دانشنامه جامع اپوکسی عایق الکتریکی 54
فصل ۵۴ ـ اثر رطوبت، جذب آب و نفوذ بخار آب بر عملکرد رزین اپوکسی عایق برق
رطوبت یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی مؤثر بر عملکرد بلندمدت عایق‌های پلیمری است. ممکن است یک رزین اپوکسی در شرایط خشک، مقاومت الکتریکی و استقامت دی‌الکتریک بسیار مناسبی داشته باشد، اما قرار گرفتن طولانی‌مدت آن در محیط مرطوب می‌تواند به‌تدریج ویژگی‌های الکتریکی، مکانیکی و چسبندگی آن را تغییر دهد. نکته مهم این است که تأثیر رطوبت فقط به خیس شدن سطح عایق محدود نمی‌شود. آب و بخار آب می‌توانند از طریق نفوذ تدریجی در ساختار پلیمر، در نواحی مرزی میان رزین و فلز، در اطراف حفره‌ها و در محل‌های دارای ضعف چسبندگی تجمع پیدا کنند. بنابراین ارزیابی مقاومت رطوبتی رزین اپوکسی عایق برق باید فراتر از یک آزمایش ساده روی سطح مرطوب باشد. در تجهیزات الکتریکی، موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که عایق در معرض هم‌زمان رطوبت، میدان الکتریکی، تغییرات دما و آلودگی سطحی قرار داشته باشد. ترکیب این عوامل می‌تواند شرایطی ایجاد کند که عملکرد عایق در طول زمان با وضعیت اولیه آن تفاوت قابل توجهی پیدا کند.
۱. چرا رطوبت برای عایق الکتریکی اهمیت دارد؟
رزین اپوکسی پس از پخت، یک ماده پلیمری شبکه‌ای است. با وجود آنکه ساختار پخت‌شده اپوکسی در برابر آب نسبتاً مقاوم است، هیچ سیستم پلیمری متداولی را نمی‌توان به‌طور مطلق غیرقابل نفوذ در برابر آب و بخار آب دانست. مقداری از رطوبت محیط می‌تواند به مرور زمان وارد ساختار ماده شود. میزان این نفوذ به عوامل مختلفی وابسته است؛ از جمله نوع رزین، نوع هاردنر، میزان و شرایط پخت، ضخامت پوشش، دما، رطوبت نسبی، مدت تماس و وجود ترک یا تخلخل. در یک پوشش نازک، رسیدن رطوبت به نواحی داخلی ممکن است سریع‌تر اتفاق بیفتد، در حالی که در یک قطعه ضخیم، فرآیند نفوذ می‌تواند آهسته‌تر باشد. با این حال، ضخامت بیشتر به‌تنهایی به معنی مصونیت کامل در برابر رطوبت نیست. از دیدگاه الکتریکی، اهمیت اصلی رطوبت از آنجا ناشی می‌شود که حضور آب می‌تواند بر رفتار دی‌الکتریک ماده، جریان نشتی، تلفات دی‌الکتریک و کیفیت مرزهای عایقی اثر بگذارد.
برای خرید محصول کلیک کنید
۲. تفاوت بین رطوبت سطحی و رطوبت جذب‌شده
برای تحلیل عملکرد رزین اپوکسی عایق برق، بهتر است بین دو وضعیت تفاوت قائل شویم.
رطوبت سطحی: در این حالت آب روی سطح عایق قرار گرفته است. اگر سطح آلوده باشد، آب می‌تواند ذرات آلودگی را حل یا جابه‌جا کند و یک مسیر رساناتر روی سطح ایجاد کند.این وضعیت در تجهیزات فضای باز، تابلوهای صنعتی، مقره‌ها و پوشش‌های در معرض باران اهمیت ویژه‌ای دارد.
رطوبت جذب‌شده یا نفوذکرده: در این حالت، مولکول‌های آب به‌تدریج وارد ساختار ماده می‌شوند. این فرآیند معمولاً بسیار آهسته‌تر از خیس شدن سطح اتفاق می‌افتد و به خواص ماده و شرایط محیط وابسته است.رطوبت جذب‌شده می‌تواند بر ساختار فیزیکی و رفتار دی‌الکتریک پلیمر اثر بگذارد و در صورت طولانی شدن شرایط نامناسب، زمینه را برای کاهش عملکرد عایق فراهم کند. بنابراین خشک بودن ظاهری سطح، الزاماً به معنی خشک بودن کامل ساختار عایق نیست.
۳. نفوذ بخار آب چگونه اتفاق می‌افتد؟
نفوذ رطوبت در پلیمر معمولاً فرآیندی تدریجی است. اختلاف غلظت رطوبت بین محیط و بخش داخلی ماده می‌تواند باعث حرکت مولکول‌های آب در ساختار پلیمر شود.در ساده‌ترین مدل، سرعت این فرآیند را می‌توان با مفهوم نفوذ توضیح داد. ضریب نفوذ رطوبت در یک ماده، نشان می‌دهد آب با چه سرعتی می‌تواند در آن ماده جابه‌جا شود.البته رفتار واقعی رزین‌های اپوکسی همیشه با یک مدل ساده و ایده‌آل مطابقت ندارد. وجود پرکننده، رنگدانه، حفره، ترک ریز، مرز مشترک با فلز و تغییرات درجه پخت می‌تواند مسیرهای متفاوتی برای ورود یا تجمع رطوبت ایجاد کند.به همین دلیل در طراحی یک سیستم عایق واقعی، صرفاً دانستن مقاومت اولیه رزین کافی نیست؛ رفتار آن پس از شرایط محیطی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
۴. تأثیر آب بر مقاومت الکتریکی رزین اپوکسی
یکی از ویژگی‌های مهم مواد عایق، مقاومت در برابر عبور جریان الکتریکی است.وقتی رطوبت وارد سیستم عایقی می‌شود، در شرایط خاص ممکن است جریان نشتی افزایش پیدا کند. شدت این تغییر به میزان رطوبت، ترکیب ماده، آلودگی، میدان الکتریکی و ساختار سطح بستگی دارد.در نتیجه نباید تنها با مشاهده ظاهر یک پوشش نتیجه گرفت که مقاومت عایقی آن بدون تغییر باقی مانده است.در برخی کاربردها، تغییرات کوچک جریان نشتی نیز می‌تواند در طول زمان اهمیت پیدا کند؛ به‌خصوص هنگامی که عایق در ولتاژ بالا یا در محیط مرطوب کار میکند.
۵. آب خالص با آب آلوده یکسان نیست
یکی از نکات مهم در بررسی عایق‌های الکتریکی این است که آب موجود در محیط معمولاً کاملاً خالص نیست.آب باران، رطوبت محیط، آب صنعتی، بخار متراکم‌شده و آب ناشی از شست‌وشو می‌توانند حاوی یون‌ها، املاح یا آلودگی‌های مختلف باشند.آب خالص رسانایی بسیار پایینی دارد، اما هنگامی که یون‌ها و مواد محلول وارد آن شوند، رسانایی افزایش پیدا میکند.بنابراین یک سطح اپوکسی مرطوب و تمیز با همان سطحی که به گردوغبار، نمک، روغن، ذرات فلزی یا آلودگی صنعتی آلوده شده است، الزاماً رفتار الکتریکی یکسانی ندارد.این موضوع به‌ویژه در تجهیزات فضای باز اهمیت دارد.
۶. رطوبت و تخلیه جزئی
وجود رطوبت در نزدیکی حفره‌های داخلی یا مرزهای ضعیف می‌تواند شرایط عایق را پیچیده‌تر کند.در یک سیستم رزینی سالم، هدف این است که ساختار عایق تا حد امکان یکنواخت، متراکم و بدون حفره‌های قابل توجه باشد. اگر در داخل رزین حفره‌ای وجود داشته باشد، شرایط محیطی می‌تواند رفتار آن ناحیه را تغییر دهد.در چنین شرایطی ممکن است تنش الکتریکی در ناحیه حفره یا مرز مشترک افزایش یابد و احتمال ایجاد تخلیه‌های موضعی مطرح شود.بنابراین رطوبت را نباید یک عامل کاملاً مستقل دانست. در عمل، رطوبت + حفره + میدان الکتریکی + سیکل حرارتی می‌توانند اثر یکدیگر را تشدید کنند.
۷. نقش مرز بین رزین و فلز
یکی از حساس‌ترین بخش‌های یک سیستم عایق رزینی، مرز بین رزین و سطح فلزی است.اگر آماده‌سازی فلز به‌درستی انجام نشده باشد، آلودگی، چربی، زنگ‌زدگی یا اکسیدهای نامناسب می‌توانند چسبندگی رزین را کاهش دهند.در چنین حالتی ممکن است یک فاصله بسیار کوچک در مرز مشترک ایجاد شود. این فاصله می‌تواند محل تجمع رطوبت باشد.مشکل از آنجا جدی‌تر می‌شود که آب محبوس‌شده در این ناحیه همیشه از روی سطح قابل مشاهده نیست. ممکن است ظاهر پوشش سالم به نظر برسد، اما در زیر پوشش شرایط نامناسبی شکل گرفته باشد.به همین دلیل آماده‌سازی سطح فلز پیش از اجرای رزین اپوکسی عایق برق، بخشی از فرآیند عایق‌کاری محسوب می‌شود و نباید به عنوان یک مرحله فرعی در نظر گرفته شود.
۸. اثر رطوبت بر چسبندگی
جذب رطوبت و سیکل‌های مرطوب و خشک می‌توانند در برخی سیستم‌ها موجب تغییر تدریجی در کیفیت اتصال رزین به زیرلایه شوند.این مسئله فقط به خود رزین مربوط نیست. نوع فلز، زبری سطح، تمیزی، آماده‌سازی شیمیایی یا مکانیکی، شرایط پخت و اختلاف انبساط حرارتی میان دو ماده نیز اهمیت دارند.اگر رطوبت به مرز مشترک نفوذ کند، در صورت وجود ضعف اولیه در چسبندگی، احتمال گسترش ناحیه جداشده افزایش می‌یابد.از این منظر، مقاومت رطوبتی یک پوشش عایق را باید هم از نظر بدنه رزین و هم از نظر رابط رزین و زیرلایه بررسی کرد.
۹. پخت کامل رزین چه ارتباطی با مقاومت رطوبتی دارد؟
رزین اپوکسی برای رسیدن به ویژگی‌های نهایی خود نیازمند پخت مناسب است.پخت ناکامل می‌تواند موجب باقی ماندن بخشی از اجزای واکنش‌نداده یا ایجاد ساختاری با خواص متفاوت از سیستم کاملاً پخت‌شده شود. این موضوع می‌تواند بر ویژگی‌های مکانیکی، شیمیایی و الکتریکی اثر بگذارد.به همین دلیل اجرای رزین در دمای نامناسب، نسبت نادرست اجزای سیستم دوجزئی، اختلاط ناکافی یا کاهش زمان لازم برای پخت می‌تواند کیفیت نهایی عایق را تحت تأثیر قرار دهد.البته «پخت کامل» به معنی غیرقابل نفوذ شدن مطلق ماده در برابر رطوبت نیست؛ بلکه منظور رسیدن سیستم به شرایط طراحی‌شده و خواص مورد انتظار آن است.
۱۰. رطوبت و دمای بالا؛ ترکیب مهم در پیرشدگی
رطوبت در دمای پایین یک رفتار دارد و در دمای بالا می‌تواند رفتار متفاوتی نشان دهد.افزایش دما معمولاً فرآیندهای نفوذ و جابه‌جایی مولکولی را سریع‌تر میکند. از سوی دیگر، دما می‌تواند بر واکنش‌های شیمیایی و فرآیندهای پیرشدگی نیز اثر بگذارد.به همین علت آزمون‌های موسوم به پیرشدگی هیدروترمال یا شرایط دما و رطوبت بالا برای برخی مواد پلیمری اهمیت دارند.اما نتیجه یک آزمون تسریع‌شده را نباید بدون تحلیل مهندسی مستقیماً معادل چند سال عملکرد واقعی دانست. شرایط آزمون، دما، رطوبت، مدت زمان و معیار ارزیابی باید مشخص باشند.
۱۱. تورم و تغییرات ابعادی
جذب رطوبت در برخی پلیمرها می‌تواند باعث تغییرات بسیار محدود ابعادی شود. حتی تغییرات کوچک نیز در یک سیستم مرکب ممکن است اهمیت پیدا کند.رزین اپوکسی معمولاً در کنار فلز، سرامیک، شیشه یا سایر مواد مورد استفاده قرار می‌گیرد. هر یک از این مواد ضریب انبساط و رفتار رطوبتی متفاوتی دارند.اگر تغییرات ایجادشده در رزین با زیرلایه هماهنگ نباشد، تنش‌هایی در مرز مشترک شکل می‌گیرد.در نتیجه، اثر رطوبت ممکن است به صورت مستقیم یا غیرمستقیم ظاهر شود:
رطوبت → جذب آب → تغییر خواص رزین → تنش در مرز مشترک → کاهش چسبندگی یا ایجاد ترک‌های ریز → افزایش مسیر نفوذ رطوبت
این زنجیره البته به نوع سیستم و شرایط محیط وابسته است و نباید آن را به تمام فرمولاسیون‌های اپوکسی تعمیم داد.
۱۲. اثر رطوبت بر استقامت دی‌الکتریک
یکی از مهم‌ترین شاخص‌هایی که در عایق‌های الکتریکی بررسی می‌شود، استقامت دی‌الکتریک است.استقامت دی‌الکتریک نشان می‌دهد ماده در یک شرایط مشخص تا چه سطحی از تنش الکتریکی می‌تواند پیش از شکست الکتریکی مقاومت کند.اما این ویژگی به شرایط آزمایش وابسته است. ضخامت نمونه، شکل الکترودها، سرعت افزایش ولتاژ، دما، رطوبت، وضعیت سطح و روش استاندارد آزمون می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.بنابراین اگر یک رزین در حالت خشک دارای ولتاژ شکست مشخصی باشد، نمی‌توان بدون انجام آزمون رطوبتی نتیجه گرفت که همان مقدار در محیط مرطوب نیز برقرار خواهد بود.این نکته برای تفسیر صحیح نتایج آزمایشگاهی بسیار مهم است.
۱۳. آزمون خشک و آزمون مرطوب چه تفاوتی دارند؟
در ارزیابی مواد عایق، شرایط محیطی آزمون باید به‌وضوح ثبت شود.برای مثال، اگر یک نمونه در حالت خشک آزمایش شود و سپس نمونه‌ای مشابه در شرایط مرطوب مورد آزمایش قرار گیرد، اختلاف نتایج می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره حساسیت سیستم به رطوبت ارائه کند.برای رزین اپوکسی عایق برق پادنار 8119، طبق داده‌های فنی اعلام‌شده برای نمونه‌ای با ضخامت ۱ میلی‌متر روی مقره چرخی، ولتاژ شکست در حالت خشک ۲۱ کیلوولت و در حالت مرطوب ۱۴ کیلوولت گزارش شده است.همچنین در همان داده‌ها، تحمل یک‌دقیقه‌ای در حالت خشک ۳۵۰۰ ولت و در حالت مرطوب ۲۵۰۰ ولت اعلام شده است.این اعداد باید دقیقاً در چارچوب همان نمونه، ضخامت، هندسه و شرایط آزمون تفسیر شوند. آنها به‌تنهایی تعیین‌کننده ولتاژ کاری دائم تجهیزات یا کلاس حرارتی و محیطی محصول نیستند.این تفاوت میان نتیجه آزمون و رتبه‌بندی بهره‌برداری از مهم‌ترین اصولی است که در معرفی فنی مواد عایق باید رعایت شود.
برای خرید محصول کلیک کنید
۱۴. چرا کاهش ولتاژ شکست در محیط مرطوب قابل توجه است؟
در نمونه‌ای که در محیط مرطوب آزمایش می‌شود، سطح و ساختار عایق دیگر دقیقاً شرایط نمونه خشک را ندارد.رطوبت می‌تواند همراه با آلودگی سطحی، رسانایی موضعی را افزایش دهد و شرایط میدان الکتریکی را تغییر دهد. همچنین در برخی ساختارها، آب ممکن است در نواحی مرزی یا عیوب موجود تجمع پیدا کند.بنابراین کاهش ولتاژ شکست در شرایط مرطوب لزوماً به معنی «ضعیف بودن» یک رزین نیست؛ بلکه نشان می‌دهد شرایط محیطی می‌تواند بر عملکرد واقعی سیستم عایق اثر بگذارد.هدف مهندسی این است که حساسیت سیستم نسبت به چنین شرایطی شناخته و برای کاربرد موردنظر ارزیابی شود.
۱۵. اهمیت ضخامت در برابر نفوذ رطوبت
افزایش ضخامت پوشش می‌تواند مسیر نفوذ رطوبت را افزایش دهد، اما نمی‌توان گفت هرچه ضخامت بیشتر باشد، مقاومت رطوبتی نیز به همان نسبت بیشتر می‌شود.در پوشش‌های بسیار ضخیم، مشکلات دیگری مانند: – ایجاد حباب؛ – حبس رطوبت؛ – تنش پخت؛ – اختلاف انقباض؛ – ترک داخلی؛ – پخت نامناسب در عمق؛ – جداشدگی از زیرلایه ممکن است مطرح شوند.در نتیجه ضخامت عایق باید بر اساس کاربرد، تنش الکتریکی، طراحی مکانیکی، روش اجرا و مشخصات فنی محصول تعیین شود، نه صرفاً با هدف افزایش مقاومت در برابر رطوبت.
۱۶. آماده‌سازی سطح پیش از اجرای رزین
برای رسیدن به یک سیستم عایق قابل اعتماد، آماده‌سازی زیرلایه اهمیت زیادی دارد.در مورد سطوح فلزی، بسته به نوع کاربرد ممکن است عملیات‌هایی مانند حذف چربی، حذف آلودگی، برطرف کردن زنگ و اکسیدهای نامناسب، ایجاد زبری کنترل‌شده و پاک‌سازی نهایی مورد نیاز باشد. سطح باید پیش از اجرای رزین از نظر وجود آب یا رطوبت آزاد نیز بررسی شود.اگر رزین روی سطحی اجرا شود که رطوبت در زیر آن محبوس است، ممکن است پس از اجرا مشکلاتی ایجاد شود که با مشاهده سطح در زمان کوتاه قابل تشخیص نباشند.
۱۷. حباب؛ دشمن پنهان سیستم عایقی
یکی از مشکلات مهم در اجرای رزین‌های عایق، ایجاد حباب یا تخلخل است.حباب می‌تواند به دلایل مختلفی ایجاد شود؛ از جمله اختلاط نامناسب، ورود هوا هنگام هم‌زدن، شرایط نامناسب اجرا، رطوبت موجود در زیرلایه یا آزاد شدن گاز در هنگام پخت.وجود حفره در یک ماده عایق ولتاژ بالا اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا خواص الکتریکی ناحیه حفره با ماده جامد اطراف آن متفاوت است. اگر حفره با رطوبت نیز همراه شود، شرایط می‌تواند پیچیده‌تر شود. بنابراین کنترل رطوبت پیش از اجرا و کنترل حباب هنگام اختلاط و اعمال رزین، دو مرحله متفاوت اما مرتبط هستند.
۱۸. رطوبت در تجهیزات فضای باز
در تجهیزات فضای باز، عایق ممکن است به صورت دوره‌ای با باران، شبنم، مه، بخار آب و تغییرات دما مواجه شود.در این شرایط، یک اتفاق مهم می‌تواند رخ دهد: سطح در طول شب سرد شده و رطوبت روی آن متراکم شود؛ سپس با افزایش دما، سطح خشک شود.تکرار این چرخه‌ها در طول زمان می‌تواند از نظر محیطی با قرار گرفتن دائمی در آب متفاوت باشد.به همین دلیل برای تجهیزات فضای باز، طراحی عایق باید شرایط واقعی محیط را در نظر بگیرد و صرفاً بر اساس یک آزمایش کوتاه‌مدت قضاوت نشود.
۱۹. نقش آب‌بندی لبه‌ها و نقاط اتصال
در بسیاری از سیستم‌های عایق، مشکل اصلی از سطح بزرگ پوشش شروع نمی‌شود؛ بلکه از لبه‌ها، گوشه‌ها، محل پیچ‌ها، اتصال کابل، سوراخ‌ها و نقاط تغییر هندسه آغاز می‌شود.این نواحی ممکن است مسیر ورود رطوبت به زیر پوشش باشند.بنابراین طراحی مناسب جزئیات اجرایی و جلوگیری از ایجاد مسیر نفوذ در نقاط اتصال، بخشی از عملکرد عایق محسوب می‌شود.رزین خوب به‌تنهایی نمی‌تواند ضعف یک طراحی یا اجرای نامناسب را کاملاً جبران کند.
۲۰. کنترل کیفیت در اجرای عایق اپوکسی
برای کنترل کیفیت، بهتر است فرآیند به چند مرحله تقسیم شود:
مرحله اول: کنترل مواد اولیه
بررسی نوع محصول، شماره بچ، تاریخ تولید یا انقضا در صورت وجود، شرایط نگهداری و مطابقت محصول با کاربرد موردنظر.
مرحله دوم: کنترل زیرلایه: بررسی تمیزی، خشکی، زبری، چربی، زنگ‌زدگی و شرایط سطح.
مرحله سوم: کنترل اختلاط: در سیستم‌های چندجزئی، رعایت نسبت اختلاط و زمان اختلاط اهمیت دارد.
مرحله چهارم: کنترل اجرا: ضخامت، یکنواختی، پوشش گوشه‌ها، عدم وجود حباب و نواحی بدون پوشش باید بررسی شود.
مرحله پنجم: کنترل پخت:زمان و شرایط لازم برای رسیدن سیستم به وضعیت مناسب باید رعایت شود.
مرحله ششم: ارزیابی نهایی:بسته به حساسیت کاربرد، می‌توان آزمون‌های ظاهری، ضخامت، چسبندگی، مقاومت عایقی، استقامت دی‌الکتریک یا سایر آزمون‌های مورد نیاز پروژه را انجام داد.
۲۱. چگونه مقاومت رطوبتی رزین را آزمایش کنیم؟
یک برنامه آزمایشگاهی مناسب می‌تواند شامل مقایسه نمونه‌ها در چند وضعیت باشد:1. نمونه اولیه و خشک؛2. نمونه پس از قرار گرفتن در رطوبت کنترل‌شده؛3. نمونه پس از غوطه‌وری در آب، در صورت مرتبط بودن با کاربرد؛4. نمونه پس از سیکل‌های رطوبت و خشک شدن؛5. نمونه پس از شرایط دمایی و رطوبتی هم‌زمان.پس از هر مرحله می‌توان بسته به هدف آزمایش، تغییرات مقاومت عایقی، استقامت دی‌الکتریک، چسبندگی، جرم، ظاهر، ترک‌خوردگی یا سایر مشخصات را بررسی کرد.مزیت این روش آن است که به جای پرسش ساده «آیا رزین ضدآب است؟»، مشخص می‌شود رزین در چه شرایطی و تا چه حد ویژگی‌های خود را حفظ میکند.
۲۲. مقاومت در برابر آب با ضدآب بودن مطلق تفاوت دارد
در تبلیغات مواد ساختمانی و صنعتی، گاهی عبارت «ضدآب» به شکلی استفاده می‌شود که ممکن است برداشت نادرستی ایجاد کند.برای یک رزین اپوکسی عایق برق، بهتر است ویژگی مقاومت در برابر رطوبت بر اساس کاربرد و آزمون مشخص بیان شود.عبارت‌هایی مانند «مقاوم در برابر رطوبت»، «قابل استفاده در شرایط مرطوب» یا «دارای عملکرد آزموده‌شده در شرایط مرطوب» در صورتی مناسب هستند که با داده‌های فنی و آزمون مربوطه سازگار باشند.اما ادعای «نفوذناپذیری مطلق در برابر آب برای تمام شرایط» نیازمند مستندات بسیار قوی‌تر است.
۲۳. نگهداری تجهیزات عایق‌شده با اپوکسی
حتی یک سیستم عایقی مناسب نیز به نگهداری نیاز دارد.در بازدیدهای دوره‌ای می‌توان موارد زیر را بررسی کرد:- تغییر رنگ غیرعادی؛- ترک سطحی؛- تورم؛ – جداشدگی؛- آثار رطوبت زیر پوشش؛- آلودگی شدید سطح؛- آثار تخلیه الکتریکی؛- آسیب مکانیکی؛ – کاهش چسبندگی در نقاط حساس. پاک‌سازی سطح نیز باید متناسب با نوع تجهیزات و دستورالعمل سازنده انجام شود؛ زیرا استفاده از حلال یا روش شست‌وشوی نامناسب ممکن است خود به پوشش آسیب بزند.
۲۴. آیا رزین اپوکسی عایق برق برای محیط مرطوب مناسب است؟
پاسخ این سؤال بدون مشخص کردن شرایط استفاده، نمی‌تواند یک «بله» یا «خیر» مطلق باشد. باید مشخص شود: – ولتاژ کاری چقدر است؟ – عایق در داخل ساختمان است یا فضای باز؟- رطوبت نسبی چقدر است؟- تماس مستقیم با آب وجود دارد یا فقط رطوبت محیط مطرح است؟- دمای کاری چقدر است؟- مدت تماس با رطوبت چقدر است؟- عایق روی فلز اجرا می‌شود یا ماده دیگری؟- ضخامت و روش اجرای پوشش چیست؟- آیا آزمون رطوبتی و الکتریکی برای همان کاربرد انجام شده است؟پاسخ فنی زمانی معتبرتر است که این عوامل هم‌زمان بررسی شوند.
۲۵. جایگاه رزین اپوکسی پادنار 8119 در ارزیابی رطوبتی
رزین اپوکسی عایق برق پادنار 8119 را می‌توان بر اساس اطلاعات فنی اعلام‌شده، در چارچوب مواد رزینی مورد استفاده برای ایجاد لایه یا ساختار عایق الکتریکی بررسی کرد.داده‌های آزمایشگاهی اعلام‌شده برای نمونه ۱ میلی‌متری روی مقره چرخی نشان می‌دهند که نمونه در شرایط خشک و مرطوب رفتار یکسانی نداشته است؛ بنابراین همین داده‌ها نیز اهمیت توجه به شرایط محیطی را نشان می‌دهند.برای معرفی دقیق این محصول، بهتر است میان سه موضوع تفکیک شود:۱. توانایی عایق‌کاری ماده: یعنی ویژگی الکتریکی ماده در شرایط مشخص آزمایش. ۲. عملکرد سیستم اجراشده: یعنی نتیجه‌ای که پس از اجرای رزین روی زیرلایه، با ضخامت و هندسه مشخص حاصل می‌شود. ۳. قابلیت بهره‌برداری در یک تجهیز مشخص: که به طراحی کل سیستم، فاصله‌های عایقی، شرایط محیط، دما، میدان الکتریکی، نوع زیرلایه، روش اجرا و الزامات استاندارد بستگی دارد. این سه مورد را نباید معادل یکدیگر در نظر گرفت.
۲۶. یک اشتباه رایج در معرفی عایق‌های اپوکسی
گاهی مشاهده می‌شود که نتیجه یک آزمون ولتاژ شکست مستقیماً به صورت «ولتاژ کاری محصول» معرفی می‌شود.این کار از نظر فنی دقیق نیست.اگر یک نمونه ۱ میلی‌متری در یک شرایط آزمایشگاهی در ولتاژ مشخصی دچار شکست شود، این نتیجه به معنی آن نیست که همان نمونه می‌تواند به‌طور دائم در همان ولتاژ و تحت تمام شرایط محیطی کار کند.برای تعیین ولتاژ کاری، مجموعه‌ای از عوامل طراحی و آزمون باید در نظر گرفته شود.به همین دلیل، در معرفی رزین اپوکسی عایق برق بهتر است نتایج آزمایش با عبارت‌هایی مانند «ولتاژ شکست اندازه‌گیری‌شده در شرایط آزمون» بیان شوند و از تبدیل مستقیم آن به «ولتاژ کاری دائم» خودداری شود.
۲۷. جمع‌بندی
رطوبت یکی از عوامل مهمی است که می‌تواند عملکرد عایق‌های اپوکسی را در طول زمان تحت تأثیر قرار دهد. این اثر تنها به خیس شدن سطح محدود نیست و ممکن است از طریق نفوذ تدریجی بخار آب، جذب رطوبت، تجمع آب در مرز رزین و زیرلایه، تغییر رفتار دی‌الکتریک و ایجاد شرایط مناسب‌تر برای جریان نشتی یا تخلیه‌های موضعی ظاهر شود.در یک سیستم عایق حرفه‌ای، مقاومت در برابر رطوبت حاصل عملکرد یک عامل واحد نیست؛ بلکه نتیجه همکاری فرمولاسیون مناسب، پخت صحیح، آماده‌سازی دقیق سطح، کنترل حباب و تخلخل، طراحی مناسب هندسی، آب‌بندی نقاط حساس و نگهداری صحیح است.برای رزین اپوکسی عایق برق پادنار 8119 نیز نتایج اعلام‌شده در شرایط خشک و مرطوب نشان می‌دهند که شرایط محیطی باید هنگام تفسیر عملکرد الکتریکی مورد توجه قرار گیرد. بنابراین بهترین شیوه معرفی فنی، ارائه نتایج آزمون همراه با شرایط آن است، نه تبدیل یک عدد آزمایشگاهی به یک ادعای عمومی درباره تمام شرایط بهره‌برداری.در نهایت، عایق الکتریکی زمانی واقعاً قابل اعتماد است که نه فقط در روز اول اجرا، بلکه پس از مواجهه با رطوبت، دما، سیکل‌های محیطی و تنش الکتریکی نیز عملکرد مورد انتظار خود را حفظ کند. این همان نقطه‌ای است که تفاوت میان یک پوشش صرفاً عایق و یک سیستم عایق مهندسی‌شده آشکار می‌شود.
۰ دیدگاه