دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ136
فصل ۱۳۶ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر خیس و خشک شدن مکرر و چرخه‌های متناوب رطوبتی
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای ساختمان در بسیاری از مناطق، هر روز با یک وضعیت ثابت روبه‌رو نیست. ممکن است صبح سطح نما در اثر شبنم و رطوبت خیس باشد، ظهر زیر تابش خورشید خشک شود، عصر دوباره رطوبت افزایش پیدا کند و شب بارندگی یا شبنم، سطح را مجدداً مرطوب کند.
این تکرار مداوم، یعنی چرخه خیس و خشک شدن، یکی از شرایط مهمی است که در ارزیابی دوام نما و مواد محافظ سطحی باید مورد توجه قرار گیرد.
سنگ، آجر، بتن و سیمان متخلخل می‌توانند در هنگام خیس شدن مقداری آب جذب کنند و هنگام خشک شدن بخشی از این رطوبت را از دست بدهند. تکرار این فرآیند می‌تواند بر ظاهر و وضعیت سطح اثر بگذارد، به‌خصوص اگر همراه با تغییرات دمایی، شوره، آلودگی یا یخ‌زدگی باشد.
در چنین شرایطی، استفاده از یک عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف یا آبگریزکننده سطحی، در صورت سازگاری با مصالح، می‌تواند با هدف کاهش جذب آب سطحی مورد بررسی قرار گیرد.
تلفن مشاوره و پیامک پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
چرخه خیس و خشک شدن چیست؟
چرخه خیس و خشک شدن زمانی اتفاق می‌افتد که سطح ساختمان به‌طور متناوب در معرض آب قرار گرفته و سپس خشک شود.
برای مثال:
– بارندگی → خیس شدن نما
– پایان بارندگی → تبخیر آب
– تابش خورشید → خشک شدن سطح
– افزایش رطوبت شبانه → تشکیل شبنم
– بارندگی بعدی → خیس شدن مجدد
اگر این چرخه بارها تکرار شود، مصالح دائماً بین دو وضعیت مرطوب و خشک قرار می‌گیرند.
چرا چرخه‌های متناوب اهمیت دارند؟
در یک ساختمان ممکن است مقدار آب واردشده در هر بارندگی چندان زیاد نباشد، اما تکرار زیاد تماس با آب اهمیت پیدا کند.
مصالح متخلخل در هر مرحله می‌توانند مقداری آب جذب کنند و سپس بخشی از آن را آزاد کنند.
بنابراین در بررسی عملکرد نما، فقط شدت یک بارندگی نباید مورد توجه قرار گیرد؛ تعداد دفعات خیس شدن و مدت زمان خشک شدن نیز مهم است.
نقش تخلخل مصالح
رفتار سنگ متراکم با آجر متخلخل یا سیمان معمولی یکسان نیست.
هرچه ساختار سطح دارای منافذ بیشتری باشد، امکان جذب آب سطحی نیز می‌تواند بیشتر باشد.
به همین دلیل، برای انتخاب آبگریزکننده باید نوع مصالح مشخص باشد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آبگریزی چگونه می‌تواند به مدیریت چرخه رطوبت کمک کند؟
هدف اصلی آبگریزکننده، کاهش تمایل سطح به جذب آب است.
اگر میزان جذب آب سطحی کاهش پیدا کند، مقدار آبی که وارد منافذ نزدیک سطح می‌شود نیز می‌تواند کاهش یابد.
این موضوع ممکن است در مناطقی که نما مرتباً خیس و خشک می‌شود، اهمیت داشته باشد.
اما نتیجه به نوع مصالح، میزان تخلخل، وضعیت سطح، روش اجرا و شرایط محیطی وابسته است.
آبگریزی به معنای آب‌بندی کامل نیست
این نکته در تمام پروژه‌های نمای ساختمان اهمیت دارد.
یک ماده آبگریزکننده سطحی نباید به عنوان جایگزین کامل سیستم آب‌بندی معرفی شود.
اگر ساختمان دارای:
– ترک فعال
– درز باز
– خرابی بندکشی
– نشتی پنجره
– خرابی آبچکان
– نشتی لوله
– نفوذ آب از پشت نما
باشد، ابتدا باید علت اصلی برطرف شود.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
چرخه خیس و خشک در نمای سنگی
سنگ‌های نما ممکن است در هنگام بارندگی آب جذب کنند و پس از توقف بارندگی، به تدریج خشک شوند.
در سنگ‌های متخلخل، این فرآیند می‌تواند محسوس‌تر باشد.
آبگریز کردن سطح سنگ، در صورت سازگاری محصول با سنگ، می‌تواند برای کاهش جذب آب مورد استفاده قرار گیرد.
اما ترک‌ها و درزهای سنگ باید به صورت جداگانه بررسی شوند.
تراورتن و چرخه رطوبت
تراورتن به دلیل ساختار متخلخل خود در بسیاری از ساختمان‌ها نیازمند توجه ویژه به جذب آب است.
در صورت اجرای آبگریزکننده مناسب، هدف اصلی کاهش جذب آب سطحی است.
پیش از اجرای کامل باید یک قسمت محدود آزمایش شود تا تغییر رنگ، لکه، براقیت یا سایر تغییرات ظاهری بررسی شود.
نمای آجری
آجر می‌تواند در اثر بارندگی آب جذب کند.
پس از خشک شدن، آب موجود در منافذ به تدریج خارج می‌شود.
تکرار این وضعیت ممکن است باعث انتقال و تجمع برخی املاح در سطح شود.
اگر هدف، کاهش جذب آب است، آبگریزکننده شفاف می‌تواند به عنوان یکی از گزینه‌های قابل بررسی مطرح باشد.
شوره و چرخه‌های خیس و خشک
شوره معمولاً با حرکت آب و املاح در مصالح ارتباط دارد.
وقتی آب وارد منافذ می‌شود و بعد تبخیر می‌شود، برخی مواد محلول ممکن است روی سطح باقی بمانند.
بنابراین کاهش جذب آب می‌تواند در مدیریت یکی از عوامل مؤثر بر شوره نقش داشته باشد، اما شوره موجود را درمان نمی‌کند و منشأ رطوبت نیز باید بررسی شود.
نمای سیمانی
سطوح سیمانی به‌خصوص اگر قدیمی یا متخلخل باشند، ممکن است آب را جذب کنند.
در چرخه‌های مکرر خیس و خشک، وضعیت سطح باید از نظر ترک، پودرشدگی و پوشش‌های قبلی بررسی شود.
اجرای آبگریزکننده روی سطح ضعیف یا پوسته‌شونده، بدون آماده‌سازی، نتیجه مطلوبی ایجاد نمی‌کند.
بتن اکسپوز
در بتن اکسپوز، علاوه بر حفاظت سطحی، حفظ ظاهر بتن اهمیت زیادی دارد.
هر ماده‌ای که روی بتن اجرا می‌شود باید از نظر تغییر رنگ و براقیت بررسی شود.
اجرای آزمایشی در قسمت کوچکی از سطح، پیش از اجرای کامل، اقدام مناسبی است.
چرخه رطوبت و آلودگی
سطحی که مرتب خیس می‌شود و دوباره خشک می‌گردد ممکن است با گردوغبار، دوده و سایر ذرات هوا نیز در تماس باشد.
رطوبت می‌تواند چسبندگی برخی آلودگی‌ها به سطح را افزایش دهد.
آبگریزی ممکن است تماس و جذب آب را کاهش دهد، اما نباید آن را به عنوان سیستم ضدآلودگی یا خودتمیزشونده تلقی کرد، مگر اینکه چنین عملکردی به طور مشخص برای محصول اثبات شده باشد.
چرخه خیس و خشک در مناطق شهری
در شهرها، نما ممکن است با ترکیبی از باران، آلودگی هوا، گردوغبار و تابش خورشید مواجه باشد.
این شرایط باعث می‌شود انتخاب ماده محافظ تنها بر اساس خاصیت آبگریزی انجام نشود.
تمیزی سطح، سازگاری محصول و امکان نگهداری دوره‌ای نیز اهمیت دارند.
مناطق ساحلی
در مناطق ساحلی، چرخه خیس و خشک می‌تواند با نمک دریایی نیز همراه باشد.
آب باران یا رطوبت می‌تواند نمک‌های موجود روی سطح را جابه‌جا کند و پس از خشک شدن، رسوبات نمکی باقی بمانند.
بنابراین در چنین محیط‌هایی علاوه بر آبگریزی، شست‌وشوی مناسب و کنترل خوردگی قطعات فلزی اهمیت دارد.
مناطق گرم و خشک
در مناطق گرم و خشک، ممکن است اختلاف شرایط بین خیس شدن و خشک شدن بسیار زیاد باشد.
سطحی که در اثر بارندگی خیس شده است ممکن است در مدت کوتاهی زیر تابش شدید خورشید خشک شود.
در چنین شرایطی، تغییرات دمایی نیز باید در طراحی و انتخاب مصالح مورد توجه قرار گیرد.
مناطق سرد و یخبندان
در مناطق سرد، چرخه خیس و خشک ممکن است با چرخه یخ‌زدگی و ذوب همراه شود.
اگر آب وارد منافذ مصالح شود و سپس یخ بزند، شرایط متفاوتی نسبت به یک چرخه ساده خیس و خشک ایجاد می‌شود.
بنابراین برای مناطق یخبندان باید مقاومت مصالح در برابر چرخه‌های انجماد و ذوب نیز بررسی شود.
آبگریزی می‌تواند یکی از اقدامات مورد بررسی برای کاهش جذب آب باشد، اما به تنهایی تضمین‌کننده مقاومت کامل در برابر یخ‌زدگی نیست.
نمای سایه‌دار
نمایی که بیشتر ساعات روز در سایه قرار دارد ممکن است دیرتر خشک شود.
درختان، ساختمان‌های مجاور و جهت قرارگیری نما می‌توانند زمان خشک شدن را تغییر دهند.
در چنین شرایطی، کاهش جذب آب سطحی می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
اهمیت زهکشی
اگر آب روی نما باقی بماند، حتی یک سطح آبگریز نیز برای همیشه خشک نخواهد ماند.
شیب‌بندی، آبچکان، ناودان، درپوش‌ها و جزئیات تخلیه آب باید به گونه‌ای باشند که آب روی سطح تجمع نکند.
بنابراین حفاظت از نما فقط به ماده آبگریز محدود نمی‌شود.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
اطراف پنجره‌ها و بازشوها
در اطراف پنجره‌ها، چرخه خیس و خشک شدن ممکن است شدیدتر باشد.
آب باران می‌تواند در اطراف قاب تجمع پیدا کند.
در صورتی که درزگیر خراب باشد، آب ممکن است از محل اتصال وارد دیوار شود.
در این حالت، اجرای ماده آبگریز روی سطح نما مشکل اصلی را حل نمی‌کند.
بالکن و تراس
سطوح افقی مانند بالکن و تراس ممکن است مقدار بیشتری آب دریافت کنند.
در این قسمت‌ها شیب‌بندی و تخلیه آب اهمیت بسیار زیادی دارد.
اگر آب مدت زیادی روی سطح باقی بماند، ابتدا باید مشکل آب‌ماندگی برطرف شود.
آبگریزکننده سطحی نباید جایگزین سیستم آب‌بندی مناسب تراس یا بالکن شود.
آماده‌سازی سطح
قبل از اجرای محصول، سطح باید از نظر موارد زیر بررسی شود:
– گردوغبار
– دوده
– روغن
– شوره
– رنگ سست
– پوشش قدیمی
– ترک
– درزهای آسیب‌دیده
– قسمت‌های پوسته‌شده
سطح نامناسب می‌تواند عملکرد نهایی را کاهش دهد.
آزمایش روی بخش کوچک
اجرای آزمایشی در بخش محدودی از نما به‌خصوص برای ساختمان‌های قدیمی بسیار مفید است.
پس از اجرا می‌توان ظاهر سطح و رفتار آن در برابر آب را بررسی کرد.
در صورت تأیید نتیجه، اجرای بخش‌های دیگر انجام می‌شود.
میزان رقیق‌سازی محصول
بر اساس مشخصات محصول مورد استفاده در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
با توجه به تفاوت نوع مصالح، جذب سطح و شرایط اجرا، مقدار مصرف نهایی باید مطابق دستورالعمل فنی محصول تعیین شود.
آیا آبگریزکننده برای تمام مصالح مناسب است؟
خیر.
هر ماده‌ای باید از نظر سازگاری با بستر مورد بررسی قرار گیرد.
سنگ، آجر، سیمان و بتن ممکن است واکنش متفاوتی نسبت به یک محصول داشته باشند.
به همین دلیل آزمایش موضعی پیش از اجرای گسترده توصیه می‌شود.
نگهداری پس از اجرا
اجرای آبگریزکننده پایان کار نیست.
نما باید در دوره‌های مختلف از نظر موارد زیر بررسی شود:
– جذب مجدد آب
– ایجاد لکه
– شوره
– ترک
– خرابی بندها
– آلودگی
– تجمع آب
– تغییرات ظاهری
زمان بازبینی باید متناسب با شرایط محیطی و مشخصات محصول باشد.
آیا بارندگی بعدی عملکرد محصول را از بین می‌برد؟
صرف مشاهده بارندگی بعد از اجرای یک محصول نمی‌توان درباره عملکرد یا عدم عملکرد آن قضاوت کرد.
زمان خشک شدن و تثبیت محصول، شرایط آب‌وهوایی و دستورالعمل اجرایی باید رعایت شود.
به همین دلیل، اجرای محصول در شرایط نامناسب جوی می‌تواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.
آبگریزی و تنفس مصالح
در بسیاری از کاربردهای نمای ساختمانی، هدف این نیست که سطح کاملاً با یک لایه نفوذناپذیر پوشانده شود.
هدف آبگریزکننده می‌تواند کاهش جذب آب مایع باشد.
رفتار بخار آب و امکان خروج رطوبت از مصالح نیز باید در طراحی سیستم مورد توجه قرار گیرد.
بنابراین برای هر محصول باید مشخصات فنی واقعی آن بررسی شود و از ادعای «صددرصد ضدآب» بدون آزمون معتبر اجتناب کرد.
تفاوت با عایق رطوبتی ضخیم
عایق‌های رطوبتی ضخیم و پوشش‌های آب‌بند با آبگریزکننده‌های شفاف سطحی یک کاربرد ندارند.
پوشش ضخیم ممکن است برای ایجاد یک لایه آب‌بند طراحی شده باشد، در حالی که آبگریزکننده شفاف عمدتاً برای کاهش جذب آب سطحی استفاده می‌شود.
انتخاب بین این سیستم‌ها باید بر اساس نوع مشکل ساختمان انجام شود.
جمع‌بندی
چرخه‌های مکرر خیس و خشک شدن یکی از شرایطی است که می‌تواند در طول زمان بر نمای ساختمان اثر بگذارد.
در مصالح متخلخل، کاهش جذب آب سطحی می‌تواند یکی از روش‌های قابل بررسی برای مدیریت تماس مکرر با آب باشد.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف پادنار، بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول، با نسبت ۱ کیلوگرم محصول به ۸۰ لیتر آب رقیق می‌شود.
با این حال، عملکرد واقعی به نوع سطح، آماده‌سازی، شرایط محیطی، روش اجرا و رعایت دستورالعمل فنی وابسته است.
در صورت وجود ترک، درز باز، نشتی، رطوبت صعودی یا فشار آب، ابتدا باید منشأ مشکل برطرف شود.
آبگریزی سطحی را نباید با آب‌بندی کامل ساختمان یکسان دانست.
در مناطقی که نما مرتباً خیس و خشک می‌شود، ترکیب آبگریزی مناسب با طراحی صحیح نما، زهکشی مناسب، ترمیم ترک‌ها و درزها و نگهداری دوره‌ای می‌تواند رویکرد جامع‌تری برای حفاظت از سطح ساختمان ایجاد کند.
برای دریافت مشاوره درباره کاربرد عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف پادنار در نماهای دارای چرخه‌های مکرر خیس و خشک شدن: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
فصل بعد
فصل ۱۳۷ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر باران، تابش شدید خورشید و تغییرات شدید دما
۰ دیدگاه