دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ132
فصل ۱۳۲ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر دوده، گردوغبار و ذرات معلق هوا
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای ساختمان در طول سال فقط با باران و رطوبت مواجه نیست. در شهرهای پرتردد، مناطق صنعتی، حاشیه جاده‌ها و حتی برخی مناطق خشک و بادخیز، مقدار قابل توجهی گردوغبار، دوده و ذرات معلق می‌تواند روی سطوح خارجی ساختمان بنشیند.
وقتی این ذرات با رطوبت، شبنم یا باران ترکیب می‌شوند، آلودگی می‌تواند به سطح نما بچسبد و در بعضی مصالح متخلخل وارد منافذ سطحی شود.
به همین دلیل، هنگام بررسی حفاظت از نما در برابر رطوبت، بهتر است موضوع آلودگی سطح نیز مورد توجه قرار گیرد.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف، در صورتی که برای جنس سطح مناسب باشد، می‌تواند با کاهش جذب آب، بخشی از تماس آب با منافذ سطح را محدود کند. با این حال، نباید آن را به عنوان ماده‌ای معرفی کرد که مانع ورود تمام ذرات آلاینده هوا می‌شود.
تلفن مشاوره و پیامک پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
دوده چیست و چگونه روی نما قرار می‌گیرد؟
دوده مجموعه‌ای از ذرات بسیار ریز کربنی و مواد همراه است که می‌تواند در اثر برخی فرآیندهای احتراقی ایجاد شود.
در محیط‌های شهری، منابع مختلفی می‌توانند در افزایش ذرات دوده و آلاینده‌های معلق نقش داشته باشند.
سطح نما به مرور محل تجمع بخشی از این ذرات می‌شود؛ به‌خصوص اگر سطح زبر، متخلخل یا دارای فرورفتگی باشد.
نماهای روشن معمولاً تغییر ظاهری ناشی از آلودگی را بیشتر نشان می‌دهند.
گردوغبار چه تفاوتی با دوده دارد؟
گردوغبار معمولاً مجموعه‌ای از ذرات جامد مختلف است که می‌توانند از خاک، مصالح، فعالیت‌های عمرانی، جاده‌ها و منابع طبیعی یا شهری وارد هوا شوند.
دوده نیز می‌تواند بخشی از آلودگی ذراتی باشد، اما ترکیب و منشأ آن متفاوت است.
از نظر نگهداری نما، هر دو می‌توانند باعث کدر شدن و تغییر ظاهر سطح شوند.
بنابراین بهتر است در برنامه نگهداری ساختمان، «آلودگی ذراتی» به صورت کلی نیز مورد توجه قرار گیرد.
چرا رطوبت باعث چسبندگی بیشتر آلودگی می‌شود؟
یک سطح خشک ممکن است مقدار مشخصی گردوغبار روی خود داشته باشد.
اما زمانی که رطوبت یا قطرات آب روی سطح ایجاد می‌شود، برخی ذرات می‌توانند به سطح بچسبند و پس از خشک شدن، لکه یا رسوب ایجاد کنند.
در سطوح متخلخل، آب ممکن است وارد منافذ شود و بخشی از مواد محلول یا ذرات ریز را نیز با خود همراه کند.
به همین دلیل، کنترل جذب آب می‌تواند یکی از موضوعات مهم در حفاظت سطحی باشد.
نقش عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف
محصولات آبگریزکننده شفاف برای تغییر رفتار سطح در برابر آب مورد استفاده قرار می‌گیرند.
اگر محصول با مصالح سازگار باشد، می‌تواند جذب آب سطحی را کاهش دهد.
کاهش جذب آب ممکن است در برخی شرایط باعث شود سطح کمتر در معرض نفوذ آب آلوده قرار گیرد.
اما این موضوع به معنی جلوگیری از نشستن گردوغبار یا دوده روی سطح نیست.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آیا سطح آبگریز گردوغبار نمی‌گیرد؟
خیر.
آبگریز بودن یک سطح به معنای آن نیست که هیچ گردوغبار یا دوده‌ای روی آن نمی‌نشیند.
باد همچنان می‌تواند ذرات معلق را به سطح نما منتقل کند.
همچنین ذرات بسیار ریز ممکن است بدون نیاز به آب روی سطح باقی بمانند.
بنابراین نباید آبگریزی را معادل «ضد گردوغبار مطلق» یا «خودتمیزشوندگی کامل» دانست.
آیا آبگریزی می‌تواند شست‌وشوی نما را آسان‌تر کند؟
در برخی شرایط ممکن است ویژگی‌های سطح باعث شود رفتار آب روی نما متفاوت شود و بخشی از آلودگی سطحی راحت‌تر جدا شود.
اما میزان این اثر به نوع محصول، جنس مصالح، زبری سطح، نوع آلودگی و روش شست‌وشو بستگی دارد.
برای همین، بهتر است چنین مزیتی با آزمایش روی سطح واقعی ساختمان بررسی شود.
نمای سنگی و گردوغبار
سطوح سنگی صاف معمولاً رفتار متفاوتی نسبت به سنگ‌های زبر و متخلخل دارند.
در سنگ‌های متخلخل، گردوغبار همراه با آب می‌تواند به منافذ سطح نزدیک شود.
در چنین شرایطی، استفاده از آبگریزکننده مناسب ممکن است به کاهش جذب آب کمک کند.
اما قبل از اجرای محصول باید مشخص شود که ماده محافظ باعث تغییر رنگ، براقیت یا ظاهر طبیعی سنگ نمی‌شود.
تراورتن و تجمع آلودگی
تراورتن به دلیل ساختار و تخلخل خود می‌تواند نسبت به برخی سنگ‌های متراکم‌تر رفتار متفاوتی داشته باشد.
در نماهای تراورتن شهری، تجمع گردوغبار در حفره‌ها و فرورفتگی‌های سطحی ممکن است بیشتر دیده شود.
آبگریزی می‌تواند برای کاهش جذب آب مورد بررسی قرار گیرد، ولی منافذ فیزیکی سطح را از بین نمی‌برد.
بنابراین تمیزکاری مناسب همچنان اهمیت دارد.
نمای آجری و دوده
آجرهای نما، به‌ویژه آجرهای متخلخل و زبر، می‌توانند گردوغبار را روی سطح خود نگه دارند.
اگر آجر در معرض باران و سپس خشک شدن قرار گیرد، ممکن است لکه‌ها و رسوبات سطحی ایجاد شوند.
استفاده از آبگریزکننده مناسب می‌تواند جذب آب را کاهش دهد، اما نباید انتظار داشت که آجر پس از اجرا دیگر نیاز به نظافت نداشته باشد.
نمای سیمانی
نمای سیمانی به دلیل بافت نسبتاً متخلخل خود می‌تواند مستعد جذب آب و آلودگی باشد.
در نمای سیمانی قدیمی، وضعیت سطح اهمیت بیشتری دارد.
اگر سطح دارای پودرشدگی، ترک، لایه‌های سست یا آلودگی شدید باشد، ابتدا باید این مشکلات برطرف شوند.
اجرای پوشش شفاف روی سطح ناسالم، راه‌حل مناسبی برای مشکلات زیرین نیست.
بتن اکسپوز
در بتن اکسپوز، ظاهر سطح بخشی از طراحی معماری محسوب می‌شود.
به همین دلیل، لکه‌های دوده، گردوغبار و آب می‌توانند ظاهر آن را تغییر دهند.
در این نوع نما، انتخاب محصول شفاف باید با دقت انجام شود تا تغییر ناخواسته‌ای در رنگ یا براقیت ایجاد نکند.
اجرای نمونه آزمایشی قبل از پوشش کل نما توصیه می‌شود.
نمای فلزی و ذرات آلاینده
فلزات نیز می‌توانند در معرض آلودگی جوی قرار گیرند، اما آبگریزکننده مخصوص مصالح معدنی را نباید بدون بررسی روی فلزات استفاده کرد.
اگر نما ترکیبی از سنگ، آجر، بتن، شیشه و فلز باشد، سازگاری محصول با هر جزء باید جداگانه بررسی شود.
در برخی موارد، برای فلزات به پوشش محافظ اختصاصی نیاز است.
آلودگی ناشی از ترافیک
نماهای نزدیک خیابان‌های پرتردد معمولاً بیشتر در معرض ذرات ناشی از ترافیک و گردوغبار جاده‌ای قرار دارند.
سطوح نزدیک به خیابان ممکن است نسبت به قسمت‌های بالاتر ساختمان سریع‌تر کثیف شوند.
در چنین ساختمان‌هایی برنامه شست‌وشوی دوره‌ای اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
آبگریزی سطح می‌تواند بخشی از سیستم نگهداری باشد، اما جایگزین پاک‌سازی دوره‌ای نیست.
مناطق صنعتی
در مناطق صنعتی، نوع آلاینده اهمیت زیادی دارد.
ممکن است علاوه بر ذرات معلق، ترکیبات شیمیایی نیز در محیط وجود داشته باشد.
در چنین شرایطی، صرفاً استفاده از آبگریزکننده برای حفاظت شیمیایی کافی تلقی نمی‌شود.
اگر احتمال تماس با مواد اسیدی، قلیایی یا حلال‌ها وجود دارد، مقاومت شیمیایی محصول باید به صورت جداگانه بررسی شود.
گردوغبار در مناطق خشک
در مناطق خشک و بیابانی، مسئله گردوغبار ممکن است حتی بدون آلودگی صنعتی نیز جدی باشد.
باد ذرات ریز را به سطح نما منتقل می‌کند.
در این شرایط، سطح نما ممکن است بارها در معرض چرخه گردوغبار، رطوبت شبانه و خشک شدن قرار گیرد.
انتخاب سطح قابل شست‌وشو و برنامه نگهداری منظم اهمیت زیادی دارد.
رطوبت صبحگاهی و گردوغبار
در برخی مناطق، شبنم صبحگاهی باعث مرطوب شدن سطح نما می‌شود.
اگر سطح قبلاً دارای گردوغبار باشد، رطوبت می‌تواند باعث چسبندگی بیشتر ذرات شود.
پس از خشک شدن، ممکن است لکه‌هایی روی سطح باقی بماند.
در چنین شرایطی، کاهش جذب آب سطحی می‌تواند یکی از اقدامات قابل بررسی باشد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آیا آبگریزکننده دوده را از بین می‌برد؟
خیر.
آبگریزکننده برای پاک کردن دوده طراحی نشده است.
اگر نما از قبل دارای دوده یا چربی باشد، ابتدا باید روش تمیزکاری مناسب انتخاب شود.
اجرای محصول روی سطح بسیار آلوده ممکن است باعث شود آلودگی موجود همچنان روی نما باقی بماند.
بنابراین اصل مهم این است:
ابتدا آماده‌سازی و تمیزکاری، سپس اجرای آبگریزکننده.
آماده‌سازی نما قبل از اجرا
قبل از اجرای محصول، سطح باید از نظر موارد زیر بررسی شود:
– گردوغبار آزاد
– دوده
– چربی
– شوره
– رنگ‌های پوسته‌شده
– ملات‌های سست
– ترک‌ها
– درزهای خراب
– رطوبت موجود در سطح
اگر سطح آلوده است، باید روش پاک‌سازی متناسب با جنس مصالح انتخاب شود.
اجرای آزمایشی روی سطح آلوده
در ساختمان‌های قدیمی، بهتر است قبل از اجرای گسترده، قسمت کوچکی از نما آزمایش شود.
پس از تمیزکاری، محصول در قسمت آزمایشی اجرا شود.
سپس موارد زیر بررسی گردد:
– تغییر رنگ
– تغییر براقیت
– تغییر بافت ظاهری
– جذب آب
– چسبندگی احتمالی آلودگی
– رفتار سطح هنگام شست‌وشو
در صورت مناسب بودن نتیجه، اجرای اصلی انجام شود.
میزان رقیق‌سازی محصول
بر اساس مشخصات محصول مورد استفاده در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
این نسبت باید هنگام اجرای واقعی با دستورالعمل فنی نهایی محصول تطبیق داده شود.
آیا عایق شفاف برای همه نماها مناسب است؟
خیر.
نوع مصالح، تخلخل، وضعیت سطح، وجود رنگ یا پوشش قبلی و شرایط محیطی باید بررسی شود.
یک محصول ممکن است برای یک سنگ متخلخل مناسب باشد اما برای یک سطح رنگ‌شده یا فلزی به آزمون بیشتری نیاز داشته باشد.
بنابراین انتخاب محصول باید بر اساس جنس واقعی سطح انجام شود.
نقش باران در پاک شدن آلودگی
باران گاهی بخشی از گردوغبار سطح را می‌شوید، اما همیشه باعث پاک شدن کامل نما نمی‌شود.
در بعضی شرایط، باران می‌تواند آلودگی را جابه‌جا کرده و در قسمت‌هایی از نما متمرکز کند.
به همین دلیل ممکن است پس از بارندگی، لکه‌های عمودی زیر لبه‌ها، پنجره‌ها و اتصالات بیشتر دیده شوند.
طراحی مناسب آبروها و جزئیات نما نیز در کاهش این مشکل مؤثر است.
آبچکان‌ها و جزئیات معماری
گاهی مشکل اصلی کثیف شدن نما، نبود مسیر مناسب برای خروج آب است.
اگر آب باران از لبه‌ای به صورت متمرکز روی نما جاری شود، احتمال ایجاد خطوط آلودگی افزایش می‌یابد.
آبچکان، قرنیز، لبه پنجره و جزئیات تخلیه آب باید به درستی طراحی و نگهداری شوند.
هیچ آبگریزکننده‌ای نمی‌تواند نقص جدی در طراحی مسیر آب را کاملاً جبران کند.
شست‌وشوی نمای آبگریز
پس از اجرای پوشش آبگریز، روش شست‌وشو باید با محصول و مصالح سازگار باشد.
از استفاده خودسرانه از اسیدها، حلال‌های قوی یا مواد شوینده نامناسب باید پرهیز شود.
در صورت وجود دستورالعمل سازنده، همان دستورالعمل باید مبنا قرار گیرد.
تفاوت عایق رطوبتی با پوشش ضدآلودگی
این دو اصطلاح نیز نباید یکی تلقی شوند.
عایق یا آبگریزکننده رطوبتی بر رفتار سطح در برابر آب تمرکز دارد.
پوشش ضدآلودگی ممکن است برای کاهش چسبندگی یا سهولت پاک‌سازی طراحی شده باشد.
ممکن است محصولی هر دو ویژگی را تا حدی داشته باشد، اما برای اثبات هر ویژگی باید مشخصات یا آزمون مربوطه وجود داشته باشد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آیا عایق شفاف باعث تغییر رنگ نما می‌شود؟
یک محصول شفاف در صورت طراحی مناسب ممکن است بدون تغییر محسوس ظاهر اجرا شود، اما این موضوع باید برای مصالح مورد نظر بررسی شود.
تفاوت جذب محصول، نوع سنگ، رطوبت اولیه و نحوه اجرا می‌تواند بر ظاهر نهایی اثر بگذارد.
به همین دلیل، اجرای نمونه آزمایشی اهمیت زیادی دارد.
نگهداری دوره‌ای
حتی پس از آبگریز کردن نما، بازدید دوره‌ای توصیه می‌شود.
موارد زیر باید بررسی شوند:
– ترک‌های جدید
– خرابی درزگیرها
– تجمع آلودگی
– شوره
– آسیب مکانیکی
– جداشدگی پوشش‌های قبلی
– تغییر رفتار آب روی سطح
در صورت مشاهده مشکل، باید ابتدا علت آن مشخص شود.
محدودیت‌های عایق رطوبتی شفاف
آبگریزکننده شفاف برای همه مشکلات رطوبتی ساختمان راه‌حل نیست.
برای مثال، این محصول به تنهایی برای موارد زیر کافی نیست:
– ترک‌های فعال
– درزهای باز
– نفوذ آب از پشت نما
– خرابی لوله‌ها
– فشار هیدروستاتیک
– رطوبت صعودی از زمین
– آب‌بندی سازه‌های زیرزمینی
– نقص شدید در آب‌بندی اتصالات
در چنین مواردی ابتدا باید منشأ آب برطرف شود.
جمع‌بندی
دوده، گردوغبار و ذرات معلق هوا از عوامل مهم تغییر ظاهر و افزایش آلودگی نماهای ساختمانی هستند. این مسئله در شهرهای پرتردد، مناطق صنعتی، ساختمان‌های حاشیه جاده و مناطق خشک و بادخیز می‌تواند محسوس‌تر باشد.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف، در صورت سازگاری با مصالح، می‌تواند با کاهش جذب آب سطحی بخشی از فرآیند حفاظت نما را تشکیل دهد. با این حال، نباید آن را ماده‌ای معرفی کرد که مانع نشستن گردوغبار یا دوده می‌شود.
آماده‌سازی سطح، تمیزکاری، ترمیم ترک‌ها و درزها، اجرای آزمایشی و نگهداری دوره‌ای همچنان اهمیت دارند.
همچنین در مناطق صنعتی، اگر علاوه بر گردوغبار، احتمال تماس با مواد شیمیایی وجود داشته باشد، باید مقاومت شیمیایی محصول به صورت جداگانه بررسی شود.
در نهایت، آبگریزی، ضدگردوغبار بودن، خودتمیزشوندگی و مقاومت شیمیایی چهار مفهوم متفاوت هستند و بهتر است در معرفی فنی محصولات با یکدیگر اشتباه نشوند.
برای مشاوره درباره عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف پادنار و بررسی کاربرد آن روی انواع نمای ساختمانی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
فصل بعد
فصل ۱۳۳ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در مناطق ساحلی و مرطوب در برابر نمک، رطوبت و هوای دریایی
۰ دیدگاه