دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ89
89
فصل ۸۹ ـ عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف برای نمای ساختمان در مناطق ساحلی، نمکخیز و در معرض رطوبت و املاح
مقدمه
ساختمانهایی که در مناطق ساحلی، بندری، مرطوب و نمکخیز قرار دارند، معمولاً با مجموعهای از عوامل محیطی همزمان مواجه هستند. رطوبت بالای هوا، بارندگی، مه، قطرات آب حاوی املاح، پاشش آب، بادهای ساحلی و رسوب نمک میتوانند در طول زمان بر ظاهر و عملکرد سطوح ساختمانی اثر بگذارند.
سنگ، آجر، بتن، سیمان، بلوکهای معدنی و برخی سطوح متخلخل میتوانند مقداری از آب را به داخل منافذ خود جذب کنند. هنگامی که آب حاوی املاح وارد منافذ مصالح میشود و سپس تبخیر میگردد، بخشی از املاح میتواند در سطح یا داخل منافذ باقی بماند. این فرآیند ممکن است به ایجاد لکه، سفیدک، تغییر ظاهر و در شرایط خاص به تشدید برخی فرآیندهای فرسایشی منجر شود.
در چنین شرایطی، استفاده از یک عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف یا آبگریزکننده سطحی میتواند بهعنوان یکی از اقدامات محافظتی برای کاهش تماس و جذب آب در مصالح متخلخل مورد بررسی قرار گیرد.
برای مشاوره درباره انتخاب و مصرف عایقهای شفاف و بیرنگ نمای ساختمان، میتوانید به شماره ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
—
۱. چرا مناطق ساحلی برای نمای ساختمان شرایط متفاوتی دارند؟
در مناطق ساحلی، سطح ساختمان ممکن است همزمان در معرض عوامل زیر قرار داشته باشد:
– رطوبت بالای نسبی هوا
– بارندگیهای دورهای
– مه و بخار آب
– بادهای شدید
– پاشش آب
– ذرات نمک معلق در هوا
– املاح موجود در آب
– تابش خورشید
– تغییرات دمایی
– چرخههای مکرر خیس و خشک شدن
– آلودگیهای شهری و صنعتی
بنابراین مسئله حفاظت از نما در چنین مناطقی فقط به «باران» محدود نمیشود.
رطوبت و نمک میتوانند از طریق منافذ سطحی، درزها، ترکها و نقاط آسیبپذیر وارد ساختار مصالح شوند. به همین دلیل، آمادهسازی صحیح سطح و کنترل مسیرهای ورود آب اهمیت زیادی دارد.
—
۲. نقش آب در انتقال املاح به داخل مصالح
یکی از نکات مهم در ساختمانهای مناطق ساحلی، ارتباط بین آب و انتقال املاح است.
آب میتواند مقداری از مواد محلول را با خود حمل کند. اگر این آب وارد منافذ مصالح شود و بعداً تبخیر گردد، ممکن است بخشی از مواد محلول در منافذ باقی بماند.
در مصالح متخلخل، این فرآیند میتواند به شکل زیر اتفاق بیفتد:
تماس آب → نفوذ به منافذ → انتقال مواد محلول → تبخیر آب → باقیماندن املاح
این چرخه در صورت تکرار میتواند باعث ایجاد رسوبات و لکههای سطحی شود.
البته هر نوع سفیدک یا شورهای الزاماً ناشی از نمک دریایی نیست. شوره میتواند منشأهای مختلفی داشته باشد و در بسیاری از ساختمانها، ترکیبات موجود در ملات، مصالح و آب نیز در ایجاد آن نقش دارند.
—
۳. عایق رطوبتی بیرنگ چه نقشی دارد؟
عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف، در صورت سازگاری با مصالح، میتواند با کاهش خیسشدن یا کاهش جذب آب سطح، بخشی از تماس رطوبت با مصالح را کاهش دهد.
این عملکرد را بهتر است از آببندی کامل سازه جدا کنیم.
آبگریزکننده سطحی ≠ آببندی سازهای کامل
یک پوشش شفاف آبگریز نباید بهعنوان راهحل قطعی برای موارد زیر معرفی شود:
– ترکهای فعال
– درزهای باز
– نفوذ آب تحت فشار
– خرابی آببندی پشت نما
– نم صعودی
– نشتی لولهها
– نقص سیستم زهکشی
– آب جمعشده پشت دیوار
– نفوذ آب از اتصالات سازهای
در این موارد ابتدا باید منبع ورود آب شناسایی و اصلاح شود.
—
۴. مهمترین مصالح قابل بررسی در مناطق ساحلی
عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف بیشتر برای مصالحی اهمیت پیدا میکند که دارای تخلخل و قابلیت جذب آب هستند.
سنگ
سنگهای طبیعی از نظر میزان تخلخل یکسان نیستند. برخی سنگها جذب آب بیشتری دارند و برخی تراکم بالاتری دارند.
بنابراین قبل از اجرای عایق شفاف روی سنگ باید آزمایش موضعی انجام شود.
آجر
آجرهای نما و آجرهای سنتی میتوانند در برابر آب باران و رطوبت حساس باشند. اجرای ماده آبگریز مناسب میتواند به کاهش تماس آب با سطح کمک کند.
بتن
بتن دارای شبکهای از منافذ و مویرگهاست. کیفیت بتن، نسبت آب به سیمان، عملآوری و شرایط محیطی بر رفتار آن در برابر آب تأثیر دارد.
سیمان و ملات
نماهای سیمانی و ملاتهای متخلخل نیز میتوانند آب را جذب کنند. این سطوح باید پیش از اجرای محصول از نظر ترک، پوستهشدن و ضعف سطح بررسی شوند.
—
۵. نمک دریایی چگونه میتواند به نما آسیب برساند؟
در مناطق ساحلی، ذرات نمک میتوانند روی سطوح ساختمان رسوب کنند. وقتی سطح با آب خیس میشود، این مواد ممکن است دوباره حل شده و همراه آب به بخشهای متخلخل حرکت کنند.
خشکشدن مجدد میتواند چرخهای از حلشدن، جابهجایی و رسوب را ایجاد کند.
در شرایط مختلف، این فرآیند ممکن است با موارد زیر همراه شود:
– ایجاد لکه
– سفیدک
– تغییر ظاهر سطح
– افزایش آلودگی سطحی
– تجمع رسوبات
– تشدید برخی فرآیندهای فرسایشی
شدت این اثرات به نوع مصالح، میزان تخلخل، شرایط آبوهوایی، مقدار نمک، کیفیت اجرا و طراحی ساختمان بستگی دارد.
—
۶. تفاوت نمک سطحی با شوره ساختمانی
تشخیص منشأ لکههای سفید روی نما اهمیت زیادی دارد.
ممکن است یک لکه سفید ناشی از:
1. نمکهای دریایی و ذرات محیطی،
2. املاح موجود در آب،
3. ترکیبات ملات،
4. مواد موجود در خود مصالح،
5. حرکت رطوبت از داخل دیوار،
6. یا ترکیبی از عوامل مختلف
باشد.
بنابراین صرف مشاهده یک لکه سفید نباید بهتنهایی به معنی «نمک دریایی» تلقی شود.
اگر منشأ رطوبت داخل دیوار باشد، اجرای یک آبگریزکننده سطحی بدون رفع منشأ رطوبت ممکن است مشکل را حل نکند.
—
۷. اهمیت طراحی زهکشی در مناطق ساحلی
یکی از اشتباهات رایج این است که تمام مشکل رطوبت به پوشش سطحی نسبت داده شود.
در حالی که ساختمان باید مسیر مناسبی برای خروج آب داشته باشد.
مواردی مانند:
– ناودان
– آبرو
– آبچکان
– شیببندی
– درزهای کنترلشده
– آببندی اطراف پنجره
– درپوش جانپناه
– اتصال کف و دیوار
نقش مهمی در مدیریت آب دارند.
اگر آب روی نما یا لبههای ساختمان جمع شود، حتی یک پوشش آبگریز مناسب نیز نمیتواند جایگزین طراحی صحیح دفع آب شود.
—
۸. تأثیر باد و باران در ساختمانهای ساحلی
در مناطق ساحلی، باران ممکن است همراه با باد به سطح نما برخورد کند.
این وضعیت با باران عمودی معمولی تفاوت دارد.
باد میتواند قطرات آب را به سمت:
– درز پنجره
– گوشه نما
– زیر لبهها
– اتصالات
– ترکها
– بندهای سنگ
– بندهای آجر
هدایت کند.
بنابراین در ساختمانهای ساحلی باید علاوه بر سطح نما، جزئیات اجرایی نیز بررسی شود.
—
۹. آمادهسازی سطح قبل از اجرای عایق شفاف
اجرای موفق محصول آبگریز تا حد زیادی به وضعیت سطح وابسته است.
سطح باید تا حد امکان:
– تمیز باشد،
– فاقد گردوغبار باشد،
– فاقد چربی باشد،
– فاقد دوده سنگین باشد،
– پوستههای سست نداشته باشد،
– ترکهای جدی آن اصلاح شده باشد،
– از آلودگی نمکی شدید پاک شده باشد.
اگر سطح دارای رسوب نمکی است، باید روش پاکسازی با توجه به نوع مصالح انتخاب شود.
استفاده از روشهای بسیار خشن برای تمیزکاری ممکن است خود باعث افزایش زبری، آسیب سطحی یا بازشدن منافذ شود.
—
۱۰. شستوشوی نما قبل از آبگریز کردن
اگر سطح آلوده به نمک، دوده یا گردوغبار باشد، اجرای مستقیم محصول میتواند باعث کاهش کیفیت پوشش شود.
پس از شستوشو نیز باید اجازه داده شود سطح در شرایط مناسب خشک شود؛ مگر اینکه دستورالعمل فنی محصول روش دیگری تعیین کرده باشد.
اجرای محصول روی سطحی که مقدار زیادی آب آزاد روی آن وجود دارد، ممکن است باعث رقیقشدن یا پخش نامناسب ماده شود.
—
۱۱. آزمایش موضعی قبل از اجرای کامل
در نمای ساختمانهای ساحلی، انجام تست موضعی اهمیت زیادی دارد.
تست بهتر است در قسمت کوچکی از همان مصالح انجام شود.
موارد قابل بررسی عبارتاند از:
– تغییر رنگ
– تغییر براقیت
– ایجاد لکه
– تغییر بافت ظاهری
– میزان آبگریزی
– یکنواختی اجرا
– سازگاری با رنگ یا پوشش قبلی
پس از خشکشدن و تثبیت، عملکرد ناحیه آزمایشی با بخش بدون پوشش مقایسه شود.
—
۱۲. رقیقسازی محصول
بر اساس مشخصات مصرف مورد استفاده در این دانشنامه، نسبت پیشنهادی برای محصول مورد بحث:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
است.
با این حال، نسبت نهایی مصرف باید بر اساس دستورالعمل فنی همان محصول، نوع سطح، میزان تخلخل و روش اجرا کنترل شود.
برای مصالح بسیار متخلخل ممکن است رفتار جذب متفاوتی مشاهده شود و اجرای آزمایشی قبل از اجرای کامل اهمیت بیشتری پیدا کند.
—
۱۳. روشهای اجرای عایق رطوبتی شفاف
بسته به نوع محصول و سطح میتوان از روشهایی مانند:
اسپری
برای سطوح وسیع و یکنواخت میتواند مناسب باشد، مشروط بر اینکه تجهیزات و شرایط اجرا با محصول سازگار باشد.
قلممو
برای نقاط محدود، جزئیات و سطوح کوچک کاربرد دارد.
غلتک
در برخی سطوح میتواند امکان پخش یکنواخت ایجاد کند.
انتخاب روش اجرا باید بر اساس دستورالعمل محصول و ویژگی سطح انجام شود.
هدف اصلی، ایجاد پوشش یکنواخت و جلوگیری از شره، تجمع یا اجرای ناقص است.
—
۱۴. اجرای عایق شفاف روی سنگهای ساحلی و بندری
در ساختمانهای ساحلی که از سنگ طبیعی استفاده شده است، ظاهر سنگ اهمیت زیادی دارد.
به همین دلیل، هر ماده شفاف الزاماً بدون تغییر ظاهری نیست.
برخی محصولات ممکن است:
– سطح را کمی براق کنند،
– رنگ سنگ را تشدید کنند،
– ظاهر سنگ را تیرهتر کنند،
– یا در برخی مصالح باعث ایجاد لکه شوند.
بنابراین تست موضعی پیش از اجرای کامل ضروری است.
—
۱۵. اجرای عایق شفاف روی آجر نما
آجرهای متخلخل میتوانند در مناطق مرطوب مقدار قابلتوجهی آب جذب کنند.
در چنین شرایطی آبگریزکننده شفاف میتواند بهعنوان یک لایه محافظ سطحی مورد بررسی قرار گیرد.
با این حال باید دقت کرد که:
کاهش جذب آب با جلوگیری مطلق از تمام اشکال رطوبت یکی نیست.
اگر رطوبت از پشت دیوار وارد شود، باید منشأ آن جداگانه بررسی شود.
—
۱۶. بتن و سیمان در محیط نمکی
در محیطهای دارای نمک و رطوبت، بتن و اجزای سیمانی نیز نیازمند توجه ویژه هستند.
در سازههای بتنی، مسئله فقط ظاهر نیست و در پروژههای خاص ممکن است بررسیهای تخصصی مربوط به نفوذ یونها، کیفیت بتن، پوشش میلگرد و دوام سازه لازم باشد.
بنابراین عایق شفاف سطحی را نباید جایگزین سیستمهای مهندسی حفاظت از بتن در سازههای حساس دانست.
—
۱۷. آیا عایق بیرنگ از نفوذ کلرید جلوگیری میکند؟
پاسخ این سؤال به نوع محصول، ساختار شیمیایی آن، ضخامت مؤثر، میزان تخلخل مصالح و نتایج آزمون بستگی دارد.
صرفاً «شفاف و آبگریز بودن» محصول برای ادعای مقاومت قطعی در برابر نفوذ یون کلرید کافی نیست.
اگر پروژه نیازمند ادعای مشخصی مانند:
– کاهش نفوذ کلرید،
– افزایش دوام بتن،
– مقاومت در محیط دریایی،
– یا حفاظت از آرماتور
باشد، بهتر است نتایج آزمون معتبر و متناسب با همان کاربرد ارائه شود.
—
۱۸. رطوبت بالا و میعان سطحی
در مناطق ساحلی، همیشه آب از بیرون وارد ساختمان نمیشود.
گاهی رطوبت هوا روی سطح سردتر به شکل قطرات آب میعان میکند.
این مسئله بهخصوص در موارد زیر اهمیت دارد:
– دیوارهای سرد
– فضاهای دارای تهویه ضعیف
– زیرزمین
– پارکینگ
– اتاقهای مرطوب
– سطوحی که اختلاف دمای زیادی با هوای محیط دارند
بنابراین باید بین نفوذ آب باران و میعان رطوبت هوا تفاوت قائل شد.
—
۱۹. نگهداری دورهای در مناطق ساحلی
حتی اگر سطح با ماده آبگریز محافظت شده باشد، نگهداری دورهای همچنان ضروری است.
مواردی که باید بررسی شوند:
– ایجاد ترک
– بازشدن درزها
– خرابی بندکشی
– گرفتگی ناودان
– رسوب نمک
– آلودگی سطحی
– تغییر ظاهر
– پوستهشدن پوشش
– آسیب مکانیکی
در ساختمانهای نزدیک دریا، بازدید دورهای میتواند اهمیت بیشتری نسبت به ساختمانهای واقع در محیطهای خشک داشته باشد.
—
۲۰. آیا شستوشوی دورهای نما ضروری است؟
در بسیاری از مناطق ساحلی، تمیزکردن دورهای نما میتواند از تجمع آلودگی و نمک جلوگیری کند.
روش شستوشو باید با جنس سطح سازگار باشد.
برای مثال، استفاده بیرویه از:
– فشار بسیار زیاد آب،
– مواد اسیدی،
– مواد قلیایی قوی،
– برسهای زبر
میتواند به برخی مصالح آسیب بزند.
بنابراین روش تمیزکاری باید متناسب با سنگ، آجر، بتن، سیمان یا پوشش موجود انتخاب شود.
—
۲۱. عایق شفاف و حفظ ظاهر نما
یکی از مزایای بالقوه استفاده از محصولات بیرنگ در نما، حفظ نسبی ظاهر اولیه مصالح است.
این ویژگی در مواردی مانند:
– سنگ طبیعی،
– آجر نما،
– بتن اکسپوز،
– سیمان دکوراتیو،
– دیوارهای تاریخی
اهمیت بیشتری دارد.
با این حال «بیرنگ بودن» محصول به معنی تضمین عدم تغییر ظاهری روی همه مصالح نیست.
تست موضعی همچنان ضروری است.
—
۲۲. اشتباهات رایج در مناطق ساحلی
اشتباه اول: اجرای مستقیم روی سطح نمکی
اگر سطح دارای مقدار زیادی رسوب نمکی باشد، ابتدا باید منشأ و شرایط سطح بررسی شود.
اشتباه دوم: تصور آببندی کامل
آبگریزکننده سطحی جایگزین آببندی ترکها و درزهای ساختمانی نیست.
اشتباه سوم: نادیده گرفتن پشت نما
اگر آب از پشت دیوار وارد شود، محافظت سطح خارجی بهتنهایی کافی نیست.
اشتباه چهارم: اجرای محصول در هوای نامناسب
بارندگی، رطوبت شدید، شبنم یا شرایط دمایی نامناسب میتواند کیفیت اجرا را تحت تأثیر قرار دهد.
اشتباه پنجم: حذف تست موضعی
این کار در سنگهای طبیعی و نماهای رنگی میتواند ریسک تغییر ظاهر را افزایش دهد.
—
۲۳. تفاوت بین حفاظت سطحی و آببندی سازهای
ویژگی| آبگریزکننده شفاف| آببندی سازهای
کاهش جذب آب سطحی| معمولاً هدف اصلی| ممکن است
حفظ ظاهر| معمولاً هدف مهم| وابسته به سیستم
مناسب برای ترک فعال| معمولاً خیر| بسته به سیستم
تحمل فشار آب| نباید بدون آزمون ادعا شود| بسته به طراحی
مقابله با نشتی لوله| خیر| نیازمند تعمیر
مناسب نمای متخلخل| در صورت سازگاری| بسته به سیستم
جایگزین زهکشی| خیر| خیر
نیاز به آمادهسازی سطح| بله| بله
—
۲۴. برنامه پیشنهادی حفاظت از نمای ساحلی
برای یک ساختمان ساحلی میتوان فرآیند زیر را در نظر گرفت:
مرحله ۱: شناسایی نوع مصالح
مرحله ۲: شناسایی مسیرهای ورود آب
مرحله ۳: بررسی ترک و درز
مرحله ۴: بررسی شوره و رسوب نمکی
مرحله ۵: اصلاح مشکلات ساختمانی
مرحله ۶: پاکسازی سطح
مرحله ۷: اجرای تست موضعی
مرحله ۸: انتخاب نسبت و روش مصرف
مرحله ۹: اجرای یکنواخت
مرحله ۱۰: کنترل نتیجه و برنامه نگهداری
این فرآیند میتواند ریسک اجرای نامناسب را کاهش دهد.
—
۲۵. چکلیست اجرای عایق رطوبتی بیرنگ در مناطق ساحلی
پیش از اجرا موارد زیر کنترل شود:
☐ نوع مصالح مشخص شده است.
☐ میزان تخلخل سطح بررسی شده است.
☐ ترکهای فعال شناسایی شدهاند.
☐ درزهای باز اصلاح شدهاند.
☐ ناودان و آبرو سالم هستند.
☐ سطح از گردوغبار پاک شده است.
☐ رسوبات نمکی بررسی شدهاند.
☐ سطح کاملاً یا مطابق دستورالعمل محصول آماده اجراست.
☐ تست موضعی انجام شده است.
☐ تغییر رنگ بررسی شده است.
☐ تغییر براقیت بررسی شده است.
☐ شرایط آبوهوایی مناسب است.
☐ نسبت رقیقسازی کنترل شده است.
☐ اجرای نهایی بهصورت یکنواخت انجام میشود.
☐ برنامه بازدید و نگهداری دورهای مشخص شده است.
—
۲۶. مزایای بالقوه استفاده از عایق شفاف در مناطق ساحلی
در صورت انتخاب محصول مناسب و اجرای صحیح، استفاده از یک آبگریزکننده شفاف میتواند با اهدافی مانند موارد زیر همراه باشد:
– کاهش تماس مستقیم آب با سطح متخلخل
– کاهش جذب آب در سطح
– کمک به حفاظت ظاهری نما
– کاهش برخی شرایط مساعد برای تشکیل لکههای ناشی از رطوبت
– حفظ ظاهر طبیعی برخی مصالح
– کاهش خیسشدن سطح در شرایط بارندگی
– کمک به افزایش فاصله زمانی بین برخی عملیات نگهداری
میزان واقعی عملکرد باید بر اساس نوع محصول، نوع مصالح و شرایط محیطی ارزیابی شود.
—
۲۷. نکته مهم درباره محیطهای بسیار نزدیک به دریا
هرچه ساختمان به دریا نزدیکتر باشد، شرایط محیطی میتواند شدیدتر شود.
در چنین پروژههایی، بهتر است صرفاً به یک مشخصه عمومی مانند «آبگریزی» اکتفا نشود.
برای پروژههای حساس، مشخصات فنی و آزمونهای مرتبط با:
– جذب آب
– دوام
– چرخههای خیس و خشک
– تابش
– نمک
– کلرید
– سازگاری با مصالح
میتواند در انتخاب محصول اهمیت داشته باشد.
برای دریافت اطلاعات فنی و مشاوره درباره عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف، میتوانید به ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
—
۲۸. جمعبندی فصل ۸۹
ساختمانهای واقع در مناطق ساحلی و نمکخیز به دلیل ترکیب رطوبت، بارندگی، باد، نمک و چرخههای مکرر خیس و خشک شدن، شرایط متفاوتی نسبت به بسیاری از ساختمانهای مناطق خشک دارند.
در نماهای متخلخل، کاهش جذب آب میتواند یکی از اقدامات قابل بررسی برای حفاظت سطحی باشد. عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف، در صورت سازگاری با مصالح، میتواند بهعنوان یک راهکار آبگریزکننده سطحی مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، نباید آن را بهطور کلی جایگزین آببندی ترکها، درزها، سیستم زهکشی، تعمیر نشتی یا راهکارهای تخصصی حفاظت سازهای دانست.
در مناطق ساحلی، بهترین نتیجه زمانی حاصل میشود که آمادهسازی سطح، رفع مسیرهای ورود آب، انتخاب محصول سازگار، تست موضعی، اجرای صحیح و نگهداری دورهای همزمان مورد توجه قرار گیرند.
برای مشاوره و دریافت اطلاعات درباره محصولات عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف پادنار، ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹.
فصل بعدی
در فصل ۹۰ به بررسی عایق رطوبتی بیرنگ و شفاف برای نماهای ساختمان در مناطق گرم و خشک، کویری و بیابانی خواهیم پرداخت و اثر گردوغبار، اختلاف دمای شب و روز، تابش شدید خورشید، خشکی هوا و چرخههای حرارتی بر عملکرد عایقهای شفاف را بررسی خواهیم کرد.
۰ دیدگاه