی، میزان تخلخل سنگ اهمیت زیادی دارد.
سنگ‌های متراکم و کم‌جذب رفتار متفاوتی با سنگ‌های متخلخل دارند.
در سنگ‌های متخلخل، آبگریزی سطح می‌تواند برای کاهش جذب آب مورد توجه قرار گیرد.
با توجه به تفاوت زیاد میان انواع سنگ، آزمایش در یک قسمت کوچک پیش از اجرای گسترده توصیه می‌شود.
عایق شفاف برای سیمان و بتن
سطوح سیمانی و بتن اکسپوز نیز می‌توانند در برابر آب نفوذپذیر باشند.
در صورت تداوم رطوبت، آب ممکن است وارد منافذ سطح شود.
یک آبگریزکننده مناسب می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی استفاده شود، اما ترک‌های موجود، حفره‌های عمیق و درزهای اجرایی باید به صورت جداگانه بررسی و اصلاح شوند.
خیس ماندن و شوره‌زدگی
یکی از مسائلی که در ساختمان‌های مرطوب باید مورد توجه قرار گیرد، شوره‌زدگی است.
آب هنگام عبور از مصالح می‌تواند برخی مواد محلول را جابه‌جا کند. با تبخیر آب در سطح، این مواد ممکن است باقی مانده و به شکل رسوبات ظاهر شوند.
کاهش ورود آب از سمت بیرون می‌تواند در برخی شرایط به کاهش این چرخه کمک کند، اما اگر منبع اصلی آب در پشت دیوار باشد، باید علت اصلی اصلاح شود.
خیس ماندن و آلودگی سطح
سطوحی که مدت زیادی مرطوب هستند، ممکن است شرایط مناسبی برای چسبیدن گردوغبار، دوده و برخی آلودگی‌های محیطی داشته باشند.
در مناطق شهری، ترکیب رطوبت و ذرات معلق می‌تواند ظاهر نما را سریع‌تر کدر کند.
آبگریزی سطح ممکن است تمیز ماندن نما را در برابر برخی آلودگی‌های همراه آب آسان‌تر کند، اما نباید آن را به معنی «خودشویندگی کامل» یا جلوگیری قطعی از آلودگی دانست.
خیس ماندن و رشد زیستی
در محیط‌های مرطوب و سایه‌دار، امکان ایجاد شرایط مناسب برای رشد برخی جلبک‌ها، خزه‌ها و آلودگی‌های زیستی افزایش پیدا می‌کند.
این مسئله به ویژه در نماهای آجری، سنگی و سطوح سیمانی واقع در محیط‌های مرطوب ممکن است مشاهده شود.
آبگریز کردن سطح می‌تواند میزان جذب آب را کاهش دهد، اما نباید آن را به عنوان یک ماده ضدجلبک یا ضدخزه قطعی معرفی کرد، مگر اینکه محصول مشخصاً برای این کاربرد آزمایش و تأیید شده باشد.
آیا عایق رطوبتی شفاف می‌تواند نما را کاملاً خشک نگه دارد؟
خیر.
حتی سطح آبگریز ممکن است در اثر بارندگی یا شبنم خیس شود.
هدف اصلی این نوع محصول، کاهش تمایل مصالح به جذب آب است؛ نه جلوگیری مطلق از تماس سطح با آب.
بنابراین باید میان سه مفهوم تفاوت قائل شد:
تماس سطح با آب
جذب آب توسط مصالح
نفوذ آب به داخل ساختمان
آبگریزی بیشتر روی مورد دوم اثر می‌گذارد و لزوماً مورد سوم را در تمام شرایط برطرف نمی‌کند.
تفاوت آبگریزی با آب‌بندی
آبگریزکننده معمولاً برای تغییر رفتار سطح و کاهش جذب آب استفاده می‌شود.
اما آب‌بندی سازه‌ای ممکن است نیازمند ترمیم ترک، درزگیری، اجرای لایه آب‌بند، اصلاح جزئیات اتصال و کنترل مسیر ورود آب باشد.
اگر آب با فشار از پشت سازه وارد می‌شود، صرفاً آبگریز کردن سطح بیرونی ممکن است کافی نباشد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آماده‌سازی سطح
قبل از اجرای محصول باید سطح بررسی شود.
وجود موارد زیر می‌تواند بر نتیجه اثر بگذارد:
– گردوغبار
– چربی
– دوده
– شوره
– رنگ پوسته‌شده
– مصالح سست
– پوشش قبلی ناسازگار
– ترک‌های باز
– درزهای خراب
سطح باید تا حد امکان تمیز و پایدار باشد.
اگر سطح آسیب جدی دارد، ابتدا باید عملیات ترمیم انجام شود.
اجرای محصول روی سطح بسیار خیس
وجود آب آزاد روی سطح می‌تواند بر عملکرد برخی محصولات آبگریز تأثیر بگذارد.
بنابراین نباید تنها بر اساس اینکه محصول برای مقابله با رطوبت طراحی شده است، آن را روی هر سطح خیس اجرا کرد.
شرایط مناسب اجرا باید از مشخصات فنی محصول تعیین شود.
در پروژه‌های حساس، آزمایش موضعی قبل از اجرای کامل بسیار مفید است.
میزان رقیق‌سازی محصول
بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول پادنار در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
این نسبت باید هنگام مصرف با برچسب و دستورالعمل فنی محصول تطبیق داده شود.
آزمایش جذب آب
یکی از روش‌های ساده برای ارزیابی اولیه آبگریزی، مقایسه رفتار قطرات آب قبل و بعد از اجرای محصول است.
در یک قسمت محدود از سطح می‌توان مقدار مشخصی آب قرار داد و رفتار آن را مشاهده کرد.
البته این مشاهده به تنهایی جایگزین آزمون استاندارد آزمایشگاهی نیست، اما برای مقایسه اولیه و بررسی یکنواختی اجرا می‌تواند مفید باشد.
اجرای چند لایه یا تکرار مصرف
تعداد لایه‌ها نباید صرفاً بر اساس تصور «هرچه بیشتر بهتر» تعیین شود.
میزان مصرف و تعداد دفعات اجرا باید بر اساس جذب سطح، مشخصات محصول و دستورالعمل تولیدکننده تعیین شود.
اجرای بیش از حد ممکن است در برخی سطوح باعث تغییر ظاهر یا ایجاد لایه نامطلوب شود.
آیا آبگریزی برای نمای قدیمی مناسب است؟
در بسیاری از موارد می‌توان نمای قدیمی را نیز آبگریز کرد، اما وضعیت مصالح باید بررسی شود.
نمای قدیمی ممکن است دارای:
– ترک
– شوره
– آلودگی
– رنگ قبلی
– سستی سطح
– فرسایش
– درزهای خراب
باشد.
بنابراین قبل از اجرا باید مشخص شود که سطح توانایی پذیرش محصول را دارد یا ابتدا نیازمند ترمیم است.
نقش شیب و آبرو در جلوگیری از خیس ماندن
حتی بهترین آبگریزکننده نیز نمی‌تواند جایگزین طراحی صحیح مسیر آب شود.
اگر آب روی لبه‌ها، قرنیزها، جان‌پناه‌ها یا قسمت‌های افقی نما جمع شود، باید مشکل شیب‌بندی یا تخلیه آب بررسی شود.
آبگریزی در کنار جزئیات صحیح معماری و اجرایی معنا پیدا می‌کند.
نگهداری نمای آبگریز
پس از اجرا، بهتر است نما به صورت دوره‌ای بررسی شود.
به ویژه پس از بارندگی‌های شدید، عملیات شست‌وشو، تعمیرات ساختمانی یا ایجاد ترک جدید، وضعیت سطح باید کنترل شود.
در صورت مشاهده نشتی جدید، ابتدا باید منشأ آن مشخص شود و سپس درباره ترمیم آبگریزی تصمیم گرفته شود.
جمع‌بندی
خیس ماندن طولانی‌مدت سطح نما می‌تواند در مصالح متخلخل باعث افزایش فرصت جذب آب و تداوم چرخه‌های مرطوب و خشک شود. بارندگی مکرر، مه، شبنم، رطوبت بالا، سایه و ضعف در تخلیه آب از عواملی هستند که می‌توانند این وضعیت را تشدید کنند.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف و آبگریزکننده می‌تواند در صورت انتخاب و اجرای صحیح، میزان جذب آب سطحی را کاهش دهد و به عنوان بخشی از برنامه حفاظت از نما مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، این محصول نباید به عنوان جایگزین کامل آب‌بندی معرفی شود. ترک‌ها، درزهای باز، نشتی تأسیسات، رطوبت صعودی، فشار آب از پشت دیوار و مشکلات زهکشی نیازمند راهکارهای جداگانه هستند.
تلفن مشاوره پادنار برای بررسی کاربرد عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در نمای ساختمان: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
فصل بعد
فصل ۱۲۹ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر چرخه خیس‌شدن و خشک‌شدن مکرر
۰ دیدگاه