دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ217
217
فصل ۲۱۷ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای حفظ ظاهر طبیعی سنگ، آجر و بتن اکسپوز
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای ساختمان در بسیاری از پروژه‌ها به دلیل زیبایی طبیعی مصالح انتخاب می‌شود. سنگ طبیعی، آجر و بتن اکسپوز از جمله مصالحی هستند که ظاهر خود مصالح بخش مهمی از طراحی نما را تشکیل می‌دهد.
در چنین نماهایی، هدف از اجرای عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف تنها کاهش جذب آب نیست؛ بلکه حفظ ظاهر موجود نیز اهمیت زیادی دارد.
اگر محصولی باعث براق‌شدن، تغییر محسوس رنگ یا ایجاد لایه‌ای قابل مشاهده روی سطح شود، ممکن است ظاهر طبیعی مصالح تغییر کند.
به همین دلیل، در این نوع نماها باید بین آبگریزی سطح و ایجاد یک پوشش فیلم‌ساز روی سطح تفاوت قائل شد.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
منظور از حفظ ظاهر طبیعی چیست؟
حفظ ظاهر طبیعی به این معناست که ویژگی‌های بصری اصلی مصالح تا حد امکان باقی بماند.
برای مثال در سنگ طبیعی، موارد زیر اهمیت دارند:
– رنگ اصلی سنگ
– رگه‌ها
– بافت
– میزان مات یا براق بودن
– عمق ظاهری
– تفاوت‌های طبیعی سطح
در آجر نیز رنگ، بافت و حالت طبیعی سطح اهمیت دارد.
در بتن اکسپوز نیز بافت و یکنواختی سطح بخشی از ظاهر معماری محسوب می‌شود.
—
چرا شفاف بودن محصول مهم است؟
وقتی محصول شفاف باشد، هدف این است که ظاهر اولیه مصالح تا حد امکان پوشانده نشود.
اما شفاف بودن به تنهایی تضمین نمی‌کند که هیچ تغییر ظاهری اتفاق نیفتد.
میزان جذب محصول، تخلخل مصالح، مقدار مصرف، روش اجرا و وضعیت قبلی سطح می‌توانند بر نتیجه تأثیر بگذارند.
به همین دلیل، اجرای نمونه آزمایشی اهمیت زیادی دارد.
—
آبگریزی بدون ایجاد ظاهر براق
در بسیاری از نماها، مالک ساختمان تمایل دارد سنگ یا آجر همان ظاهر طبیعی و نسبتاً مات خود را حفظ کند.
در چنین شرایطی باید بررسی شود که محصول پس از اجرا:
– براقیت ایجاد می‌کند یا خیر،
– رنگ را عمیق‌تر می‌کند یا خیر،
– سطح را تیره‌تر می‌کند یا خیر،
– یا ظاهر اولیه را تا حد زیادی حفظ می‌کند.
این موارد را بهتر است روی همان مصالح و در محل واقعی پروژه آزمایش کرد.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
سنگ طبیعی
سنگ‌های طبیعی از نظر رنگ، تخلخل و ساختار بسیار متنوع هستند.
حتی دو سنگ با نام مشابه می‌توانند جذب آب متفاوتی داشته باشند.
بنابراین نمی‌توان نتیجه اجرای یک محصول روی یک نمونه سنگ را بدون آزمایش به تمام سنگ‌های دیگر تعمیم داد.
در سنگ‌های حساس از نظر ظاهری، تست موضعی ضروری است.
—
تراورتن
تراورتن به دلیل وجود منافذ و ساختار طبیعی خود ممکن است آب را جذب کند.
این موضوع می‌تواند هنگام بارندگی باعث تیره‌شدن موقت سنگ شود.
اگر هدف کاهش جذب آب سطحی باشد، آبگریزکننده می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.
اما برای حفظ ظاهر طبیعی تراورتن، باید آزمایش شود که محصول باعث تغییر محسوس رنگ یا براقیت نشود.
—
سنگ‌های روشن
در سنگ‌های سفید و کرم، کوچک‌ترین تغییر رنگ ممکن است قابل مشاهده باشد.
اگر محصول روی سطح روشن اجرا شود، احتمال مشاهده تفاوت ظاهری باید با تست موضعی بررسی شود.
همچنین باقی‌ماندن آلودگی یا شوره روی سنگ می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.
—
سنگ‌های تیره
در سنگ‌های تیره، گاهی یک تغییر جزئی در عمق رنگ یا براقیت نیز قابل مشاهده است.
به همین دلیل، نمونه آزمایشی در سنگ‌های مشکی، قهوه‌ای یا خاکستری تیره اهمیت بیشتری دارد.
—
آجر طبیعی
آجر نما معمولاً بافت و رنگی دارد که بخشی از هویت معماری ساختمان است.
آبگریزکننده مناسب باید تا حد امکان این ویژگی را حفظ کند.
با این حال، آجرهای مختلف جذب آب متفاوتی دارند و نتیجه باید روی همان آجر آزمایش شود.
—
آجر قدیمی
در آجرهای قدیمی ممکن است سطح دارای گردوغبار، شوره، رنگ یا پوشش قبلی باشد.
قبل از اجرای محصول باید سطح بررسی و در صورت نیاز پاک‌سازی شود.
اگر آجر سست یا پوسته‌شده باشد، ابتدا باید مشکل زیرسازی حل شود.
—
بتن اکسپوز
بتن اکسپوز به دلیل ظاهر خام و معماری خود با بسیاری از سطوح دیگر تفاوت دارد.
در این نوع نما، ایجاد یک لایه براق یا تغییر شدید رنگ می‌تواند ظاهر طراحی‌شده ساختمان را تغییر دهد.
به همین دلیل، اجرای نمونه آزمایشی پیش از پوشش کامل توصیه می‌شود.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
آبگریزی و حفظ بافت سطح
آبگریزکننده‌ای که ظاهر طبیعی سطح را تا حد زیادی حفظ کند، می‌تواند برای نماهایی که بافت مصالح اهمیت دارد مناسب‌تر باشد.
اما این موضوع باید برای هر بستر به صورت جداگانه بررسی شود.
سطح بسیار زبر، سطح صیقلی و سطح متخلخل می‌توانند رفتار متفاوتی داشته باشند.
—
آیا آبگریزی منافذ سنگ را می‌بندد؟
نباید به صورت کلی گفت که آبگریزکننده منافذ را کاملاً می‌بندد.
برخی سیستم‌های آبگریزکننده بیشتر باعث تغییر رفتار سطح در برابر آب می‌شوند و لزوماً یک لایه کاملاً مسدودکننده ایجاد نمی‌کنند.
نوع دقیق عملکرد باید بر اساس مشخصات فنی محصول بررسی شود.
—
تفاوت آبگریزکننده با پوشش فیلم‌ساز
پوشش فیلم‌ساز می‌تواند یک لایه نسبتاً پیوسته روی سطح ایجاد کند.
در مقابل، برخی آبگریزکننده‌ها با هدف تغییر رفتار سطح نسبت به آب طراحی می‌شوند.
برای نمایی که حفظ ظاهر طبیعی آن اهمیت دارد، شناخت این تفاوت بسیار مهم است.
انتخاب محصول باید بر اساس هدف پروژه و مشخصات واقعی ماده انجام شود.
—
آیا محصول شفاف روی آجر سفید قابل استفاده است؟
ممکن است قابل استفاده باشد، اما باید ابتدا روی بخش کوچکی آزمایش شود.
آجر سفید یا بسیار روشن می‌تواند نسبت به تغییر رنگ، لکه یا براقیت حساس باشد.
هیچ محصول شفافی نباید بدون آزمایش روی چنین سطح حساسی در کل نما اجرا شود.
—
حفظ رگه‌های سنگ
در سنگ‌های رگه‌دار، یکی از اهداف اصلی این است که رگه‌ها و تنوع طبیعی سنگ همچنان قابل مشاهده باشند.
آزمایش موضعی کمک می‌کند مشخص شود محصول آیا باعث تشدید غیرطبیعی رنگ یا تغییر عمق رگه‌ها می‌شود یا خیر.
—
حفظ بافت آجر
آجر فقط رنگ نیست؛ بافت سطح نیز بخشی از ظاهر آن است.
اگر محصول باعث تشکیل یک فیلم قابل مشاهده شود، ممکن است احساس سطح تغییر کند.
بنابراین در آجرهای تزئینی، بررسی بافت بعد از اجرای نمونه نیز اهمیت دارد.
—
حفظ ظاهر بتن اکسپوز
در بتن اکسپوز باید علاوه بر رنگ، مواردی مانند:
– منافذ
– بافت
– رد قالب
– تفاوت‌های طبیعی سطح
نیز مورد توجه قرار گیرد.
هدف از حفاظت سطح نباید حذف ویژگی‌های معماری بتن باشد.
—
تغییر رنگ در اثر رطوبت
اگر یک سطح هنگام خیس‌شدن بسیار تیره می‌شود، ممکن است دلیل آن جذب آب بالا باشد.
کاهش جذب آب می‌تواند در کاهش این تغییرات ظاهری مؤثر باشد.
اما نتیجه قطعی فقط با آزمایش روی همان مصالح قابل ارزیابی است.
—
جلوگیری از ظاهر خیس
در برخی نماها، مالک تمایل دارد سنگ یا آجر در هنگام بارندگی کمتر حالت «خیس و تیره» پیدا کند.
آبگریزی سطحی می‌تواند برای این هدف مورد بررسی قرار گیرد.
با این حال، شدت بارندگی، نوع مصالح و مدت تماس با آب بر نتیجه تأثیر دارند.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
آزمایش موضعی چگونه انجام شود؟
برای آزمایش، قسمتی از نما انتخاب می‌شود که شرایط آن با بخش اصلی مشابه باشد.
پس از آماده‌سازی، محصول با روش موردنظر اجرا می‌شود.
بعد از خشک‌شدن، قسمت اجراشده با قسمت اجرا نشده مقایسه می‌شود.
موارد قابل بررسی عبارت‌اند از:
– رنگ
– براقیت
– بافت
– یکنواختی
– رفتار آب
– تغییر ظاهری هنگام خیس‌شدن
—
آزمایش روی چند نوع مصالح
اگر نما ترکیبی باشد، بهتر است هر مصالح جداگانه بررسی شود.
برای مثال:
سنگ + آجر + بتن اکسپوز
ممکن است محصول روی هر سه سطح رفتار یکسانی نداشته باشد.
بنابراین یک تست روی سنگ، لزوماً نتیجه روی آجر و بتن را مشخص نمی‌کند.
—
سطح دارای پوشش قبلی
اگر قبلاً روی نما رزین، رنگ یا پوشش محافظ اجرا شده باشد، باید وضعیت آن بررسی شود.
محصول جدید ممکن است با پوشش قبلی سازگار باشد یا نباشد.
در چنین شرایطی، آزمایش سازگاری اهمیت بیشتری دارد.
—
تمیز کردن قبل از اجرا
سطح باید تا حد امکان عاری از آلودگی و مواد سست باشد.
وجود:
– دوده
– گردوغبار
– چربی
– شوره
– رنگ پوسته‌شده
– مواد سست
می‌تواند نتیجه آبگریزی را تحت تأثیر قرار دهد.
—
ترمیم قبل از آبگریزی
اگر سطح دارای ترک، درز باز یا قسمت‌های جداشده باشد، ابتدا باید آنها بررسی و در صورت نیاز ترمیم شوند.
آبگریزکننده برای تعمیر این عیوب طراحی نشده است.
همچنین اگر آب از پشت نما وارد می‌شود، باید منشأ نفوذ آب مشخص شود.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
نسبت آماده‌سازی محصول پادنار
مطابق اطلاعات ارائه‌شده برای محصول پادنار در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
نسبت آماده‌سازی مورد استفاده است.
در اجرای واقعی، آماده‌سازی و مصرف باید مطابق دستورالعمل فنی محصول و شرایط سطح انجام شود.
—
آیا حفظ ظاهر به معنی تضمین عدم تغییر رنگ است؟
خیر.
عبارت «حفظ ظاهر طبیعی» باید به صورت هدف اجرایی و پس از آزمایش تفسیر شود، نه تضمین مطلق.
نوع مصالح، تخلخل، پوشش قبلی و شرایط اجرا می‌توانند نتیجه را تغییر دهند.
بنابراین تست نمونه کوچک اهمیت اساسی دارد.
—
آبگریزی و آب‌بندی کامل
آبگریز کردن سنگ، آجر یا بتن اکسپوز به معنی آب‌بندی کامل نما نیست.
اگر درز یا ترک وجود داشته باشد، ممکن است آب از همان مسیر وارد شود.
در چنین شرایطی باید آب‌بندی موضعی و تعمیرات لازم جداگانه انجام شود.
—
نقش آبچکان و شیب
حتی بهترین آبگریزی سطحی نیز جایگزین طراحی صحیح مسیر آب نیست.
آبچکان، شیب سطوح افقی، ناودان و مسیر تخلیه آب باید عملکرد صحیح داشته باشند.
این عوامل نقش مهمی در حفظ ظاهر نما دارند.
—
نگهداری بعد از آبگریزی
پس از اجرا، نما باید به صورت دوره‌ای بررسی شود.
اگر:
– درزگیر خراب شد،
– آبچکان شکست،
– ترک جدید ایجاد شد،
– ناودان نشتی پیدا کرد،
باید مشکل برطرف شود.
آبگریزی بخشی از برنامه نگهداری نما است، نه جایگزین آن.
—
جمع‌بندی
سنگ طبیعی، آجر و بتن اکسپوز از جمله مصالحی هستند که ظاهر طبیعی آنها بخش مهمی از زیبایی نما را تشکیل می‌دهد.
در چنین نماهایی، عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند با هدف کاهش جذب آب سطحی مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه سازگاری آن با سطح بررسی شود.
شفاف بودن محصول به معنی تضمین مطلق عدم تغییر رنگ یا براقیت نیست. بنابراین اجرای نمونه آزمایشی، به‌خصوص روی سنگ‌های روشن و تیره، آجرهای تزئینی و بتن اکسپوز، اهمیت زیادی دارد.
همچنین باید بین آبگریزی سطح و آب‌بندی کامل تفاوت گذاشت. ترک‌ها، درزهای باز، نشتی‌ها، آبچکان‌های معیوب و رطوبت پشت نما باید به صورت جداگانه اصلاح شوند.
مطابق اطلاعات ارائه‌شده برای محصول پادنار، نسبت آماده‌سازی ۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب است.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
۰ دیدگاه