دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ173
173
فصل ۱۷۳ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در اطراف کولرهای گازی، یونیت‌های بیرونی و مسیر آب تقطیر
تلفن مشاوره و پیامک: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
مقدمه
در بسیاری از ساختمان‌های مسکونی، اداری، تجاری و ویلایی، یونیت بیرونی کولر گازی روی نما یا در نزدیکی آن نصب می‌شود. در این حالت، علاوه بر بارندگی طبیعی، ممکن است آب حاصل از تقطیر، شست‌وشوی دستگاه، تخلیه نامناسب یا نشتی مسیرهای مرتبط با سیستم سرمایشی نیز به صورت مکرر با سطح نما تماس داشته باشد.
اگر سطح نما از سنگ‌های نسبتاً متخلخل، آجر، سیمان، بتن یا سایر مصالح معدنی جاذب آب ساخته شده باشد، تماس مداوم با آب می‌تواند جذب رطوبت را افزایش دهد. این موضوع به‌ویژه زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که آب در یک نقطه مشخص و برای مدت طولانی روی نما باقی بماند.
در چنین شرایطی، استفاده از یک عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف یا آبگریزکننده مناسب نما می‌تواند به عنوان یکی از اقدامات محافظتی برای کاهش جذب آب سطحی مصالح معدنی مورد بررسی قرار گیرد؛ البته این محصول نباید با سیستم آب‌بندی کامل محل نصب کولر یا تعمیر نشتی تأسیسات اشتباه گرفته شود.
تلفن مشاوره و پیامک پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
۱. چرا اطراف کولر گازی می‌تواند محل تجمع رطوبت باشد؟
یونیت خارجی کولر گازی معمولاً به کمک پایه‌های فلزی، براکت یا کنسول به دیوار متصل می‌شود. علاوه بر خود دستگاه، چندین مسیر دیگر نیز ممکن است در این ناحیه وجود داشته باشد:
– لوله‌های مبرد
– کابل برق
– کابل ارتباطی
– شیلنگ یا لوله تخلیه
– مسیر آب تقطیر
– سوراخ‌های عبور تأسیسات
– پیچ و رول‌بولت‌های پایه
– درز میان پایه و دیوار
– پوشش یا عایق لوله‌ها
– محل اتصال پنل و دیوار
بنابراین، ناحیه اطراف کولر تنها یک سطح ساده از نما نیست. چندین اتصال و نفوذ موضعی در آن وجود دارد که هرکدام می‌توانند مسیر احتمالی ورود آب باشند.
در چنین شرایطی، ابتدا باید منبع واقعی رطوبت شناسایی شود و سپس درباره استفاده از آبگریزکننده یا عایق شفاف تصمیم‌گیری شود.
—
۲. آب تقطیر کولر گازی چه ارتباطی با رطوبت نما دارد؟
در زمان کار سیستم سرمایشی، در شرایط مختلف ممکن است آب حاصل از تقطیر تولید شود. این آب باید از طریق مسیر مناسب به محل تخلیه هدایت شود.
اگر لوله تخلیه:
– شکسته باشد،
– گرفتگی داشته باشد،
– شیب مناسبی نداشته باشد،
– از محل اتصال خود جدا شده باشد،
– آب را مستقیماً روی نما تخلیه کند،
– یا به دلیل نصب نامناسب باعث چکه مداوم شود،
ممکن است یک قسمت مشخص از نما دائماً خیس شود.
این وضعیت با بارندگی معمولی تفاوت دارد. باران ممکن است به صورت دوره‌ای سطح نما را خیس کند، اما تخلیه مداوم آب از یک لوله می‌تواند یک ناحیه محدود را برای مدت طولانی در معرض رطوبت قرار دهد.
بنابراین اگر مشکل اصلی، تخلیه نامناسب آب کولر باشد، اول باید مسیر تخلیه اصلاح شود.
پوشاندن سطح نما با ماده آبگریز، در صورتی که آب همچنان از یک لوله یا اتصال معیوب روی همان نقطه تخلیه شود، راه‌حل اصلی مشکل نخواهد بود.
—
۳. تفاوت آبگریز کردن نما با آب‌بندی محل نصب کولر
یکی از مهم‌ترین نکات در اجرای عایق رطوبتی اطراف کولر این است که میان دو مفهوم تفاوت گذاشته شود.
آبگریزی سطح
آبگریزی یعنی کاهش تمایل سطح مناسب به جذب آب و کاهش خیس‌شدن یا نفوذ آب سطحی در مصالح متخلخل.
یک آبگریزکننده شفاف می‌تواند برای مصالحی مانند برخی سنگ‌ها، آجرها، سطوح سیمانی و بتن‌های مناسب، به عنوان لایه محافظ سطحی مورد استفاده قرار گیرد؛ البته سازگاری محصول با سطح باید بررسی شود.
آب‌بندی اتصال
آب‌بندی اتصال یعنی جلوگیری از عبور آب از یک درز، شکاف، سوراخ، اتصال یا نفوذ تأسیسات.
برای مثال اگر بین لوله کولر و دیوار یک فاصله وجود داشته باشد، آب ممکن است از همان فاصله وارد شود. در این حالت، آبگریز کردن اطراف سوراخ به تنهایی جایگزین درزگیری مناسب نیست.
به همین دلیل، عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف نما را باید مکمل آب‌بندی دانست، نه جایگزین آن.
—
۴. بررسی سوراخ عبور لوله‌های کولر
یکی از نقاط حساس، محل ورود لوله‌های کولر به داخل ساختمان است.
در این محل معمولاً چند لوله و کابل از سوراخ ایجادشده در دیوار عبور می‌کنند. اگر اطراف این مجموعه به خوبی آب‌بندی نشده باشد، آب باران می‌تواند از فضای خالی اطراف لوله‌ها وارد دیوار شود.
پیش از اجرای آبگریزکننده، باید این محل بررسی شود.
اگر شکاف وجود دارد، ابتدا باید با روش مناسب و ماده درزگیر سازگار با شرایط محل، آب‌بندی انجام شود.
پس از اصلاح اتصال، در صورتی که بخش معدنی اطراف سوراخ نیاز به کاهش جذب آب داشته باشد، می‌توان استفاده از یک محصول آبگریز شفاف را برای آن سطح بررسی کرد.
—
۵. پایه و براکت یونیت خارجی
پایه فلزی کولر معمولاً با پیچ و رول‌بولت به دیوار متصل است. اطراف این نقاط ممکن است سوراخ‌هایی در سنگ، آجر، بتن یا سیمان وجود داشته باشد.
اگر آب در این نقاط جمع شود، امکان ایجاد لکه، نفوذ موضعی یا افزایش رطوبت وجود دارد.
با این حال، محل پیچ و رول‌بولت یک اتصال مکانیکی است و نباید صرفاً با یک آبگریزکننده سطحی به عنوان آب‌بندی کامل تلقی شود.
در صورت وجود درز یا فضای باز، ابتدا باید اتصال مناسب بررسی و اصلاح شود.
پس از آن، آبگریزکننده می‌تواند در صورت سازگاری با سطح، برای کاهش جذب آب مصالح اطراف مورد استفاده قرار گیرد.
تلفن مشاوره و پیامک پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
۶. تخلیه مستقیم آب روی نمای سنگی
در برخی ساختمان‌ها، آب حاصل از تخلیه کولر مستقیماً روی سنگ نما ریخته می‌شود.
اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، یک مسیر مرطوب دائمی یا نیمه‌دائمی روی نما ایجاد می‌شود.
در چنین شرایطی بهتر است ابتدا مسیر تخلیه تغییر کند.
برای مثال می‌توان آب را به محل تخلیه مناسب هدایت کرد تا آب به صورت متمرکز روی نمای ساختمان نریزد.
بعد از اصلاح مسیر آب، اگر سنگ یا مصالح اطراف همچنان نیاز به کاهش جذب آب داشته باشند، استفاده از آبگریزکننده شفاف می‌تواند به عنوان اقدام تکمیلی بررسی شود.
—
۷. نمای سنگی اطراف کولر گازی
سنگ‌های نما از نظر میزان تخلخل و جذب آب یکسان نیستند.
برخی سنگ‌ها نسبتاً متخلخل هستند و برخی دیگر جذب آب بسیار کمتری دارند.
بنابراین نباید برای تمام سنگ‌های نما یک نسخه یکسان در نظر گرفت.
در سنگ‌های متخلخل، استفاده از آبگریزکننده مناسب می‌تواند با هدف کاهش جذب آب سطحی مورد بررسی قرار گیرد.
اما در سنگ‌های بسیار متراکم، اثر ظاهری و عملکردی محصول ممکن است متفاوت باشد.
پیش از اجرای گسترده، آزمایش در یک قسمت کوچک و کم‌دید توصیه می‌شود تا مواردی مانند:
– تغییر رنگ،
– تغییر براقیت،
– تغییر ظاهر،
– ایجاد لکه،
– سفیدک،
– یا ناسازگاری سطحی
بررسی شود.
—
۸. نمای آجری اطراف کولر
آجرهای نما معمولاً دارای ساختار متخلخل هستند و می‌توانند آب را جذب کنند.
اگر آب تقطیر کولر یا آب باران از مسیر مشخصی مرتباً روی آجر تخلیه شود، ممکن است قسمت محدودی از آجر بیشتر از سایر بخش‌ها خیس شود.
در این شرایط ابتدا باید منبع آب کنترل شود.
پس از اصلاح مسیر تخلیه و در صورت مناسب بودن آجر برای آبگریزکننده، می‌توان سطح آجر را با محصول مناسب محافظت کرد.
هدف چنین کاری، کاهش جذب آب سطحی است، نه ایجاد یک لایه آب‌بندی کامل در پشت آجر.
—
۹. نمای سیمانی اطراف یونیت خارجی
سطوح سیمانی و برخی ملات‌های نما نیز ممکن است دارای منافذ و قابلیت جذب آب باشند.
اگر آب کولر به صورت مکرر روی یک نقطه از نمای سیمانی تخلیه شود، ممکن است آثار رطوبت، تغییر ظاهر یا آلودگی موضعی بیشتر شود.
پس از اصلاح منبع آب، آبگریزکننده شفاف می‌تواند در صورت سازگاری با سطح سیمانی به عنوان یک لایه محافظ سطحی بررسی شود.
پیش از اجرا باید اطمینان حاصل شود که سطح:
– تمیز،
– خشک،
– فاقد چربی،
– فاقد گردوغبار،
– و عاری از پوسته‌های سست
باشد.
—
۱۰. بتن اکسپوز و محل نصب کولر
بتن اکسپوز نیز بسته به طرح اختلاط، تراکم، پرداخت سطح و کیفیت اجرا، می‌تواند مقدار متفاوتی جذب آب داشته باشد.
اگر یونیت خارجی کولر روی چنین سطحی نصب شده باشد، باید علاوه بر خود بتن، محل سوراخ‌های نصب و عبور تأسیسات نیز بررسی شود.
برای بتن مناسب، یک آبگریزکننده شفاف می‌تواند با هدف کاهش جذب آب سطحی مورد بررسی قرار گیرد؛ ولی ترک‌ها، درزها، سوراخ‌های عمیق و محل نفوذ تأسیسات نیازمند راهکارهای اختصاصی خود هستند.
—
۱۱. آب تقطیر و ایجاد لکه روی نما
یکی از مشکلات رایج در تخلیه نامناسب آب، ایجاد یک مسیر یا لکه مشخص روی نماست.
اگر آب همراه با گردوغبار، ذرات موجود در هوا یا آلودگی‌های سطحی باشد، با خشک و مرطوب شدن مکرر ممکن است تفاوت ظاهری بین محل خیس‌شدن و سایر قسمت‌های نما بیشتر شود.
آبگریز کردن سطح می‌تواند به کاهش جذب آب کمک کند، اما نمی‌تواند آلودگی موجود را به صورت خودکار از بین ببرد.
بنابراین ترتیب منطقی کار معمولاً چنین است:
شناسایی منبع آب ← اصلاح مسیر تخلیه ← تمیزکاری مناسب ← خشک‌شدن سطح ← بررسی سازگاری محصول ← اجرای آبگریزکننده
—
۱۲. تأثیر باران همراه با آب کولر
در فصل‌های بارندگی ممکن است دو منبع رطوبت هم‌زمان وجود داشته باشد:
1. بارش طبیعی
2. تخلیه آب سیستم سرمایشی
اگر آب کولر در مسیر نامناسبی تخلیه شود، در هنگام بارندگی وضعیت پیچیده‌تر می‌شود؛ زیرا سطح نما هم‌زمان در معرض باران و آب تقطیر قرار دارد.
در این شرایط بررسی آبروها، مسیر تخلیه، شیب‌ها و اتصالات اهمیت زیادی دارد.
آبگریزکننده شفاف تنها می‌تواند نقش محافظتی سطحی خود را ایفا کند و نمی‌تواند جایگزین اصلاح سیستم تخلیه آب شود.
—
۱۳. آیا می‌توان اطراف کولر را بدون تغییر ظاهر نما آبگریز کرد؟
یکی از مزیت‌های مورد انتظار از محصولات شفاف، حفظ ظاهر اولیه مصالح است.
در صورتی که محصول واقعاً برای سطح موردنظر مناسب باشد، می‌توان از یک آبگریزکننده بی‌رنگ برای کاهش جذب آب استفاده کرد، بدون اینکه هدف آن ایجاد پوشش رنگی روی نما باشد.
با این حال، «بی‌رنگ» به معنای تضمین عدم تغییر ظاهری در تمام مصالح نیست.
هر سنگ، آجر، ملات یا بتن ممکن است رفتار متفاوتی داشته باشد.
به همین دلیل، اجرای آزمایشی در بخش کوچکی از نما پیش از اجرای گسترده اهمیت دارد.
—
۱۴. آماده‌سازی سطح اطراف کولر
قبل از اجرای محصول، سطح باید از نظر شرایط فیزیکی بررسی شود.
وجود موارد زیر می‌تواند اجرای مناسب را با مشکل مواجه کند:
– گردوغبار
– دوده
– چربی
– شوره
– رنگ پوسته‌شده
– ملات سست
– آلودگی شدید
– رطوبت فعال
– ترک‌های باز
– درزهای بدون آب‌بندی
ابتدا باید مشکلات اساسی برطرف شوند.
به‌خصوص اگر سطح هنوز از محل نشتی یا تخلیه نامناسب آب خیس می‌شود، اجرای آبگریزکننده نباید به عنوان جایگزین رفع منبع رطوبت تلقی شود.
—
۱۵. رقیق‌سازی محصول
بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول مورد استفاده در این دانشنامه، نسبت رقیق‌سازی:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
در نظر گرفته شده است.
البته هنگام اجرای واقعی باید دستورالعمل فنی و برچسب محصول همان سری تولید نیز بررسی شود؛ زیرا روش اجرا، شرایط سطح، میزان جذب مصالح و سایر مشخصات فنی می‌توانند بر نحوه مصرف تأثیر بگذارند.
تلفن مشاوره و پیامک پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
۱۶. آیا باید خود کولر گازی با عایق شفاف نما پوشانده شود؟
خیر، موضوع اصلی این فصل سطوح ساختمانی اطراف یونیت خارجی است، نه پوشاندن خود دستگاه با محصول آبگریزکننده.
بدنه، قطعات الکتریکی، اتصالات، دریچه‌های تهویه و اجزای مکانیکی کولر نیازمند شرایط نگهداری و سرویس اختصاصی خود هستند.
بنابراین آبگریزکننده نمای ساختمان نباید بدون دستورالعمل سازنده روی خود تجهیزات سرمایشی، اتصالات برقی یا قطعات مکانیکی استفاده شود.
—
۱۷. محل اتصال لوله تخلیه به نما
اگر لوله تخلیه از نما عبور کرده یا به آن متصل شده باشد، محل اتصال باید با دقت بررسی شود.
سه حالت ممکن است وجود داشته باشد:
حالت اول: فقط سطح نما آب جذب میکند
در این حالت، آبگریزکننده مناسب می‌تواند به عنوان محافظ سطحی مطرح باشد.
حالت دوم: اطراف لوله باز است
در این حالت، ابتدا باید محل عبور لوله آب‌بندی شود.
حالت سوم: خود لوله یا اتصال آن نشتی دارد
در این حالت باید ابتدا نقص تأسیسات برطرف شود.
این تفکیک از آن جهت مهم است که یک محصول آبگریزکننده نباید برای مشکلی استفاده شود که منشأ آن خرابی لوله یا اتصال تأسیسات است.
—
۱۸. تأثیر لرزش یونیت خارجی
یونیت خارجی کولر گازی هنگام کار دارای ارتعاش است. بنابراین محل اتصال آن به ساختمان ممکن است در طول زمان تحت حرکت و تنش قرار گیرد.
در چنین نقاطی، مواد درزگیر و اتصالات باید متناسب با شرایط حرکتی انتخاب شوند.
آبگریزکننده سطحی برای چنین شرایطی نقش درزگیر حرکتی ندارد.
اگر ترک یا درز ناشی از حرکت در محل نصب ایجاد شده باشد، باید به صورت جداگانه بررسی و تعمیر شود.
—
۱۹. چه زمانی استفاده از آبگریزکننده کافی نیست؟
اگر رطوبت ناشی از موارد زیر باشد، آبگریزکننده شفاف به تنهایی راه‌حل اصلی نیست:
– نشتی لوله آب
– نشتی لوله تخلیه کولر
– خرابی آبرو
– باز بودن محل عبور لوله
– ترک عمیق
– درز باز
– نفوذ آب از پشت نما
– خرابی عایق بام
– مشکل شیب‌بندی
– بالا آمدن رطوبت از زمین
– نفوذ آب از داخل ساختمان
در چنین مواردی باید ابتدا منبع رطوبت برطرف شود.
—
۲۰. چه زمانی آبگریزکننده شفاف می‌تواند مفید باشد؟
اگر سطح نما سالم باشد و مشکل اصلی، جذب آب توسط مصالح متخلخل در اثر تماس سطحی با باران، رطوبت یا پاشش آب باشد، استفاده از آبگریزکننده مناسب می‌تواند به عنوان یک اقدام محافظتی مطرح شود.
این کاربرد به‌خصوص برای قسمت‌هایی از نما که در اطراف تجهیزات سرمایشی قرار دارند و در معرض رطوبت مکرر هستند، قابل بررسی است.
هدف اصلی، کاهش جذب آب سطحی و کمک به محافظت از مصالح مناسب نما است.
—
۲۱. روش پیشنهادی بررسی و اجرای کار
برای اجرای اصولی در اطراف کولر گازی می‌توان این ترتیب را در نظر گرفت:
مرحله اول: شناسایی تمام منابع آب
مرحله دوم: بررسی لوله تخلیه آب تقطیر
مرحله سوم: بررسی محل عبور لوله‌ها و کابل‌ها
مرحله چهارم: بررسی پایه و براکت یونیت
مرحله پنجم: اصلاح درزها و اتصالات معیوب
مرحله ششم: اصلاح مسیر تخلیه آب
مرحله هفتم: تمیزکاری سطح نما
مرحله هشتم: خشک‌شدن مناسب سطح
مرحله نهم: آزمایش محصول روی قسمت کوچکی از نما
مرحله دهم: اجرای آبگریزکننده روی سطح مناسب
مرحله یازدهم: کنترل ظاهری پس از خشک‌شدن
مرحله دوازدهم: کنترل مجدد مسیر تخلیه آب پس از راه‌اندازی کولر
این روش کمک میکند آبگریزکننده برای مشکلی استفاده نشود که منشأ آن در تأسیسات یا جزئیات اجرایی ساختمان است.
—
۲۲. نکته مهم درباره نمای قدیمی
در ساختمان‌های قدیمی ممکن است محل نصب کولر چندین بار تغییر کرده باشد و سوراخ‌های قدیمی لوله‌ها، پیچ‌ها و پایه‌ها روی نما باقی مانده باشد.
هر سوراخ قدیمی می‌تواند در صورت باز بودن به یک مسیر احتمالی ورود آب تبدیل شود.
بنابراین در این ساختمان‌ها بهتر است قبل از اجرای آبگریزکننده، کل محدوده اطراف یونیت از نظر سوراخ‌ها، ترک‌ها، درزها و اتصالات قدیمی بررسی شود.
آبگریز کردن یک سطح دارای سوراخ باز، به معنی آب‌بندی سوراخ نیست.
—
۲۳. نقش آبگریزکننده در نگهداری دوره‌ای نما
آبگریز کردن نما می‌تواند بخشی از برنامه نگهداری دوره‌ای ساختمان باشد، اما نباید جایگزین بازرسی ساختمان شود.
بهتر است محل‌هایی که تجهیزات خارجی، لوله‌ها، کابل‌ها و مسیرهای تخلیه آب دارند، در دوره‌های مشخص بازدید شوند.
در زمان بازدید باید مواردی مانند:
– ترک جدید،
– جداشدگی درزگیر،
– تغییر مسیر آب،
– گرفتگی لوله تخلیه،
– شکستگی اتصالات،
– شل‌شدن پایه‌ها،
– لکه‌های جدید رطوبتی
بررسی شوند.
—
۲۴. جمع‌بندی
اطراف کولرهای گازی و یونیت‌های خارجی یکی از نقاطی است که ممکن است در معرض ترکیبی از باران، رطوبت، آب تقطیر و پاشش آب قرار داشته باشد.
برای محافظت از نمای ساختمان در این ناحیه، نخست باید مسیرهای واقعی آب شناسایی و اصلاح شوند. لوله‌های تخلیه، محل عبور تأسیسات، درزهای اطراف لوله‌ها، پایه‌های یونیت، فلاشینگ‌ها و مسیرهای خروج آب باید به صورت جداگانه بررسی شوند.
پس از رفع نشتی‌ها و اصلاح جزئیات اجرایی، در صورتی که مصالح معدنی نما مانند سنگ، آجر، سیمان یا بتن مناسب باشند، می‌توان استفاده از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف یا آبگریزکننده نما را برای کاهش جذب آب سطحی بررسی کرد.
این محصول قرار نیست جایگزین تعمیر کولر، اصلاح لوله تخلیه، درزگیری محل عبور تأسیسات، آب‌بندی ترک‌ها یا تعمیر عایق بام شود.
در واقع، بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که رفع منبع آب، اصلاح جزئیات اجرایی و آبگریز کردن سطح مناسب نما در کنار یکدیگر قرار گیرند.
تلفن مشاوره و پیامک پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
۰ دیدگاه