دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ129
فصل ۱۲۹ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر چرخه خیس‌شدن و خشک‌شدن مکرر
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای ساختمان در طول عمر خود بارها در معرض تغییر شرایط محیطی قرار می‌گیرد. باران، مه، شبنم، شست‌وشوی نما، رطوبت هوا و سپس تابش خورشید می‌توانند باعث شوند یک سطح بارها از حالت خشک به مرطوب و دوباره از مرطوب به خشک تغییر کند.
یک بار خیس شدن و خشک شدن معمولاً مسئله خاصی ایجاد نمی‌کند؛ موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که این چرخه به صورت مداوم و طی ماه‌ها و سال‌ها تکرار شود.
در مصالح متخلخل، تکرار جذب آب و خشک‌شدن می‌تواند با تغییرات حجمی، انتقال نمک‌ها، شوره‌زدگی و در مناطق سردسیر با چرخه‌های انجماد و ذوب همراه شود.
استفاده از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف یا آبگریزکننده مناسب می‌تواند یکی از روش‌های کاهش جذب آب سطحی باشد، اما باید توجه داشت که آبگریزی با آب‌بندی کامل سازه تفاوت دارد.
تلفن مشاوره و پیامک: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
چرخه خیس‌شدن و خشک‌شدن چیست؟
وقتی یک سطح ساختمانی در معرض آب قرار می‌گیرد، ممکن است بخشی از آب را جذب کند.
پس از قطع تماس با آب، سطح به تدریج خشک می‌شود. در این فرآیند، آب موجود در منافذ نیز به سمت سطح حرکت کرده و تبخیر می‌شود.
اگر این اتفاق بارها تکرار شود، مصالح دائماً بین شرایط مرطوب و خشک قرار می‌گیرند.
این وضعیت در نماهای بیرونی کاملاً طبیعی است، اما کاهش مقدار آب جذب‌شده می‌تواند در برخی مصالح به کاهش شدت این چرخه کمک کند.
چرا تعداد چرخه‌ها اهمیت دارد؟
فرض کنید نمای یک ساختمان فقط سالی چند بار در معرض بارندگی قرار گیرد. با ساختمانی در منطقه‌ای که تقریباً هر هفته یا حتی هر روز با رطوبت، باران یا مه مواجه است، شرایط یکسان نخواهد بود.
در حالت دوم، دفعات تماس آب با سطح بیشتر است.
در نتیجه، هنگام ارزیابی حفاظت رطوبتی نما باید فقط شدت یک بارندگی را در نظر نگرفت؛ تعداد دفعات خیس‌شدن و مدت زمان باقی ماندن رطوبت نیز اهمیت دارد.
جذب آب در مصالح متخلخل
آجر، برخی سنگ‌های طبیعی، ملات سیمانی و بتن دارای منافذ مختلف هستند.
آب می‌تواند از طریق این منافذ وارد مصالح شود. پس از خشک شدن، بخشی از آب خارج می‌شود و با خیس‌شدن بعدی، فرآیند دوباره تکرار می‌شود.
یک آبگریزکننده مناسب می‌تواند با کاهش تمایل سطح به جذب آب، مقدار آب ورودی به منافذ را کاهش دهد.
البته میزان کاهش جذب به نوع مصالح، وضعیت سطح، مشخصات محصول و روش اجرا وابسته است.
چرخه خیس و خشک در نمای آجری
آجر یکی از مصالحی است که در بسیاری از ساختمان‌ها به صورت مستقیم در معرض باران قرار دارد.
در صورت متخلخل بودن آجر، بارندگی می‌تواند باعث جذب آب شود. سپس با تابش خورشید و گردش هوا، رطوبت از سطح خارج می‌شود.
اگر این فرآیند مرتب تکرار شود، وضعیت رطوبتی آجر دائماً در حال تغییر خواهد بود.
آبگریزی سطحی می‌تواند برای کاهش جذب آب باران مورد بررسی قرار گیرد، اما ترک‌ها و درزهای ساختمانی باید جداگانه بررسی شوند.
چرخه خیس و خشک در سنگ نما
سنگ‌های مختلف رفتار یکسانی ندارند.
برخی سنگ‌ها آب بسیار کمی جذب می‌کنند، در حالی که سنگ‌های متخلخل می‌توانند مقدار بیشتری آب را در منافذ خود نگه دارند.
در سنگ‌های متخلخل، استفاده از آبگریزکننده مناسب می‌تواند به کاهش جذب آب کمک کند.
برای جلوگیری از تغییر ناخواسته رنگ یا براقیت، اجرای آزمایشی روی قسمت کوچکی از نما توصیه می‌شود.
چرخه خیس و خشک در بتن
بتن نیز ممکن است آب را از طریق منافذ و مویرگ‌های خود جذب کند.
در بتن اکسپوز، علاوه بر مسائل فنی، ظاهر سطح نیز اهمیت دارد.
آبگریزکننده شفاف در صورت سازگاری با بتن می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی مورد استفاده قرار گیرد.
اما ترک‌های فعال، درزهای اجرایی و حفره‌های بزرگ را نمی‌توان صرفاً با آبگریزی سطحی برطرف کرد.
نقش تابش خورشید
خشک شدن نما تا حد زیادی به شرایط محیطی بستگی دارد.
تابش خورشید می‌تواند دمای سطح را افزایش دهد و به تبخیر آب کمک کند.
اما گرم شدن سریع یک سطح خیس نیز ممکن است باعث ایجاد اختلاف دمایی قابل توجه بین قسمت‌های مختلف مصالح شود.
در نتیجه، در طراحی و نگهداری نما بهتر است تنها به عامل «خشک شدن سریع» توجه نشود؛ بلکه کیفیت مصالح و جزئیات اجرایی نیز در نظر گرفته شود.
چرخه خیس و خشک و شوره‌زدگی
وقتی آب وارد مصالح می‌شود، ممکن است برخی نمک‌های محلول را با خود جابه‌جا کند.
هنگام خشک شدن، آب تبخیر می‌شود و مواد محلول می‌توانند در سطح یا نزدیک سطح باقی بمانند.
تکرار این فرآیند می‌تواند در برخی ساختمان‌ها با افزایش شوره‌زدگی همراه باشد.
کاهش ورود آب از بیرون می‌تواند در بعضی شرایط این چرخه را کاهش دهد، اما اگر آب از پشت دیوار وارد می‌شود، باید منشأ آن نیز برطرف شود.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
چرخه خیس و خشک و ترک‌های نما
ترک‌ها می‌توانند مسیرهای مستقیم‌تری برای ورود آب ایجاد کنند.
یک سطح ممکن است آبگریز باشد، اما اگر ترک باز یا درز عمیقی روی آن وجود داشته باشد، آب می‌تواند از همان مسیر وارد سازه شود.
بنابراین قبل از آبگریز کردن نما باید ترک‌های قابل توجه، درزها و نقاط اتصال بررسی شوند.
آبگریزی برای سطح سالم معنا و کارایی متفاوتی با آب‌بندی یک ترک دارد.
چرخه‌های خیس و خشک در مناطق سرد
در مناطق سرد، موضوع پیچیده‌تر می‌شود.
اگر آب وارد منافذ مصالح شود و سپس دما به زیر نقطه انجماد برسد، آب موجود در منافذ یخ می‌زند.
تکرار انجماد و ذوب می‌تواند برای برخی مصالح آسیب‌زا باشد.
به همین دلیل کاهش میزان آب جذب‌شده توسط مصالح متخلخل، یکی از اقدامات قابل بررسی در محافظت از نماهای مناطق سردسیر است.
با این حال، مقاومت واقعی در برابر چرخه‌های یخ‌زدگی و ذوب باید بر اساس مشخصات مصالح و آزمون‌های مربوط ارزیابی شود و صرفاً از وجود یک پوشش آبگریز نتیجه‌گیری قطعی نشود.
نقش مه و شبنم در چرخه‌های روزانه
در بعضی مناطق، چرخه خیس و خشک حتی بدون بارندگی اتفاق می‌افتد.
ممکن است نما در شب به دلیل شبنم یا مه مرطوب شود و در طول روز خشک گردد.
اگر این اتفاق تقریباً هر روز رخ دهد، تعداد چرخه‌های رطوبتی در طول سال افزایش خواهد یافت.
در چنین شرایطی، آبگریزی می‌تواند با کاهش جذب آب سطحی، یکی از اقدامات محافظتی باشد.
آیا آبگریزکننده چرخه خیس و خشک را متوقف می‌کند؟
خیر.
آبگریزکننده نمی‌تواند باران، مه یا شبنم را از بین ببرد.
هدف آن کاهش تمایل سطح به جذب آب است.
بنابراین چرخه محیطی همچنان وجود دارد، اما ممکن است مقدار آبی که وارد منافذ مصالح می‌شود کمتر شود.
این تفاوت در بیان فنی محصول اهمیت زیادی دارد.
تفاوت «کاهش جذب آب» و «ضدآب کامل»
دو عبارت زیر را نباید معادل دانست:
کاهش جذب آب سطحی
و
ضدآب شدن کامل سازه
یک ماده آبگریز ممکن است جذب آب سطح را کاهش دهد، ولی این موضوع به معنی تحمل فشار هیدرواستاتیک، آب‌بندی ترک‌ها یا جلوگیری از هر مسیر نفوذ آب نیست.
اگر ساختمان با مشکل نشتی جدی روبه‌رو است، باید سیستم آب‌بندی متناسب با منشأ نشتی طراحی شود.
آماده‌سازی سطح قبل از آبگریزی
پیش از اجرا باید سطح از نظر موارد زیر بررسی شود:
– گردوغبار
– چربی
– دوده
– شوره
– رنگ سست
– پوشش قبلی
– ترک
– درز
– حفره
– قسمت‌های سست و پوسته‌شده
اجرای آبگریزکننده روی سطح آلوده یا سست ممکن است نتیجه یکنواختی ایجاد نکند.
سطح بسیار خیس
اجرای محصول روی سطحی که آب آزاد روی آن وجود دارد، ممکن است بر نفوذ و عملکرد آن اثر بگذارد.
بنابراین باید شرایط مناسب اجرا طبق دستورالعمل محصول تعیین شود.
در پروژه‌های حساس، بهتر است یک قسمت کوچک ابتدا آزمایش شود.
میزان رقیق‌سازی
بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول مورد استفاده در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
این نسبت باید در زمان اجرا با دستورالعمل فنی و مشخصات محصول موجود تطبیق داده شود.
اجرای آزمایشی
پیش از اجرای کامل نما، اجرای نمونه در بخش کوچکی از سطح می‌تواند مفید باشد.
پس از خشک شدن، باید ظاهر سطح و رفتار آب بررسی شود.
این آزمایش به ویژه برای سنگ‌های طبیعی، آجرهای رنگی، بتن اکسپوز و نماهای دارای پوشش قبلی اهمیت دارد.
آیا چند بار اجرای آبگریزکننده بهتر است؟
لزومی ندارد.
مقدار مصرف و تعداد لایه‌ها باید بر اساس مشخصات محصول و میزان جذب سطح تعیین شود.
افزایش بی‌دلیل مقدار محصول می‌تواند به جای بهبود عملکرد، باعث تغییر ظاهر یا ایجاد لایه نامطلوب در برخی سطوح شود.
چرخه‌های خیس و خشک در نمای قدیمی
نماهای قدیمی ممکن است سال‌ها در معرض این چرخه قرار گرفته باشند.
در چنین نماهایی باید ابتدا میزان فرسودگی، شوره، ترک و سستی سطح بررسی شود.
گاهی مشکل اصلی نه کمبود آبگریزی، بلکه فرسودگی خود مصالح یا وجود مسیرهای نفوذ آب است.
بنابراین آماده‌سازی مناسب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نقش آبروها و جزئیات اجرایی
یکی از دلایل خیس ماندن برخی قسمت‌های نما، نقص در تخلیه آب است.
خرابی آبرو، آبچکان، قرنیز یا شیب‌بندی می‌تواند باعث شود آب مرتباً روی یک نقطه خاص بریزد.
در چنین شرایطی، آبگریزی بدون اصلاح مسیر آب، راه‌حل کاملی نیست.
ابتدا باید علت تجمع آب برطرف شود.
نگهداری دوره‌ای
بعد از اجرای آبگریزکننده، بهتر است وضعیت نما به صورت دوره‌ای بررسی شود.
به‌خصوص پس از:
– بارندگی شدید
– یخ‌زدگی
– شست‌وشوی نما
– تعمیرات ساختمانی
– ایجاد ترک جدید
– تعویض پنجره‌ها یا تجهیزات نما
باید قسمت‌های آسیب‌دیده بررسی شوند.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آیا آبگریزی ظاهر نما را تغییر می‌دهد؟
محصولات بی‌رنگ با هدف حفظ ظاهر اصلی سطح طراحی می‌شوند، اما نتیجه نهایی به جنس مصالح، تخلخل، رنگ، پوشش قبلی و میزان مصرف بستگی دارد.
بنابراین «بی‌رنگ» الزاماً به معنی تضمین عدم هرگونه تغییر ظاهری در تمام سطوح نیست.
تست موضعی بهترین روش برای اطمینان از سازگاری ظاهری محصول با یک سطح خاص است.
جمع‌بندی
چرخه‌های مکرر خیس‌شدن و خشک‌شدن یکی از شرایط طبیعی اما مهم برای نماهای بیرونی هستند. باران، مه، شبنم، شست‌وشو و رطوبت محیط می‌توانند باعث ورود آب به منافذ مصالح شوند و سپس تابش خورشید و جریان هوا باعث خشک شدن آنها شود.
در مصالح متخلخل، کاهش مقدار آب جذب‌شده می‌تواند بخشی از راهکار حفاظت از نما باشد. عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف یا آبگریزکننده مناسب می‌تواند برای این هدف مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه محصول با نوع مصالح سازگار باشد و سطح به درستی آماده شود.
با این حال، آبگریزی به معنی آب‌بندی کامل نیست. ترک‌ها، درزها، نشتی تأسیسات، رطوبت صعودی، فشار آب از پشت سازه و مشکلات تخلیه آب باید به صورت جداگانه بررسی و اصلاح شوند.
همچنین در مناطق سرد، کاهش جذب آب می‌تواند از نظر کاهش میزان آب موجود در منافذ اهمیت داشته باشد، اما مقاومت در برابر یخ‌زدگی و ذوب باید با توجه به مشخصات واقعی مصالح و سیستم اجرایی ارزیابی شود.
برای مشاوره درباره عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف و کاربرد آن در کاهش جذب آب نمای ساختمان: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
فصل بعد
فصل ۱۳۰ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر باران، آفتاب و تغییرات شدید دمایی همزمان
۰ دیدگاه