دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ209
209
فصل ۲۰۹ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در اطراف دریچه‌های بازدید و درپوش‌های تأسیساتی
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
در بسیاری از ساختمان‌ها، بخشی از تجهیزات تأسیساتی در داخل یا روی نمای خارجی ساختمان قرار گرفته‌اند و برای دسترسی دوره‌ای به آنها از دریچه‌های بازدید، درپوش‌های تأسیساتی و محفظه‌های قابل دسترسی استفاده می‌شود. این دریچه‌ها ممکن است برای دسترسی به شیرآلات، کابل‌ها، تجهیزات برق، تأسیسات مکانیکی، کنتورها، سیستم‌های تهویه یا سایر تجهیزات خدماتی ساختمان ایجاد شده باشند.
وجود چنین دریچه‌هایی به این معناست که در یک نقطه از نما، اتصال میان مصالح مختلف، قاب، درپوش، پیچ، لولا یا محفظه تأسیساتی وجود دارد. همین محل اتصال ممکن است در معرض بارندگی و رطوبت قرار گیرد.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند در بخش‌هایی از سطح معدنی نمای اطراف دریچه که قابلیت جذب آب دارد، برای کاهش جذب آب سطحی مورد استفاده قرار گیرد.
اما باید از ابتدا یک تفاوت مهم را در نظر گرفت:
آبگریزی نمای اطراف دریچه با آب‌بندی خود دریچه یا درپوش تأسیساتی یکسان نیست.
اگر بین قاب و دیوار شکاف وجود داشته باشد، صرفاً آبگریز کردن سطح نما لزوماً مانع ورود آب از آن شکاف نمی‌شود.
—
چرا اطراف دریچه‌های بازدید اهمیت دارد؟
دریچه‌های بازدید معمولاً در محل‌هایی نصب می‌شوند که دسترسی به یک تجهیز ضروری است. بنابراین این قسمت‌ها ممکن است در طول عمر ساختمان چندین بار باز و بسته شوند.
باز و بسته شدن مکرر می‌تواند باعث ایجاد شرایطی مانند:
– تغییر وضعیت پیچ‌ها
– فرسودگی نوار آب‌بندی
– ایجاد فاصله بین قاب و نما
– ترک خوردن ملات اطراف
– جداشدگی موضعی پوشش
– نفوذ آب از اتصال قاب
– تجمع آب در لبه پایینی دریچه
شود.
به همین دلیل، بررسی این نقاط باید بخشی از نگهداری نمای ساختمان باشد.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
عایق رطوبتی شفاف برای سطح اطراف دریچه
اگر اطراف دریچه از سنگ، آجر، سیمان یا بتن اکسپوز ساخته شده باشد، امکان دارد آب در منافذ این مصالح جذب شود.
در چنین شرایطی می‌توان سطح مناسب اطراف دریچه را پس از آماده‌سازی، با یک آبگریزکننده بی‌رنگ و شفاف پوشش داد.
هدف اصلی چنین کاری کاهش جذب آب سطحی است.
این موضوع خصوصاً برای سطوحی اهمیت دارد که در اثر باران مرتباً خیس می‌شوند و سپس در معرض خشک‌شدن قرار می‌گیرند.
—
تفاوت قاب دریچه با سطح نما
یک دریچه ممکن است از فلز، پلاستیک، آلومینیوم، کامپوزیت یا مواد دیگر ساخته شده باشد؛ در حالی که نمای اطراف آن ممکن است سنگی یا سیمانی باشد.
این دو سطح الزاماً رفتار یکسانی در برابر مواد آبگریزکننده ندارند.
بنابراین نمی‌توان صرفاً به دلیل شفاف بودن محصول، آن را روی همه قسمت‌های دریچه اجرا کرد.
سطح معدنی نما باید از سطح خود قاب تفکیک شود.
در صورت نیاز به پوشش قاب، باید سازگاری ماده با جنس آن قاب جداگانه بررسی شود.
—
دریچه‌های بازدید در نمای سنگی
در نمای سنگی، قاب دریچه ممکن است با پیچ، رول‌بولت یا اتصالات مکانیکی نصب شده باشد.
اطراف قاب معمولاً یک خط اتصال بین سنگ و قاب ایجاد می‌کند.
اگر سنگ متخلخل باشد، آب باران می‌تواند در سطح آن جذب شود.
در چنین شرایطی، پس از بررسی سلامت اتصال، می‌توان سطح مناسب سنگ اطراف قاب را آبگریز کرد.
اما اگر بین سنگ و قاب فاصله وجود داشته باشد، ابتدا باید علت و وضعیت آن بررسی شود.
—
دریچه‌های بازدید در نمای آجری
در نمای آجری، دریچه ممکن است داخل دیوار آجری یا در میان قاب فلزی نصب شده باشد.
آجرهای متخلخل می‌توانند آب باران را جذب کنند.
در صورتی که ملات اطراف دریچه سالم باشد، اجرای آبگریزکننده روی سطح مناسب آجر می‌تواند به کاهش جذب آب کمک کند.
اگر بندهای اطراف دریچه فرسوده باشند، ابتدا باید بندکشی و ترمیم انجام شود.
آبگریزکننده جایگزین ملات یا ماده درزبندی نیست.
—
دریچه در نمای سیمانی
نمای سیمانی معمولاً دارای منافذی است که می‌توانند مقداری آب جذب کنند.
در اطراف دریچه‌های تأسیساتی، علاوه بر خود سطح سیمانی، ممکن است ترک‌های موضعی نیز ایجاد شوند.
قبل از اجرای محصول باید این ترک‌ها بررسی شوند.
ترک‌های باز یا عمیق باید با ماده مناسب ترمیم شوند و سپس آبگریزی سطح انجام شود.
—
دریچه روی بتن اکسپوز
بتن اکسپوز به دلیل ظاهر طبیعی و معماری خود، معمولاً نیازمند حفظ رنگ و بافت اصلی است.
استفاده از یک محصول بی‌رنگ و شفاف در صورت سازگاری با بتن می‌تواند برای کاهش جذب آب بررسی شود.
با این حال، اجرای آزمایشی در قسمت کوچکی از بتن توصیه می‌شود.
پس از خشک‌شدن باید مواردی مانند:
– تغییر رنگ
– ایجاد لکه
– تغییر براقیت
– تغییر بافت ظاهری
– یکنواختی سطح
بررسی شود.
—
درپوش‌های تأسیساتی
درپوش‌های تأسیساتی ممکن است در ابعاد مختلف و برای کاربردهای متفاوت ساخته شوند.
گاهی این درپوش‌ها کاملاً هم‌سطح نما هستند و گاهی کمی بیرون‌زدگی دارند.
در هر دو حالت، لبه‌های درپوش باید بررسی شوند.
اگر درپوش دارای نوار یا واشر آب‌بندی باشد، نباید با اجرای مواد نامناسب باعث تخریب یا تغییر شکل آن شد.
—
دریچه‌های قابل باز شدن
برخی دریچه‌ها برای دسترسی دوره‌ای طراحی شده‌اند و باید بتوانند به‌راحتی باز شوند.
در این موارد، نباید آبگریزکننده یا ماده دیگری به گونه‌ای اجرا شود که:
– لولا را گیر بیندازد
– قفل را مسدود کند
– محل بازشدن درپوش را پر کند
– رزوه پیچ را آلوده کند
– واشر را از حالت طبیعی خارج کند
هدف آبگریزی باید سطح نما باشد، نه از کار انداختن مکانیزم دریچه.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
اطراف پیچ و اتصالات
یکی از نقاطی که باید با دقت بررسی شود، اطراف پیچ‌های نصب دریچه است.
پیچ ممکن است از داخل قاب عبور کرده و وارد مصالح نما شود.
اگر اطراف سوراخ باز باشد، آب می‌تواند از همین مسیر وارد ساختار دیوار شود.
در چنین شرایطی، آب‌بندی اتصال پیچ نیازمند روش مناسب است.
صرفاً پاشیدن یا اجرای آبگریزکننده روی سطح اطراف پیچ، به معنی آب‌بندی سوراخ نیست.
—
اطراف لولا
در دریچه‌های دارای لولا، لبه‌ها و محل حرکت باید آزاد بمانند.
اگر محصول روی سطح متحرک یا قسمت‌هایی که باید حرکت کنند اجرا شود، ممکن است عملکرد دریچه تغییر کند.
به همین دلیل، محل اجرای آبگریزکننده باید از قسمت متحرک فاصله مناسبی داشته باشد.
—
دریچه‌های دارای تجهیزات برق
برخی دریچه‌ها برای دسترسی به تجهیزات برق یا جعبه‌های تأسیسات برقی ساخته شده‌اند.
در این موارد باید بین نمای ساختمان و تجهیزات برقی تفکیک کامل وجود داشته باشد.
آبگریزکننده نما نباید به:
– سیم‌ها
– ترمینال‌ها
– فیوزها
– کانکتورها
– مدارهای الکتریکی
– منابع تغذیه
برسد مگر اینکه سازنده تجهیز، سازگاری آن ماده را تأیید کرده باشد.
—
دریچه‌های تأسیسات مکانیکی
در دریچه‌هایی که به شیرآلات یا تجهیزات مکانیکی دسترسی دارند، وجود رطوبت ممکن است مشکلات متفاوتی ایجاد کند.
اگر آب از بیرون وارد قاب شود، ابتدا باید مسیر ورود آب مشخص شود.
در صورتی که مشکل از نفوذ آب در سطح متخلخل نما باشد، آبگریزی سطح می‌تواند بخشی از راهکار باشد.
ولی اگر آب از شکاف یا اتصال قاب وارد می‌شود، باید خود اتصال اصلاح شود.
—
دریچه‌های تأسیسات تهویه
دریچه‌های تهویه ممکن است دارای مسیر عبور هوا باشند.
در چنین شرایطی، مسدود کردن مسیرهای هوا با هر ماده پوششی می‌تواند عملکرد سیستم را تغییر دهد.
بنابراین عایق رطوبتی شفاف باید فقط در قسمت‌های مناسب نمای اطراف اجرا شود.
قسمت‌های مربوط به ورود و خروج هوا باید آزاد باقی بمانند.
—
تأثیر بارندگی مستقیم
دریچه‌ای که روی نمای خارجی نصب شده است، ممکن است در زمان بارندگی مستقیماً در معرض آب قرار گیرد.
اگر سطح اطراف دریچه متخلخل باشد، باران می‌تواند باعث جذب آب در مصالح شود.
آبگریزی سطح می‌تواند میزان تماس و جذب آب را کاهش دهد.
اما طراحی صحیح قاب، آبچکان و مسیر تخلیه آب نیز اهمیت دارد.
اگر آب روی لبه بالایی دریچه جمع شود، باید مسیر حرکت آن بررسی شود.
—
اهمیت لبه بالایی دریچه
در بسیاری از اتصالات، لبه بالایی بیشتر از قسمت‌های دیگر در معرض ورود آب است.
اگر آب روی قسمت بالایی جمع شود، ممکن است از پشت قاب حرکت کند.
بنابراین در هنگام بررسی باید به:
– شیب بالای دریچه
– آبچکان
– اتصال قاب
– درز بالایی
– ترک‌های اطراف
توجه شود.
—
لبه پایینی و تجمع آب
لبه پایینی نیز اهمیت دارد، زیرا آب ممکن است پس از حرکت روی سطح در این قسمت جمع شود.
اگر طراحی تخلیه آب مناسب نباشد، رطوبت برای مدت بیشتری روی سطح باقی می‌ماند.
در این شرایط، اصلاح مسیر تخلیه آب ممکن است مهم‌تر از اجرای هر نوع پوشش سطحی باشد.
—
دریچه‌های واقع در مناطق سرد
در مناطق سردسیر، آب موجود در ترک‌ها و منافذ ممکن است در اثر یخ‌زدگی منجمد شود.
تکرار چرخه یخ‌زدگی و ذوب می‌تواند برای برخی مصالح مناسب نباشد.
آبگریزی سطح می‌تواند به کاهش جذب آب کمک کند، اما ترک‌های موجود همچنان باید جداگانه بررسی و ترمیم شوند.
—
مناطق مرطوب و ساحلی
در مناطق مرطوب یا ساحلی، علاوه بر بارندگی، رطوبت هوا نیز بالاست.
اگر قاب دریچه فلزی باشد، خوردگی آن نیز باید بررسی شود.
عایق رطوبتی نمای معدنی، جایگزین پوشش ضدخوردگی فلز نیست.
برای فلز باید محصول و روش مناسب همان فلز انتخاب شود.
—
دریچه‌های نمای ساختمان‌های قدیمی
در ساختمان‌های قدیمی ممکن است اطراف دریچه چند نوع مصالح وجود داشته باشد.
مثلاً:
– سنگ قدیمی
– ملات ترمیم‌شده
– رنگ
– سیمان
– فلز
– درزگیر قدیمی
در چنین شرایطی، قبل از اجرای محصول باید نوع بستر مشخص شود.
اجرای یک ماده واحد روی سطوح کاملاً متفاوت، بدون آزمایش سازگاری، می‌تواند نتیجه یکنواختی نداشته باشد.
—
آیا می‌توان روی درپوش رنگ‌شده اجرا کرد؟
باید ابتدا مشخص شود درپوش از چه ماده‌ای ساخته شده و رنگ آن چه نوعی است.
آبگریزکننده‌ای که برای سطح معدنی مناسب است الزاماً برای رنگ فلزی یا پلاستیک مناسب نیست.
بنابراین اجرای روی درپوش باید فقط در صورت تأیید سازگاری انجام شود.
در بسیاری از موارد، هدف اصلی همان سطح معدنی اطراف درپوش است.
—
آماده‌سازی سطح اطراف دریچه
قبل از اجرای محصول بهتر است موارد زیر بررسی شود:
۱. سطح از گردوغبار پاک باشد.
۲. روغن یا چربی روی سطح وجود نداشته باشد.
۳. قسمت‌های سست جدا شده باشند.
۴. ترک‌ها و درزهای باز اصلاح شده باشند.
۵. سطح از نظر رطوبت مناسب اجرای محصول باشد.
۶. قسمت‌های حساس دریچه محافظت شده باشند.
۷. یک آزمایش موضعی انجام شده باشد.
—
نسبت آماده‌سازی محصول
مطابق اطلاعات ارائه‌شده برای محصول پادنار در این دانشنامه، نسبت رقیق‌سازی:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
است.
این نسبت باید هنگام آماده‌سازی رعایت شود.
همچنین مقدار مصرف واقعی می‌تواند به تخلخل و وضعیت سطح بستگی داشته باشد و بهتر است قبل از اجرای گسترده، یک نمونه آزمایشی انجام شود.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
آیا این محصول آب‌بندی کامل ایجاد می‌کند؟
خیر؛ نباید آبگریزی سطح را با آب‌بندی کامل اشتباه گرفت.
اگر بین قاب و نما شکاف وجود داشته باشد، باید از روش مناسب درزبندی استفاده شود.
اگر ترک وجود داشته باشد، باید ترمیم شود.
اگر آب از پشت دیوار وارد می‌شود، علت اصلی باید مشخص شود.
اگر لوله یا تأسیسات نشتی داشته باشد، باید تعمیر شود.
آبگریزکننده برای کاهش جذب آب سطحی است و همه این مشکلات را به‌تنهایی حل نمی‌کند.
—
کنترل نهایی پس از اجرا
پس از خشک‌شدن محصول باید وضعیت سطح بررسی شود.
مواردی که می‌توان کنترل کرد عبارت‌اند از:
– یکنواختی ظاهری
– عدم ایجاد لکه
– عدم تغییر رنگ نامطلوب
– عملکرد صحیح دریچه
– باز و بسته شدن آسان
– سلامت لولا
– سلامت قفل
– عدم انسداد مسیر تهویه
– عدم آسیب به درزگیر
هدف این است که عملیات آبگریزی، عملکرد تأسیسات را مختل نکند.
—
نگهداری دوره‌ای
دریچه‌های بازدید باید در برنامه نگهداری ساختمان بررسی شوند.
اگر درزگیر فرسوده شده باشد، باید تعویض شود.
اگر پیچ شل شده باشد، باید اصلاح شود.
اگر قاب دچار خوردگی شده باشد، باید بررسی و تعمیر شود.
اگر اطراف دریچه ترک خورده باشد، باید علت آن مشخص شود.
آبگریزی نما یک اقدام نگهداری است و جایگزین بازرسی دوره‌ای اتصالات نیست.
—
جمع‌بندی
دریچه‌های بازدید و درپوش‌های تأسیساتی از نقاطی هستند که در نمای ساختمان، اتصال میان مصالح مختلف را ایجاد می‌کنند و ممکن است در معرض بارندگی قرار داشته باشند.
در نماهای سنگی، آجری، سیمانی و بتن اکسپوز، اجرای عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف روی بخش مناسب و معدنی اطراف دریچه می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی مورد استفاده قرار گیرد.
مطابق اطلاعات ارائه‌شده برای محصول پادنار، نسبت آماده‌سازی محصول ۱ کیلوگرم + ۸۰ لیتر آب است.
با این حال، قاب، لولا، قفل، درزگیر، تجهیزات داخل دریچه، سیم‌ها و قسمت‌های متحرک نباید بدون بررسی سازگاری با محصول پوشانده شوند.
همچنین اگر مشکل اصلی ناشی از شکاف، ترک، خرابی درزگیر یا نفوذ آب از پشت سازه باشد، ابتدا باید علت اصلی اصلاح شود.
بنابراین بهترین رویکرد این است که آبگریزی سطح نما، آب‌بندی اتصال، سلامت دریچه و عملکرد تجهیزات تأسیساتی به عنوان چهار موضوع جداگانه بررسی شوند.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
۰ دیدگاه