دانشنامه جامع اپوکسی عایق الکتریکی2
2
فصل ۲: رزین اپوکسی عایق برق چیست و چه کاربردهایی دارد؟
مقدمه
رزین اپوکسی عایق برق یکی از مواد مهم در حوزه عایقکاری تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی است. این نوع رزین با هدف ایجاد یک لایه عایق، محافظ و چسبنده روی سطح یا درون ساختار برخی تجهیزات استفاده میشود و بسته به فرمولاسیون میتواند ویژگیهایی مانند مقاومت الکتریکی، چسبندگی، سختی، مقاومت در برابر رطوبت و پایداری حرارتی داشته باشد.
با این حال، عبارت «رزین اپوکسی عایق برق» به خودی خود یک مشخصه فنی کامل نیست. یک محصول زمانی برای یک کاربرد الکتریکی مناسب است که ویژگیهای آن با نیاز واقعی تجهیز مطابقت داشته باشد.
برای مثال، رزینی که برای پوشش یک قطعه الکترونیکی طراحی شده است الزاماً برای تعمیر مقره یا عایقکاری کوره القایی مناسب نیست. به همین ترتیب، رزینی که در یک آزمون آزمایشگاهی مقاومت الکتریکی مناسبی نشان داده است، لزوماً برای استفاده مستقیم در یک تجهیز فشار قوی بدون بررسی طراحی سیستم عایقی قابل استفاده نیست.
به همین دلیل، این فصل ابتدا مفهوم رزین اپوکسی عایق برق را تعریف میکند و سپس کاربردهای آن را در مقره، کوره القایی، موتور، سیمپیچ، ژنراتور، ترانسفورماتور، تابلو برق و تجهیزات الکترونیکی بررسی میکند.
—
۱. رزین اپوکسی عایق برق چیست؟
رزین اپوکسی عایق برق یک سیستم پلیمری است که پس از طی فرآیند پخت، لایهای با خواص عایقی مشخص ایجاد میکند.
اپوکسیها معمولاً از یک جزء رزینی و، در بسیاری از سیستمها، یک جزء سختکننده تشکیل میشوند. واکنش میان این اجزا موجب تشکیل ساختار پلیمری شبکهای میشود.
نتیجه این فرآیند میتواند ایجاد مادهای با ویژگیهای زیر باشد:
– مقاومت الکتریکی مناسب
– چسبندگی به سطوح مختلف
– استحکام مکانیکی
– سختی
– مقاومت نسبی در برابر رطوبت
– مقاومت شیمیایی متناسب با فرمولاسیون
– پایداری ابعادی
– قابلیت ایجاد پوشش محافظ
البته مقدار هر یک از این ویژگیها به فرمولاسیون دقیق محصول وابسته است.
بنابراین نباید تصور کرد که تمام رزینهای اپوکسی خواص یکسانی دارند.
—
۲. تفاوت رزین اپوکسی عمومی با اپوکسی عایق برق
این تفاوت از مهمترین مباحث در انتخاب محصول است.
رزین اپوکسی عمومی ممکن است برای مواردی مانند:
– چسبکاری
– کفپوش
– پوشش فلز
– کارهای ساختمانی
– قطعات تزئینی
– تعمیرات عمومی
طراحی شده باشد.
اما یک اپوکسی عایق الکتریکی باید برای کاربردهایی که نیاز به خواص الکتریکی دارند ارزیابی شده باشد.
از جمله پارامترهای مهم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مقاومت دیالکتریک
توانایی ماده در تحمل میدان الکتریکی بدون شکست عایقی.
مقاومت عایقی
توانایی ماده در جلوگیری از عبور جریان ناخواسته.
رفتار در برابر رطوبت
رطوبت میتواند خواص سطحی و حجمی بسیاری از مواد عایق را تغییر دهد.
رفتار حرارتی
افزایش دما میتواند روی مقاومت الکتریکی، سختی، چسبندگی و عمر پوشش اثر بگذارد.
چسبندگی
پوشش عایق باید در شرایط کاربرد از سطح جدا نشود.
بنابراین «اپوکسی بودن» و «اپوکسی عایق برق بودن» دو مفهوم کاملاً یکسان نیستند.
—
۳. محصول مرجع دانشنامه؛ اپوکسی عایق برق پادنار کد 8119
محصول مرجع این دانشنامه، طبق اطلاعات ارائهشده توسط مجموعه پادنار، رزین اپوکسی عایق برق با کد 8119 است.
مشخصات مرجع اعلامشده:
گواهی: وزارت نیرو – دانشکده شهید عباسپور
شماره تأییدیه: 84-4-11
روش اعمال ذکرشده: یک لایه با ضخامت یک میلیمتر روی سطح مقره چرخی.
مشخصات الکتریکی اعلامشده:
مشخصه| مقدار
ولتاژ شکست الکتریکی در حالت خشک| ۲۱,۰۰۰ ولت
ولتاژ شکست الکتریکی در حالت مرطوب| ۱۴,۰۰۰ ولت
ولتاژ استقامت الکتریکی یک دقیقهای در حالت خشک| ۳,۵۰۰ ولت
ولتاژ استقامت الکتریکی یک دقیقهای در حالت مرطوب| ۲,۵۰۰ ولت
این اطلاعات مربوط به شرایط و نمونه آزمون اعلامشده است و برای تعمیم به هر تجهیز یا هر ضخامت، باید شرایط کاربرد بهطور جداگانه بررسی شود.
برای دریافت مشاوره درباره انتخاب و کاربرد این محصول، شماره 09221696509 در اختیار متقاضیان قرار دارد.
—
۴. مکانیسم عایقکنندگی رزین اپوکسی
برای درک عملکرد اپوکسی عایق برق باید به ساختار پلیمری آن توجه کرد.
پس از پخت مناسب، ساختار شبکهای پلیمر میتواند حرکت حاملهای بار را محدود کند و در نتیجه ماده بهعنوان یک عایق الکتریکی عمل کند.
اما عملکرد عایق تنها به ساختار شیمیایی رزین وابسته نیست.
عواملی مانند:
– ضخامت
– دما
– رطوبت
– ناخالصی
– حفره
– ترک
– حباب
– آلودگی سطح
– میزان پخت
– کیفیت چسبندگی
نیز بر رفتار واقعی پوشش اثرگذارند.
به همین دلیل، کیفیت اجرای اپوکسی عایق برق اهمیت زیادی دارد.
—
۵. کاربرد اپوکسی عایق برق در تعمیر و ترمیم مقره
یکی از کاربردهای مهم محصول مرجع این دانشنامه، تعمیر و ترمیم مقره است.
مقرهها وظیفه ایجاد جداسازی الکتریکی و در بسیاری از تجهیزات، تحمل مکانیکی مشخص را بر عهده دارند.
آسیب سطحی مقره میتواند در شرایط مختلف ایجاد شود؛ از جمله:
– ضربه
– آلودگی
– ترک
– فرسایش سطحی
– رطوبت
– آلودگی صنعتی
– تخریب پوشش
– شرایط محیطی
در صورتی که آسیب قابل تعمیر باشد، ممکن است از یک سیستم رزینی مناسب برای بازسازی سطح یا ایجاد لایه محافظ استفاده شود.
اما باید میان ترمیم پوشش سطحی و بازسازی ساختار اصلی مقره تفاوت گذاشت.
اگر مقره دچار شکست ساختاری، ترک عمیق یا آسیب مکانیکی جدی شده باشد، استفاده از یک پوشش رزینی نباید بدون ارزیابی فنی بهعنوان جایگزین قطعه معیوب تلقی شود.
برای بررسی کاربرد اپوکسی در تعمیر یا ترمیم مقره، مشاوره تخصصی رایگان از طریق 09221696509 امکانپذیر است.
—
۶. کاربرد اپوکسی عایق برق در کوره القایی
کورههای القایی یکی از مهمترین کاربردهای مورد تأکید برای محصول مرجع این دانشنامه هستند.
در کوره القایی، میدان الکترومغناطیسی برای ایجاد گرمایش در ماده مورد استفاده قرار میگیرد. بنابراین سیستم الکتریکی و عایقی آن باید در شرایط خاصی کار کند.
در چنین محیطی، پوشش عایق ممکن است در معرض موارد زیر باشد:
– میدان الکتریکی
– گرمای زیاد
– تغییرات دمایی
– ارتعاش
– رطوبت
– آلودگی
– تنش مکانیکی
بنابراین رزین مورد استفاده در کوره القایی باید بر اساس شرایط واقعی آن تجهیز انتخاب شود.
صرف اینکه یک رزین در دمای اتاق عایق الکتریکی باشد، برای اثبات مناسب بودن آن در کوره القایی کافی نیست.
در انتخاب محصول برای این کاربرد باید مشخص شود:
1. دمای کار چیست؟
2. سطح موردنظر از چه جنسی است؟
3. ضخامت پوشش چقدر است؟
4. آیا پوشش در معرض میدان الکتریکی مستقیم قرار دارد؟
5. آیا رطوبت وجود دارد؟
6. روش پخت چیست؟
7. آیا پوشش باید در برابر شوک حرارتی مقاومت کند؟
8. آیا محصول برای تعمیرات طراحی شده یا اجرای اولیه؟
برای مشاوره درباره کاربرد اپوکسی عایق برق در کورههای القایی، 09221696509.
—
۷. رزین اپوکسی برای سیمپیچ
سیمپیچ یکی از اجزای حساس در بسیاری از تجهیزات الکتریکی است.
رزین میتواند در برخی سیستمها برای:
– تثبیت سیمها
– کاهش حرکت سیمپیچ
– حفاظت در برابر رطوبت
– ایجاد پوشش عایق
– افزایش حفاظت مکانیکی
استفاده شود.
اما نوع رزین باید با سیم، لاک اولیه، عایق بین لایهها و شرایط حرارتی سیمپیچ سازگار باشد.
استفاده از یک رزین نامناسب میتواند باعث افزایش سختی بیش از حد، ترک، کاهش چسبندگی یا مشکلات حرارتی شود.
—
۸. کاربرد در موتورهای الکتریکی
در موتورهای الکتریکی، سیستم عایقی باید در برابر ترکیبی از عوامل الکتریکی، حرارتی و مکانیکی مقاومت کند.
رزین عایق میتواند در برخی فرآیندهای تعمیر و تولید موتور برای حفاظت یا تثبیت سیمپیچ استفاده شود.
مهمترین عوامل انتخاب عبارتاند از:
– کلاس حرارتی سیستم عایق
– دمای کار
– روش پخت
– ویسکوزیته
– نفوذپذیری
– چسبندگی
– مقاومت الکتریکی
– مقاومت در برابر رطوبت
– مقاومت مکانیکی
بنابراین انتخاب رزین موتور باید با توجه به سیستم عایقی کل موتور انجام شود.
—
۹. کاربرد در ژنراتورها
ژنراتورها نیز مانند موتورهای الکتریکی دارای سیستمهای پیچیده عایقی هستند.
در تعمیرات ژنراتور ممکن است نیاز به ترمیم برخی پوششها یا استفاده از مواد رزینی برای تثبیت و حفاظت قسمتهایی از سیستم وجود داشته باشد.
اما کاربرد رزین باید با توجه به:
– ولتاژ
– دمای کار
– ساختار سیمپیچ
– نوع عایق موجود
– شرایط تعمیر
– روش پخت
– الزامات سازنده
تعیین شود.
—
۱۰. کاربرد در ترانسفورماتور
رزینها در برخی انواع ترانسفورماتورها و تجهیزات وابسته میتوانند برای عایقکاری یا حفاظت استفاده شوند.
در ترانسفورماتورهای خشک، مواد رزینی ممکن است در ساختار عایقی نقش مهمی داشته باشند.
در ترانسفورماتورهای روغنی، شرایط کاملاً متفاوت است و سازگاری ماده با روغن، دما و ساختار عایقی باید بررسی شود.
بنابراین عبارت «رزین عایق ترانس» به تنهایی مشخص نمیکند که محصول برای تمام ترانسفورماتورها مناسب است.
برای انتخاب سیستم عایق متناسب با نوع ترانسفورماتور، دریافت مشاوره از 09221696509 توصیه میشود.
—
۱۱. کاربرد در تابلو برق
در تابلوهای برق، پوششهای عایق میتوانند برای حفاظت برخی سطوح و قطعات مورد استفاده قرار گیرند.
اما تابلو برق یک سیستم کامل است و ایمنی آن فقط به وجود یک لایه رزینی وابسته نیست.
مواردی مانند:
– فاصله هوایی
– فاصله خزشی
– طراحی باسبار
– اتصالات
– تهویه
– دمای داخل تابلو
– آلودگی
– رطوبت
نیز اهمیت دارند.
بنابراین اپوکسی عایق برق میتواند یک جزء از سیستم حفاظت باشد، اما نباید بهعنوان جایگزین طراحی صحیح الکتریکی تلقی شود.
—
۱۲. کاربرد در بردهای الکترونیکی
در بردهای الکترونیکی، رزینهای مختلف میتوانند برای حفاظت قطعات در برابر:
– رطوبت
– گردوغبار
– آلودگی
– خوردگی
– تنش مکانیکی
استفاده شوند.
دو مفهوم مهم در این زمینه عبارتاند از:
Conformal Coating
و
Potting / Encapsulation
در Conformal Coating، یک لایه نسبتاً نازک روی برد و قطعات قرار میگیرد.
در Potting، ماده عایق فضای اطراف مجموعه یا قطعه را تا حد زیادی پر میکند.
این دو کاربرد از نظر میزان مصرف، ضخامت، انتقال حرارت، تعمیرپذیری و فرآیند اجرا متفاوتاند.
فصلهای بعدی این دانشنامه هر کدام را بهطور تخصصی بررسی خواهند کرد.
—
۱۳. آیا رزین اپوکسی عایق برق ضدآب است؟
برخی سیستمهای اپوکسی پس از پخت مقاومت مناسبی در برابر آب و رطوبت دارند، اما «عایق الکتریکی» و «ضدآب» دو ویژگی متفاوت هستند.
یک محصول ممکن است:
– عایق الکتریکی باشد،
– مقاومت مناسبی در برابر رطوبت داشته باشد،
– اما برای غوطهوری دائمی طراحی نشده باشد.
بنابراین هنگام انتخاب رزین باید مشخص شود که منظور از ضدآب بودن چیست.
—
۱۴. آیا اپوکسی عایق برق نسوز است؟
واژه «نسوز» نیز باید با احتیاط استفاده شود.
مقاومت حرارتی، مقاومت در برابر شعله و خودخاموششوندگی سه مفهوم متفاوت هستند.
برای کاربرد در کورههای القایی یا سایر تجهیزات حرارتی، باید مشخصات حرارتی واقعی محصول بررسی شود.
صرفاً استفاده از واژه «نسوز» روی بستهبندی برای تعیین محدوده دمای کاری کافی نیست.
—
۱۵. رزین سخت و رزین نرم
رزینهای عایق میتوانند از نظر رفتار مکانیکی متفاوت باشند.
رزین سخت معمولاً پس از پخت ساختاری صلبتر ایجاد میکند.
رزین انعطافپذیر یا نرم میتواند برای کاربردهایی که تغییر شکل، ارتعاش یا انبساط حرارتی وجود دارد مناسبتر باشد.
انتخاب صحیح میان این دو به کاربرد بستگی دارد.
در کوره، موتور، سیمپیچ، برد و مقره ممکن است نیازهای متفاوتی وجود داشته باشد.
—
۱۶. اپوکسی هواخشک و سریعخشک
در بعضی کاربردها زمان توقف تجهیز اهمیت زیادی دارد.
به همین دلیل، محصولات مختلفی با زمان خشکشدن متفاوت عرضه میشوند.
اما باید میان:
خشک شدن سطحی
و
رسیدن به خواص نهایی
تفاوت گذاشت.
ممکن است سطح رزین در مدت کوتاهی خشک به نظر برسد، اما لایه زیرین هنوز به پخت کامل نرسیده باشد.
برای تجهیزات الکتریکی، بازگشت زودهنگام تجهیز به سرویس میتواند خطرناک باشد.
—
۱۷. عوامل مؤثر بر عملکرد نهایی اپوکسی
عملکرد یک پوشش عایق حاصل مجموعهای از عوامل است.
محصول
فرمولاسیون و مشخصات فنی ماده.
سطح
جنس، زبری، پاکیزگی و رطوبت سطح.
اجرا
روش اعمال، ضخامت و یکنواختی.
پخت
زمان و دمای لازم برای رسیدن به خواص موردنظر.
محیط
رطوبت، دما، آلودگی و مواد شیمیایی.
تجهیز
ولتاژ، جریان، حرارت و شرایط مکانیکی.
بنابراین عملکرد واقعی محصول را نمیتوان فقط از نام «اپوکسی» پیشبینی کرد.
—
۱۸. خطاهای رایج هنگام خرید رزین اپوکسی عایق برق
خطای اول: خرید بر اساس قیمت
ارزانترین محصول الزاماً مناسبترین محصول برای تجهیز نیست.
خطای دوم: یکی دانستن همه اپوکسیها
اپوکسی عمومی با اپوکسی عایق الکتریکی یکسان نیست.
خطای سوم: توجه نکردن به ضخامت آزمون
ولتاژ شکست بدون ذکر ضخامت نمونه اطلاعات ناقصی است.
خطای چهارم: یکی دانستن ولتاژ شکست و ولتاژ نامی تجهیز
این دو مفهوم باید جداگانه بررسی شوند.
خطای پنجم: نادیده گرفتن رطوبت
نتایج خشک و مرطوب میتوانند متفاوت باشند.
خطای ششم: اجرای محصول روی سطح آلوده
آلودگی میتواند چسبندگی و عملکرد پوشش را کاهش دهد.
خطای هفتم: بیتوجهی به دما
خواص ماده در دمای محیط الزاماً در دمای بالا ثابت نمیماند.
—
۱۹. چه اطلاعاتی را هنگام خرید باید از تولیدکننده دریافت کرد؟
برای یک خرید تخصصی بهتر است حداقل اطلاعات زیر درخواست شود:
– نام دقیق محصول
– کد محصول
– نوع رزین
– نوع سختکننده
– نسبت اختلاط، در صورت دو جزئی بودن
– زمان کارپذیری
– زمان خشکشدن
– زمان پخت کامل
– ضخامت پیشنهادی
– روش اجرا
– محدوده دمای کاری
– مقاومت الکتریکی
– ولتاژ شکست، در صورت وجود
– شرایط آزمون
– مقاومت در برابر رطوبت
– سازگاری با سطح
– شرایط نگهداری
– تاریخ تولید و بچ محصول
در مورد محصول مرجع این دانشنامه، کد محصول 8119 و مشخصات آزمون اعلامشده باید مبنای بررسیهای تخصصی قرار گیرد.
—
۲۰. نقش مشاوره فنی در انتخاب اپوکسی عایق برق
انتخاب ماده عایق برای تجهیزات صنعتی گاهی یک تصمیم ساده خرید نیست.
برای مثال، اگر مشتری اعلام کند:
«برای یک کوره القایی رنگ عایق میخواهم»
اطلاعات بیشتری لازم است.
باید مشخص شود:
– نوع کوره
– قسمت موردنظر برای پوشش
– جنس سطح
– وضعیت فعلی عایق
– دمای کار
– شرایط تعمیر
– ضخامت موجود
– وضعیت رطوبت
– ولتاژ و شرایط الکتریکی
– روش اجرای موردنظر
پس از مشخص شدن این موارد میتوان درباره تناسب محصول با کاربرد موردنظر تصمیم فنی گرفت.
برای چنین بررسیهایی، شماره مشاوره رایگان 09221696509 قابل استفاده است.
—
۲۱. محصول مرجع و کاربردهای اصلی آن
در این دانشنامه، رزین اپوکسی عایق برق کد 8119 بهعنوان محصول مرجع معرفی میشود.
طبق اطلاعات ارائهشده، این محصول دارای تأییدیه شماره 84-4-11 از وزارت نیرو – دانشکده شهید عباسپور بوده و روش اعمال ذکرشده در تأییدیه، یک لایه یک میلیمتری روی سطح مقره چرخی است.
کاربردهای مورد بررسی در این دانشنامه شامل حوزههایی مانند:
– کورههای القایی
– تعمیر و ترمیم مقره
– تجهیزات الکتریکی
– موتور
– سیمپیچ
– ژنراتور
– ترانسفورماتور
– تابلو برق
– تجهیزات الکترونیکی
خواهد بود؛ البته مناسب بودن محصول برای هر کاربرد باید بر اساس شرایط واقعی آن کاربرد بررسی شود.
—
۲۲. پرسشهای متداول
رزین اپوکسی عایق برق با رنگ اپوکسی معمولی چه تفاوتی دارد؟
اپوکسی عایق برق برای دستیابی به ویژگیهای الکتریکی مشخص ارزیابی میشود، در حالی که اپوکسی عمومی ممکن است چنین آزمون یا کاربردی نداشته باشد.
آیا محصول کد 8119 برای کوره القایی کاربرد دارد؟
کوره القایی یکی از کاربردهای مهم مورد تأکید برای این محصول در اطلاعات ارائهشده است؛ با این حال، انتخاب نهایی باید بر اساس شرایط واقعی کوره و محل اجرای پوشش انجام شود.
آیا برای تعمیر مقره میتوان از اپوکسی استفاده کرد؟
در برخی موارد ترمیم سطحی ممکن است با سیستم رزینی مناسب انجام شود، اما ابتدا باید وضعیت ساختاری و الکتریکی مقره ارزیابی شود.
آیا اپوکسی با شارلاک یکسان است؟
خیر. این دو سیستم از نظر ماهیت و خواص متفاوتاند و هرکدام کاربردها و محدودیتهای خاص خود را دارند.
آیا ضخامت بیشتر همیشه باعث عایق بهتر میشود؟
خیر. ضخامت باید با طراحی، خواص ماده، روش اجرا و شرایط کاربرد هماهنگ باشد. افزایش بیضابطه ضخامت میتواند مشکلاتی مانند ترک یا حبس حباب ایجاد کند.
آیا عدد ۲۱,۰۰۰ ولت به معنی مناسب بودن محصول برای هر تجهیز ۲۱ کیلوولت است؟
خیر. ولتاژ شکست نمونه آزمایشگاهی با ولتاژ نامی یک سیستم یا تجهیز یک مفهوم نیست.
—
جمعبندی
رزین اپوکسی عایق برق یک ماده تخصصی است که برای ایجاد عایق الکتریکی و حفاظت از برخی تجهیزات طراحی یا انتخاب میشود. عملکرد آن به مجموعهای از عوامل شامل فرمولاسیون، ضخامت، سطح، روش اجرا، پخت، دما، رطوبت و شرایط الکتریکی وابسته است.
در این دانشنامه، محصول مرجع اپوکسی عایق برق پادنار کد 8119 است که طبق اطلاعات ارائهشده دارای گواهی وزارت نیرو – دانشکده شهید عباسپور و شماره تأییدیه 84-4-11 است. برای این محصول، ولتاژ شکست الکتریکی ۲۱,۰۰۰ ولت در حالت خشک و ۱۴,۰۰۰ ولت در حالت مرطوب و ولتاژ استقامت یک دقیقهای ۳,۵۰۰ ولت خشک و ۲,۵۰۰ ولت مرطوب اعلام شده است.
در این فصل همچنین مشخص شد که کاربرد اپوکسی عایق برق را باید بر اساس شرایط واقعی تجهیز بررسی کرد. کورههای القایی و تعمیر و ترمیم مقره از کاربردهای مهم مورد تأکید این دانشنامه هستند و در فصلهای اختصاصی بعدی با جزئیات بسیار بیشتری بررسی خواهند شد.
برای انتخاب محصول، بررسی شرایط اجرای پروژه و دریافت مشاوره رایگان میتوان با 09221696509 تماس گرفت.
در فصل بعد، به ساختار شیمیایی و اجزای رزین اپوکسی عایق الکتریکی میپردازیم و بررسی میکنیم که رزین، سختکننده، افزودنیها و پرکنندهها چگونه بر خواص عایقی و عملکرد نهایی پوشش اثر میگذارند.
مشاوره رایگان: 09221696509
۰ دیدگاه