دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ126
فصل ۱۲۶ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر مه، شبنم و تراکم رطوبت
تلفن مشاوره و پیامک: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
مه، شبنم و تراکم رطوبت از عواملی هستند که گاهی بدون وجود بارندگی قابل توجه، نمای ساختمان را برای ساعت‌ها مرطوب نگه می‌دارند. در بعضی مناطق، مخصوصاً در فصل‌های سرد یا در ساعات ابتدایی صبح، ممکن است سطح سنگ، آجر، سیمان یا بتن نما خیس به نظر برسد، در حالی که باران نباریده است.
این وضعیت فقط یک مسئله ظاهری نیست. تکرار خیس‌شدن و خشک‌شدن سطح می‌تواند در مصالح متخلخل باعث افزایش جذب آب، ایجاد لکه‌های رطوبتی، تشدید شوره‌زدگی و در شرایط خاص، افزایش آسیب‌پذیری در برابر چرخه‌های یخ‌زدگی و ذوب شود.
یکی از روش‌هایی که برای کاهش جذب آب سطحی چنین مصالحی مورد استفاده قرار می‌گیرد، استفاده از مواد آبگریز و عایق‌های رطوبتی بی‌رنگ و شفاف است. این محصولات، در صورت سازگاری با مصالح و اجرای صحیح، می‌توانند میزان تماس و نفوذ آب مایع به داخل منافذ سطحی را کاهش دهند، بدون اینکه الزاماً ظاهر نما را تغییر دهند.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
مه چگونه نمای ساختمان را خیس می‌کند؟
مه از قطرات بسیار ریز آب معلق در هوا تشکیل می‌شود. هنگامی که این قطرات با سطح سرد ساختمان تماس پیدا می‌کنند، بخشی از رطوبت روی سطح یا در منافذ نزدیک سطح باقی می‌ماند.
در نمای آجری، سنگی، سیمانی و بتن اکسپوز، وجود منافذ باعث می‌شود رطوبت بتواند مدت بیشتری در ساختار سطح باقی بماند.
به همین دلیل ممکن است نمایی در یک صبح مه‌آلود، حتی بدون بارندگی، کاملاً مرطوب به نظر برسد.
اگر سطح نما آب را به‌سرعت جذب کند، قطرات آب فقط روی سطح باقی نمی‌مانند و بخشی از آنها وارد منافذ مصالح می‌شوند. آبگریز کردن سطح می‌تواند برای کاهش این جذب مفید باشد.
شبنم چیست و چه تفاوتی با باران دارد؟
شبنم معمولاً زمانی ایجاد می‌شود که دمای سطح به اندازه‌ای پایین بیاید که هوای مجاور نتواند تمام بخار آب موجود در خود را به صورت گاز نگه دارد. در نتیجه بخشی از بخار آب به قطرات مایع تبدیل می‌شود.
برای مثال ممکن است در یک شب صاف، سطح سنگ یا فلز نما به دلیل از دست دادن گرما سردتر از هوای اطراف شود. اگر دمای سطح به نقطه شبنم برسد یا از آن پایین‌تر برود، قطرات آب روی آن تشکیل می‌شوند.
بنابراین شبنم از نظر منشأ با باران متفاوت است، اما از نظر اثر بر مصالح متخلخل، هر دو می‌توانند باعث تماس سطح با آب مایع شوند.
آیا عایق شفاف می‌تواند مانع ایجاد شبنم شود؟
خیر، نباید آبگریزکننده شفاف را به عنوان ماده‌ای معرفی کرد که از تشکیل شبنم جلوگیری می‌کند.
تشکیل شبنم بیشتر به شرایط دمایی، رطوبت نسبی و دمای سطح مربوط است. یک پوشش آبگریز مناسب می‌تواند باعث شود قطرات آب تشکیل‌شده روی سطح، کمتر به داخل منافذ نفوذ کنند؛ اما خود ماده آبگریز الزاماً نمی‌تواند دمای سطح یا نقطه شبنم هوا را تغییر دهد.
این تفاوت در طراحی و معرفی محصول بسیار مهم است.
به بیان ساده:
آبگریزی می‌تواند جذب آب مایع را کاهش دهد، اما رطوبت موجود در هوا را حذف نمی‌کند.
تراکم رطوبت روی نمای ساختمان
تراکم یا میعان زمانی رخ می‌دهد که بخار آب موجود در هوا به سطحی برسد که دمای آن به اندازه کافی پایین باشد.
در ساختمان‌ها، اختلاف دمای داخل و خارج، سایه‌اندازی، سرمای شبانه، جهت قرارگیری نما و شرایط اقلیمی می‌توانند در میزان تراکم رطوبت مؤثر باشند.
برای مثال ممکن است یک دیوار در سمت شمالی ساختمان ساعت‌ها در سایه باشد و دمای سطح آن پایین بماند. در چنین شرایطی، امکان باقی ماندن رطوبت سطحی بیشتر از یک دیوار آفتاب‌گیر خواهد بود.
نقش جهت جغرافیایی نما
جهت نما یکی از عوامل مهم در سرعت خشک‌شدن آن است.
نمایی که صبح‌ها نور مستقیم خورشید دریافت می‌کند ممکن است پس از ایجاد شبنم یا مه، نسبتاً سریع خشک شود. در مقابل، نمایی که در بیشتر ساعات روز در سایه قرار دارد ممکن است رطوبت را مدت بیشتری روی خود نگه دارد.
این موضوع در ساختمان‌های متراکم شهری، حیاط‌های باریک، کوچه‌های کم‌عرض و ساختمان‌هایی که در مجاورت دیوارهای بلند قرار دارند اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
نقش مصالح متخلخل
تمام مصالح ساختمانی رفتار یکسانی در برابر مه و شبنم ندارند.
سنگ‌های متراکم، سنگ‌های متخلخل، آجر، بلوک‌های سیمانی، ملات، سیمان و بتن اکسپوز هر کدام ظرفیت جذب آب متفاوتی دارند.
در مصالح متخلخل، آب می‌تواند از طریق منافذ سطحی وارد ساختار شود. به همین دلیل استفاده از آبگریزکننده در چنین مصالحی می‌تواند از نظر کاهش جذب آب اهمیت بیشتری داشته باشد.
در مقابل، روی سطوح بسیار متراکم، براق، شیشه‌ای یا دارای پوشش قبلی، موضوع چسبندگی و سازگاری محصول اهمیت ویژه‌ای دارد و نباید صرفاً بر اساس ظاهر سطح درباره مناسب بودن محصول تصمیم گرفت.
عایق شفاف برای نمای آجری در برابر مه و شبنم
آجر یکی از مصالحی است که به دلیل ساختار متخلخل می‌تواند رطوبت را جذب کند.
اگر یک دیوار آجری مرتباً در معرض مه، شبنم و رطوبت صبحگاهی قرار داشته باشد، آبگریز کردن سطح می‌تواند به کاهش جذب آب کمک کند.
با این حال، اگر دیوار از داخل دچار نم، نشتی لوله، بالا آمدن رطوبت از زمین یا نفوذ آب از پشت باشد، آبگریز کردن سطح خارجی راه‌حل اصلی نخواهد بود.
بنابراین پیش از اجرای محصول باید منشأ رطوبت مشخص شود.
عایق شفاف برای سنگ نما
سنگ‌های طبیعی از نظر میزان تخلخل بسیار متفاوت‌اند.
تراورتن معمولاً ساختار متخلخل‌تری نسبت به برخی سنگ‌های متراکم دارد و در برابر جذب آب باید با توجه به نوع سنگ بررسی شود.
برای سنگ نما، آزمایش در یک قسمت کوچک و کم‌دید اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی محصولات شفاف ممکن است روی برخی سنگ‌ها رفتار متفاوتی داشته باشند.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
عایق شفاف برای سیمان و بتن
سطوح سیمانی و بتن اکسپوز نیز ممکن است دارای شبکه‌ای از منافذ و مویرگ‌ها باشند.
در چنین سطوحی، کاهش جذب آب می‌تواند به کاهش ماندگاری رطوبت سطحی کمک کند.
اما باید توجه داشت که ترک‌های فعال، درزهای اجرایی، اتصالات، حفره‌های عمیق و مسیرهای واقعی عبور آب با آبگریزی سطحی برطرف نمی‌شوند.
اگر آب از یک ترک یا درز مشخص وارد ساختمان می‌شود، ابتدا باید همان مسیر ترمیم و آب‌بندی شود.
آیا آبگریزی باعث خشک ماندن کامل نما می‌شود؟
خیر.
هدف اصلی آبگریزکننده، کاهش تمایل سطح به جذب آب است؛ نه اینکه سطح را در تمام شرایط محیطی کاملاً خشک نگه دارد.
برای مثال، در یک صبح مه‌آلود ممکن است همچنان قطرات ریز آب روی سطح یک نمای آبگریز تشکیل شوند. تفاوت این است که اگر محصول به‌درستی انتخاب و اجرا شده باشد، رفتار آب روی سطح می‌تواند تغییر کند و جذب آب مایع کاهش یابد.
بنابراین بهتر است در معرفی فنی محصول از عبارت‌هایی مانند:
– کاهش جذب آب سطحی
– ایجاد خاصیت آبگریزی
– کاهش نفوذ آب مایع به منافذ سطحی
– محافظت از سطح در برابر رطوبت محیطی
استفاده شود و از ادعای «جلوگیری کامل از هر نوع رطوبت» خودداری شود.
آماده‌سازی نما قبل از اجرا
پیش از اجرای عایق رطوبتی شفاف، سطح باید تا حد امکان تمیز، سالم و عاری از آلودگی‌هایی باشد که مانع تماس مناسب محصول با مصالح می‌شوند.
گردوغبار، دوده، چربی، لایه‌های سست، شوره‌های شدید، رنگ‌های پوسته‌شده و مواد قبلی ناسازگار می‌توانند نتیجه را کاهش دهند.
اگر نما دارای شوره است، ابتدا باید علت شوره مشخص شود. شوره معمولاً نشانه حضور و حرکت آب در مصالح است و صرفاً پوشاندن آن با یک ماده شفاف، مشکل منشأ رطوبت را حل نمی‌کند.
آیا می‌توان روی نمای خیس محصول را اجرا کرد؟
این موضوع کاملاً به مشخصات فنی محصول بستگی دارد.
در بسیاری از محصولات آبگریز، وجود آب آزاد روی سطح می‌تواند بر نفوذ و عملکرد ماده اثر بگذارد. بنابراین نباید صرفاً به دلیل شفاف بودن محصول، آن را روی هر سطح خیس اجرا کرد.
در مورد محصول پادنار، شرایط دقیق آماده‌سازی و اجرای سطح باید مطابق دستورالعمل فنی همان محصول بررسی شود.
رقیق‌سازی محصول
بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول مورد استفاده در این دانشنامه، نسبت مصرف به صورت زیر در نظر گرفته می‌شود:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
با این حال، نسبت رقیق‌سازی باید متناسب با مشخصات نهایی محصول و دستورالعمل تولیدکننده باشد و در صورت تغییر فرمول، بسته‌بندی یا نسخه محصول، اطلاعات فنی جدید ملاک قرار گیرد.
اجرای آزمایشی قبل از پوشش کامل نما
اجرای آزمایشی یکی از مهم‌ترین مراحل کار است.
بهتر است ابتدا یک بخش محدود از نما انتخاب شود و محصول روی آن اجرا گردد. سپس پس از خشک‌شدن و سپری شدن زمان مناسب، مواردی مانند تغییر رنگ، تغییر براقیت، یکنواختی، جذب آب، رفتار قطرات آب و سازگاری با سطح بررسی شود.
این کار به‌خصوص در نماهای سنگ طبیعی، سنگ‌های رنگی، آجرهای قدیمی و سطوح دارای پوشش قبلی اهمیت دارد.
مه شدید و نمای ساختمان
در مناطق دارای مه دائمی یا مکرر، بهتر است موضوع فقط از دید «باران» بررسی نشود.
در این مناطق، نما ممکن است در طول شب و صبح بارها در معرض رطوبت سطحی قرار گیرد. اگر مصالح متخلخل باشند، تکرار این چرخه می‌تواند باعث افزایش دفعات خیس و خشک شدن سطح شود.
در چنین شرایطی، آبگریزی می‌تواند یکی از اقدامات محافظتی باشد؛ اما طراحی مناسب جزئیات نما، جلوگیری از نفوذ آب از پشت، سالم بودن بندها و درزها و امکان خشک‌شدن دیوار نیز اهمیت دارند.
نقش شوره‌زدگی در نماهای مرطوب
اگر رطوبت از داخل مصالح عبور کند، ممکن است نمک‌های محلول را به سمت سطح منتقل کند. پس از تبخیر آب، این نمک‌ها می‌توانند به صورت رسوبات سفیدرنگ ظاهر شوند.
بنابراین مشاهده شوره در نمای ساختمان می‌تواند نشانه‌ای از حرکت آب در ساختار مصالح باشد.
آبگریز کردن سطح ممکن است در کاهش ورود آب از سمت باران و رطوبت محیط مؤثر باشد، اما اگر منبع اصلی آب از پشت دیوار یا از زمین باشد، باید علت اصلی نیز برطرف شود.
تفاوت رطوبت سطحی با نم داخلی
یکی از اشتباهات رایج این است که هر نوع نم روی دیوار را ناشی از باران یا شبنم بدانیم.
رطوبت داخلی می‌تواند ناشی از:
– نشتی لوله‌های آب
– خرابی تأسیسات
– نفوذ آب از بام
– نفوذ آب از تراس
– رطوبت صعودی از زمین
– خرابی عایق زیرزمین
– ترک‌های عمیق
– درزهای ساختمانی
– تراکم بخار آب در داخل ساختمان
باشد.
در این موارد، اجرای آبگریزکننده شفاف روی نمای بیرونی به تنهایی راه‌حل کافی نیست.
آیا محصول شفاف ظاهر نما را حفظ می‌کند؟
هدف محصولات شفاف این است که تا حد امکان ویژگی بصری سطح اصلی حفظ شود.
با این حال، «بی‌رنگ بودن» به معنی تضمین عدم تغییر ظاهر در تمام مصالح نیست. میزان براقیت، تیرگی، جذب، نوع سنگ، رنگ آجر و وجود پوشش قبلی می‌تواند بر نتیجه اثر بگذارد.
به همین دلیل تست موضعی پیش از اجرای گسترده توصیه می‌شود.
نگهداری نمای آبگریز شده
آبگریز کردن نما به معنی حذف کامل نیاز به بازدید و نگهداری نیست.
بهتر است در دوره‌های مشخص، موارد زیر بررسی شوند:
– ترک‌های جدید
– خرابی بندها
– جداشدگی مصالح
– نشتی از اطراف پنجره‌ها
– خرابی آبروها
– شوره‌زدگی
– تغییرات غیرعادی رنگ
– تجمع آلودگی
– نفوذ آب از پشت نما
اگر نقص جدیدی در نما ایجاد شده باشد، ابتدا باید آن نقص برطرف شود و سپس درباره ترمیم آبگریزی تصمیم‌گیری شود.
جمع‌بندی
مه، شبنم و تراکم رطوبت می‌توانند حتی بدون بارندگی، سطح نما را برای مدت قابل توجهی مرطوب کنند. در مصالح متخلخل مانند آجر، تراورتن، برخی سنگ‌های طبیعی، سیمان و بتن، کاهش جذب آب می‌تواند یکی از روش‌های محافظتی در برابر این شرایط باشد.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف یا آبگریزکننده می‌تواند با کاهش جذب آب مایع به محافظت از سطح کمک کند، اما نباید آن را با یک سیستم کامل آب‌بندی ساختمان یکسان دانست.
این محصولات رطوبت هوا را حذف نمی‌کنند، الزاماً از تشکیل شبنم جلوگیری نمی‌کنند و ترک‌ها، درزهای باز، نشتی لوله، رطوبت صعودی یا فشار آب از پشت سازه را به تنهایی درمان نمی‌کنند.
برای رسیدن به نتیجه مناسب، سه موضوع باید همزمان مورد توجه قرار گیرد: شناخت منشأ رطوبت، انتخاب محصول سازگار با مصالح و اجرای صحیح روی سطح آماده‌شده.
جهت مشاوره درباره عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف نمای ساختمان و شرایط مصرف محصول پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
فصل بعد
در فصل بعد به صورت تخصصی به موضوع عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر رطوبت صبحگاهی و شبانه پرداخته خواهد شد.
۰ دیدگاه