دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ148
فصل ۱۴۸ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر باران و تغییرات شدید دمایی
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای ساختمان در بسیاری از مناطق فقط با یک عامل جوی مواجه نیست. ممکن است در فاصله کوتاهی، بارندگی شدید، کاهش دما، تابش خورشید و افزایش دوباره دما اتفاق بیفتد. این تغییرات زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که سطح نما متخلخل باشد و بتواند مقدار قابل توجهی آب جذب کند.
باران سطح نما را خیس می‌کند و آب ممکن است وارد منافذ مصالح شود. سپس با تغییر شرایط آب‌وهوایی، سطح گرم یا سرد می‌شود و رطوبت موجود در آن به تدریج کاهش پیدا می‌کند.
بنابراین در بررسی عملکرد یک نمای ساختمان، تنها مقدار بارندگی مهم نیست؛ نحوه تغییر دما قبل و بعد از بارندگی نیز می‌تواند در رفتار مصالح مؤثر باشد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
تغییر شدید دما چه اثری بر نمای ساختمان دارد؟
مصالح ساختمانی در برابر تغییر دما رفتار یکسانی ندارند.
سنگ، آجر، ملات سیمانی، بتن و لایه‌های مختلف پوشش نما دارای ویژگی‌های حرارتی متفاوتی هستند. وقتی دمای محیط تغییر می‌کند، هر ماده ممکن است به میزان متفاوتی منبسط یا منقبض شود.
اگر این تغییرات بارها تکرار شوند، نقاط ضعیف مانند ترک‌ها، درزها و اتصالات اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.
ارتباط باران با تغییرات دما
اگر نما خشک باشد و ناگهان با بارندگی مواجه شود، سطح آن به سرعت خیس می‌شود.
اگر پس از بارندگی دمای هوا یا دمای سطح به شدت تغییر کند، شرایط رطوبتی و حرارتی مصالح هم‌زمان تغییر می‌کند.
در نماهای متخلخل، مقدار آب جذب‌شده نیز می‌تواند بر نحوه خشک شدن سطح اثر بگذارد.
چرا کاهش جذب آب اهمیت دارد؟
یکی از راهکارهای قابل بررسی برای کاهش تأثیر رطوبت سطحی، استفاده از مواد آبگریزکننده مناسب روی مصالح سازگار است.
آبگریزکننده می‌تواند باعث شود قطرات آب تمایل کمتری به نفوذ و جذب سطحی داشته باشند.
به این ترتیب، در شرایطی که مشکل اصلی جذب آب باران توسط سطح است، کاهش جذب آب می‌تواند بخشی از برنامه حفاظت نما باشد.
البته این موضوع با آب‌بندی کامل ساختمان تفاوت دارد.
آبگریزی به معنی عایق‌کاری کامل نیست
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای سطوح مناسب می‌تواند نقش کاهش جذب آب و آبگریزی سطحی داشته باشد.
اما نباید آن را برای همه انواع نفوذ آب، جایگزین سیستم عایق‌کاری کامل دانست.
اگر آب از ترک، درز، اتصال پنجره، بام، لوله یا پشت نما وارد می‌شود، منشأ نفوذ باید به صورت جداگانه برطرف شود.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای سنگی در برابر باران و تغییر دما
سنگ‌های طبیعی از نظر جذب آب، تخلخل و ساختار متفاوت هستند.
یک سنگ متراکم ممکن است آب بسیار کمی جذب کند، در حالی که سنگ متخلخل مقدار بیشتری آب در خود نگه دارد.
بنابراین نمی‌توان برای تمام سنگ‌های نما یک روش یکسان در نظر گرفت.
پیش از اجرای هر ماده شفاف، بهتر است نمونه کوچکی از همان سنگ آزمایش شود.
تراورتن
تراورتن به دلیل ساختار متخلخل خود یکی از مصالحی است که در برابر جذب آب باید با دقت بررسی شود.
وجود حفره‌ها، کیفیت فرآوری، رزین‌کاری قبلی و وضعیت بندها می‌تواند رفتار آن را تغییر دهد.
اگر هدف استفاده از آبگریزکننده شفاف باشد، سطح باید ابتدا از نظر آلودگی، چربی، شوره و پوشش‌های قبلی بررسی شود.
آجر نما
آجر نیز می‌تواند تحت تأثیر بارندگی و تغییر دما قرار گیرد.
مقدار جذب آب آجر به نوع و کیفیت آن بستگی دارد.
در آجرهای متخلخل، کاهش جذب آب می‌تواند یکی از موضوعات مهم در حفاظت سطحی باشد.
با این حال، بندکشی و مسیرهای نفوذ آب نیز باید بررسی شوند.
نمای سیمانی
نمای سیمانی ممکن است در اثر بارندگی آب جذب کند.
اگر سطح دارای ترک یا نقاط سست باشد، اجرای آبگریزکننده بدون تعمیر آنها نتیجه مطلوبی ایجاد نمی‌کند.
سطح سیمانی سالم و پایدار شرایط مناسب‌تری برای بررسی آبگریزی دارد.
بتن اکسپوز
در بتن اکسپوز، حفظ ظاهر اولیه اهمیت زیادی دارد.
به همین دلیل، هر محصول شفاف باید ابتدا روی قسمت محدودی آزمایش شود.
پس از خشک شدن، تغییر رنگ، تغییر براقیت و یکنواختی سطح باید بررسی شود.
تغییر دمای سریع
گاهی اختلاف دمای شب و روز زیاد است.
در چنین شرایطی، سطح نما ممکن است در طول روز گرم و در شب به مقدار قابل توجهی سرد شود.
اگر بارندگی نیز در همین دوره اتفاق بیفتد، چرخه‌های حرارتی و رطوبتی هم‌زمان می‌شوند.
تابش مستقیم خورشید
سطوحی که مستقیماً در معرض آفتاب هستند معمولاً رفتار حرارتی متفاوتی با سطوح سایه‌دار دارند.
جهت جغرافیایی نما، رنگ، جنس مصالح و شدت تابش روی دمای سطح اثر می‌گذارند.
به همین علت ممکن است دو قسمت از یک ساختمان، با وجود استفاده از مصالح یکسان، شرایط محیطی متفاوتی داشته باشند.
نماهای تیره
نماهای تیره معمولاً در تابش خورشید بیشتر گرم می‌شوند.
این افزایش دما می‌تواند سرعت خشک شدن آب سطحی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، مقدار واقعی تغییر دما به عوامل متعددی بستگی دارد و نباید تنها بر اساس رنگ نما قضاوت کرد.
نماهای روشن
نماهای روشن معمولاً بخشی از تابش خورشید را بازتاب می‌دهند و شرایط حرارتی آنها می‌تواند با سطوح تیره متفاوت باشد.
اما این موضوع به تنهایی تعیین‌کننده میزان جذب آب یا دوام یک پوشش نیست.
ترک‌های ناشی از تغییرات حرارتی
تغییرات دما می‌توانند در برخی سیستم‌های نما باعث ایجاد یا تشدید تنش‌های حرارتی شوند.
اما هر ترک موجود در نما الزاماً ناشی از تغییر دما نیست.
ترک ممکن است در اثر نشست، اجرای نامناسب، حرکت سازه، ضعف مصالح یا عوامل دیگر ایجاد شده باشد.
بنابراین تشخیص علت ترک قبل از تعمیر اهمیت دارد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
درزهای نما
درزهای حرکتی برای کنترل حرکت مصالح طراحی می‌شوند.
این درزها باید با مواد مناسب و انعطاف‌پذیر آب‌بندی شوند.
پوشاندن سطح اطراف درز با یک ماده آبگریز، جایگزین عملکرد درزگیر مناسب نیست.
اطراف پنجره‌ها
اتصال بین قاب پنجره و دیوار یکی از نقاط حساس در برابر بارندگی است.
اگر آب از این قسمت وارد ساختمان شود، ابتدا باید درز و اتصال بررسی شود.
در چنین شرایطی، آبگریز کردن سطح نما به تنهایی راه‌حل کامل محسوب نمی‌شود.
لبه بام
آب ناشی از بارندگی ممکن است از لبه بام روی نما جریان پیدا کند.
اگر آبچکان مناسب نباشد، یک قسمت مشخص از نما دائماً خیس می‌شود.
اصلاح مسیر تخلیه آب می‌تواند از اجرای یک پوشش سطحی نیز مهم‌تر باشد.
بالکن و تراس
در بالکن و تراس، علاوه بر سطح عمودی، سطح افقی نیز در معرض بارندگی قرار دارد.
اگر شیب‌بندی نامناسب باشد، آب ممکن است برای مدت طولانی روی سطح باقی بماند.
در این شرایط باید ابتدا مشکل تخلیه آب بررسی شود.
شوره در اثر رطوبت
وجود رطوبت می‌تواند در برخی مصالح باعث حرکت املاح و ظهور شوره شود.
تغییرات دما و خشک شدن سطح ممکن است این فرآیند را تحت تأثیر قرار دهند.
اگر شوره به طور مکرر برمی‌گردد، باید منبع آب شناسایی شود.
آبگریزکننده نباید صرفاً برای پنهان کردن شوره استفاده شود.
نمای قدیمی
در ساختمان‌های قدیمی، ممکن است ترک‌ها، بندهای فرسوده و پوشش‌های قبلی وجود داشته باشند.
پیش از اجرای ماده شفاف، وضعیت سطح باید بررسی شود.
در صورت وجود قسمت‌های پوسته‌شده یا سست، ابتدا باید عملیات تعمیر انجام شود.
آلودگی سطح
گردوغبار و دوده می‌توانند روی نحوه خیس شدن سطح تأثیر بگذارند.
سطح آلوده ممکن است باعث شود محصول به صورت یکنواخت روی مصالح قرار نگیرد.
به همین دلیل، آماده‌سازی سطح یکی از مراحل مهم اجرای پوشش آبگریز است.
رطوبت باقی‌مانده در مصالح
قبل از اجرای محصول، باید شرایط رطوبتی سطح طبق دستورالعمل سازنده بررسی شود.
اجرای ماده روی سطح نامناسب یا بیش از حد مرطوب می‌تواند نتیجه را تحت تأثیر قرار دهد.
شرایط واقعی باید با الزامات فنی محصول تطبیق داده شود.
اجرای آزمایشی
اجرای آزمایشی روی بخش کوچکی از نما می‌تواند اطلاعات مهمی در اختیار مجری قرار دهد.
در این مرحله می‌توان بررسی کرد که آیا ظاهر سطح تغییر می‌کند یا خیر.
همچنین نحوه تشکیل قطرات آب و میزان آبگریزی سطح قابل مشاهده خواهد بود.
رقیق‌سازی محصول پادنار
بر اساس مشخصات مورد استفاده در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
مقدار مصرف نهایی به میزان جذب سطح، زبری، تخلخل و شرایط اجرای نما بستگی دارد.
دستورالعمل فنی به‌روز محصول باید برای اجرای واقعی پروژه ملاک قرار گیرد.
اجرای محصول در شرایط متغیر آب‌وهوایی
اگر احتمال بارندگی، سرمای شدید یا تابش بسیار شدید وجود دارد، زمان اجرای محصول باید با شرایط محیطی هماهنگ شود.
هدف این است که محصول فرصت لازم برای اجرای صحیح و خشک شدن طبق دستورالعمل خود را داشته باشد.
نباید صرفاً به خشک بودن لحظه‌ای سطح اکتفا کرد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آیا عایق شفاف از ترک جلوگیری می‌کند؟
نباید چنین ادعایی را به صورت عمومی مطرح کرد.
یک ماده آبگریزکننده برای کاهش جذب آب طراحی می‌شود و عملکرد آن با یک سیستم ترمیم ترک یا پوشش انعطاف‌پذیر متفاوت است.
اگر ترک فعال یا باز وجود دارد، باید راهکار متناسب با علت و اندازه ترک انتخاب شود.
آیا عایق شفاف از تخریب حرارتی جلوگیری می‌کند؟
آبگریزکننده را نباید به عنوان عایق حرارتی نما معرفی کرد.
نقش اصلی چنین محصولی، در کاربرد مورد بحث، کاهش جذب آب سطحی است.
برای کنترل انتقال حرارت باید از سیستم‌های عایق حرارتی مناسب استفاده شود.
باران پس از یک روز گرم
یکی از شرایط قابل توجه زمانی است که نما پس از چند ساعت تابش و گرمای زیاد، با باران مواجه می‌شود.
در این وضعیت، دمای سطح و وضعیت رطوبتی آن در مدت کوتاهی تغییر می‌کند.
رفتار مصالح در چنین شرایطی به نوع مصالح، ضخامت، رنگ، تخلخل و شرایط محیطی بستگی دارد.
باران و آفتاب در مناطق کوهستانی
در مناطق کوهستانی ممکن است تابش شدید و بارندگی در فاصله کوتاهی از یکدیگر اتفاق بیفتند.
تغییرات دما نیز می‌تواند نسبتاً سریع باشد.
در چنین مناطقی، وضعیت بندها، ترک‌ها و نقاط نفوذ آب اهمیت زیادی دارد.
مناطق گرم و خشک با بارندگی‌های مقطعی
در بعضی مناطق گرم و خشک، بارندگی ممکن است کوتاه اما شدید باشد.
پس از باران، تابش شدید خورشید می‌تواند سرعت خشک شدن سطح را افزایش دهد.
در این شرایط، طراحی صحیح مسیر تخلیه آب و حفاظت سطحی می‌تواند مورد توجه قرار گیرد.
مناطق معتدل و بارانی
در مناطق معتدل، ممکن است چرخه‌های خیس شدن و خشک شدن با فاصله‌های کوتاه‌تر تکرار شوند.
نوع مصالح نما و میزان تخلخل آن در این شرایط اهمیت دارد.
بازرسی دوره‌ای می‌تواند نقاطی را که بیش از سایر قسمت‌ها آب جذب می‌کنند مشخص کند.
محدودیت‌های استفاده از آبگریزکننده
آبگریزکننده شفاف برای همه مشکلات رطوبتی ساختمان مناسب نیست.
اگر علت رطوبت یکی از موارد زیر باشد، باید راهکار اختصاصی بررسی شود:
– نشتی لوله
– نفوذ آب از بام
– خرابی درزهای حرکتی
– ترک‌های باز
– بالا آمدن رطوبت از زمین
– فشار آب از سمت خاک
– نفوذ آب از پشت دیوار
– خرابی آب‌بندی پنجره
– شیب‌بندی نامناسب
نگهداری بعد از اجرا
اجرای آبگریزکننده به معنی حذف نیاز به نگهداری نما نیست.
پس از بارندگی‌های شدید، بهتر است مسیر آب روی نما بررسی شود.
اگر نقطه‌ای دائماً خیس می‌ماند یا لکه‌های جدید ایجاد می‌شود، باید علت آن بررسی شود.
چگونه عملکرد سطح را بررسی کنیم؟
یکی از روش‌های ساده مشاهده‌ای، بررسی رفتار قطرات آب روی سطح است.
در یک سطح آبگریز، آب معمولاً تمایل بیشتری به تشکیل قطرات دارد و سریع‌تر روی سطح حرکت می‌کند.
اما مشاهده قطرات به تنهایی جایگزین آزمون فنی و استاندارد نیست.
اهمیت مستندات فنی
اگر قرار است محصول برای یک پروژه بزرگ استفاده شود، مشخصات فنی، روش مصرف و نتایج آزمون‌های معتبر باید بررسی شوند.
این موضوع به ویژه برای پروژه‌های حساس مانند ساختمان‌های مرتفع، بناهای تاریخی یا نماهای گران‌قیمت اهمیت دارد.
جمع‌بندی
بارندگی همراه با تغییرات شدید دمایی می‌تواند شرایط پیچیده‌ای برای نمای ساختمان ایجاد کند.
آب وارد منافذ سطحی می‌شود و سپس با افزایش یا کاهش دما، شرایط رطوبتی و حرارتی مصالح تغییر می‌کند.
در سطوح مناسب، استفاده از یک آبگریزکننده شفاف می‌تواند به عنوان یکی از روش‌های کاهش جذب آب سطحی مورد بررسی قرار گیرد.
بر اساس مشخصات مورد استفاده در این دانشنامه، رقیق‌سازی محصول پادنار ۱ کیلوگرم محصول در ۸۰ لیتر آب است.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
با این حال، آبگریزی با عایق‌کاری کامل ساختمان یکسان نیست. ترک، درز، آبچکان، پنجره، بام و مسیرهای واقعی نفوذ آب باید جداگانه بررسی شوند.
در یک سیستم حفاظتی مناسب، آبگریز کردن سطح تنها یکی از اجزای نگهداری نماست و باید در کنار طراحی صحیح، تعمیرات به‌موقع و تخلیه مناسب آب باران مورد استفاده قرار گیرد.
تلفن مشاوره و اطلاعات محصول پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
۰ دیدگاه