دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ201
201
فصل ۲۰۱ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در اطراف کپسول‌های آتش‌نشانی، پایه‌ها و محفظه‌های تجهیزات اطفای حریق
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
کپسول‌های آتش‌نشانی و تجهیزات کوچک اطفای حریق معمولاً در قسمت‌هایی از ساختمان نصب یا نگهداری می‌شوند که دسترسی به آنها سریع باشد. در ساختمان‌های مختلف ممکن است کپسول آتش‌نشانی در محفظه‌های مخصوص روی دیوار، کنار ورودی‌ها، پارکینگ‌ها، راهروهای نیمه‌باز، حیاط، تراس، فضاهای خدماتی یا حتی در قسمت‌هایی از نمای خارجی ساختمان قرار گرفته باشد.
محل نصب این تجهیزات، به‌خصوص زمانی که در معرض بارندگی قرار دارد، می‌تواند از نظر جذب آب و نفوذ رطوبت به اطراف پیچ‌ها، پایه‌ها، براکت‌ها، سوراخ‌های نصب و محل اتصال تجهیزات به دیوار اهمیت پیدا کند.
در چنین شرایطی، استفاده از یک عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای بخش معدنی نمای اطراف تجهیزات می‌تواند با کاهش جذب آب سطحی، به محافظت بهتر از خود سطح نما کمک کند.
البته باید یک اصل مهم را از ابتدا روشن کرد: آبگریزکننده شفاف نما، جایگزین آب‌بندی تخصصی کپسول، محفظه، شیر، شیلنگ، اتصالات یا تجهیزات اطفای حریق نیست. هدف اصلی این پوشش، کاهش جذب آب در سطح مناسب نما و اطراف محل نصب است، نه ایجاد تغییر در عملکرد تجهیز آتش‌نشانی.
کپسول آتش‌نشانی و مسئله رطوبت در محل نصب
وقتی یک کپسول یا محفظه اطفای حریق به دیوار خارجی ساختمان متصل می‌شود، معمولاً چند نقطه در اطراف آن وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد:
– محل ورود پیچ یا رول‌بولت به دیوار
– سوراخ‌های ایجادشده برای نصب پایه
– سطح پشت یا اطراف پایه
– براکت فلزی نگهدارنده
– محل اتصال محفظه به دیوار
– مسیر عبور کابل یا سیم، در صورت وجود تجهیزات الکترونیکی
– درز میان محفظه و سطح نما
– ترک‌ها یا درزهای قدیمی اطراف محل نصب
– قسمت پایین محفظه که ممکن است آب باران در آن جمع شود.
اگر سطح نما متخلخل باشد، بارندگی مکرر می‌تواند موجب افزایش رطوبت موضعی در اطراف این نقاط شود.
به همین دلیل، در چنین پروژه‌ای باید دو موضوع کاملاً جداگانه بررسی شود:
۱. حفاظت رطوبتی سطح نما
۲. آب‌بندی و حفاظت خود تجهیزات آتش‌نشانی
این دو موضوع از نظر فنی یکسان نیستند.
نقش عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در این محل
اگر سطح اطراف کپسول از مصالح معدنی جاذب آب مانند سنگ متخلخل، آجر، سیمان یا بتن اکسپوز باشد، یک پوشش آبگریز شفاف می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی مورد استفاده قرار گیرد.
بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول پادنار، محصول پس از رقیق‌سازی با نسبت ۱ کیلوگرم محصول در ۸۰ لیتر آب برای کاربردهای آبگریزکنندگی سطوح مورد استفاده قرار می‌گیرد.
هدف از چنین کاربردی این است که آب باران کمتر در بافت سطحی نما جذب شود و سطح اطراف محل نصب کپسول یا محفظه تجهیزات، در برابر خیس‌شدن مکرر مقاومت بیشتری داشته باشد.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
با این حال، مقدار مصرف واقعی، روش اجرا و تعداد دفعات اعمال باید بر اساس نوع سطح، میزان تخلخل، شرایط بستر و دستورالعمل فنی محصول تعیین شود.
آیا می‌توان روی خود کپسول آتش‌نشانی پوشش شفاف نما اجرا کرد؟
اصولاً نباید صرفاً به دلیل شفاف بودن محصول تصور کرد که می‌توان آن را روی تمام قسمت‌های کپسول یا تجهیزات اطفای حریق اجرا کرد.
کپسول آتش‌نشانی یک تجهیز ایمنی است و اجزای مختلف آن ممکن است شامل:
– بدنه فلزی
– شیر
– ضامن
– پین ایمنی
– شیلنگ
– نازل
– گیج فشار
– برچسب مشخصات
– علائم هشدار
– دستگیره
– پایه نگهدارنده
باشد.
پوشش‌دادن این قسمت‌ها بدون بررسی سازگاری ماده با تجهیز می‌تواند نامناسب باشد.
به‌خصوص نباید پوشش به گونه‌ای اجرا شود که حرکت شیر، عملکرد ضامن، خوانایی گیج، دسترسی به پین ایمنی، خروج ماده خاموش‌کننده یا استفاده سریع از کپسول را مختل کند.
بنابراین در این فصل، منظور از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف عمدتاً پوشش آبگریزکننده برای سطح مناسب نمای ساختمان در اطراف محل نصب است، نه پوشاندن خود کپسول.
آبگریزی اطراف پایه کپسول
یکی از نقاط مهم، پایه یا براکت نگهدارنده کپسول است.
در بسیاری از نصب‌ها، پایه فلزی با چند پیچ به دیوار متصل می‌شود. هر سوراخ پیچ در واقع یک نقطه موضعی در سطح نما ایجاد میکند.
اگر دیوار از مصالح متخلخل ساخته شده باشد، آب باران می‌تواند در اطراف این نقاط نفوذ کند.
پیش از اجرای پوشش، باید وضعیت محل بررسی شود.
اگر اطراف پیچ دارای ترک، شکاف، درز باز یا خرابی باشد، ابتدا باید مشکل موجود با روش مناسب تعمیر شود.
آبگریزکننده شفاف برای ترمیم ترک یا پرکردن فضای خالی طراحی نشده است.
نمای آجری در اطراف کپسول آتش‌نشانی
آجر یکی از مصالحی است که می‌تواند بسته به نوع، تراکم، پخت و ساختار خود جذب آب قابل‌توجهی داشته باشد.
در صورتی که کپسول یا محفظه اطفای حریق روی دیوار آجری نصب شده باشد، قسمت‌های اطراف پایه و محل اتصال می‌توانند در معرض خیس‌شدن مکرر قرار گیرند.
در چنین شرایطی می‌توان بخش مناسب نمای آجری را پس از آماده‌سازی، تمیزکاری و خشک‌شدن کامل، با آبگریزکننده شفاف پوشش داد.
مزیت استفاده از محصول بی‌رنگ در چنین کاربردی این است که هدف، حفظ ظاهر اصلی آجر و کاهش جذب آب است؛ نه ایجاد یک لایه رنگی جدید روی نما.
البته میزان تغییر ظاهری باید پیش از اجرای گسترده با آزمایش در قسمت کوچکی از نما بررسی شود.
نمای سنگی در اطراف محفظه تجهیزات اطفای حریق
در نماهای سنگی نیز محل نصب تجهیزات آتش‌نشانی ممکن است شامل سوراخ‌های پیچ، پایه فلزی و درزهای اتصال باشد.
سنگ‌های مختلف رفتار یکسانی ندارند.
برای مثال، سنگ متخلخل می‌تواند آب بیشتری نسبت به یک سنگ بسیار متراکم جذب کند. بنابراین انتخاب روش آبگریزی باید متناسب با نوع سنگ انجام شود.
قبل از اجرای کامل، بهتر است یک قسمت کوچک و کم‌دید آزمایش شود تا موارد زیر بررسی شود:
– تغییر رنگ
– تغییر براقیت
– ایجاد لکه
– تغییر بافت ظاهری
– میزان جذب آب پس از اجرا
– سازگاری پوشش با سنگ.
نمای سیمانی و بتن اکسپوز
اگر محفظه کپسول آتش‌نشانی یا پایه آن روی نمای سیمانی یا بتن اکسپوز نصب شده باشد، تخلخل سطح می‌تواند باعث جذب آب باران شود.
در این حالت، آبگریزکننده شفاف می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی بخش مناسب نما مورد توجه قرار گیرد.
اما اگر بتن یا سیمان دارای ترک فعال، درز باز یا نقص ساختمانی باشد، ابتدا باید علت و وضعیت آن بررسی شود.
اجرای آبگریزکننده روی ترک باز، مشکل سازه‌ای یا مسیر واقعی نفوذ آب را برطرف نمی‌کند.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
محفظه کپسول آتش‌نشانی در فضای خارجی
برخی کپسول‌ها در محفظه‌های فلزی یا غیرفلزی قرار می‌گیرند تا در برابر شرایط محیطی محافظت شوند.
در این حالت، علاوه بر خود محفظه، سطح دیوار پشت آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
اگر محفظه به دیوار چسبیده باشد و فضای پشت آن امکان خشک‌شدن مناسب نداشته باشد، صرفاً آبگریزکردن سطح جلوی محفظه لزوماً مشکل رطوبت پشت آن را حل نمی‌کند.
در چنین شرایطی باید:
– مسیر ورود آب مشخص شود؛
– وضعیت درزهای اطراف بررسی شود؛
– امکان تخلیه آب بررسی شود؛
– محل پیچ‌ها و اتصالات کنترل شود؛
– زنگ‌زدگی احتمالی پایه‌ها بررسی شود؛
– و در صورت وجود ترک یا درز باز، ابتدا تعمیر مناسب انجام شود.
تفاوت آبگریزی نما و آب‌بندی محفظه
این تفاوت اهمیت زیادی دارد.
فرض کنید یک محفظه کپسول آتش‌نشانی به دیوار خارجی متصل شده و در اطراف قاب آن آب وارد می‌شود.
اجرای آبگریزکننده روی نمای اطراف قاب ممکن است جذب آب خود سطح را کاهش دهد، اما اگر آب از یک درز باز وارد محفظه شود، مشکل باید از طریق آب‌بندی همان درز و اصلاح جزئیات اتصال برطرف شود.
بنابراین:
آبگریزی نما ≠ آب‌بندی محفظه
همچنین:
آبگریزی نما ≠ ضدزنگ فلز
و:
آبگریزی نما ≠ عایق الکتریکی تجهیزات
هر ماده باید برای وظیفه‌ای که برای آن طراحی شده استفاده شود.
محل عبور لوله یا اتصال تجهیزات اطفای حریق
در بعضی ساختمان‌ها تجهیزات اطفای حریق فقط شامل کپسول نیستند و ممکن است لوله، شیر، جعبه، قرقره شیلنگ یا سایر تجهیزات در نزدیکی نما وجود داشته باشند.
اگر لوله‌ای از دیوار عبور کرده باشد، فضای اطراف آن باید به‌طور جداگانه بررسی شود.
اگر اطراف لوله شکاف وجود داشته باشد، ابتدا باید با ماده مناسب برای همان جزئیات آب‌بندی شود.
آبگریزکننده شفاف نما نباید به عنوان ماده پرکننده شکاف‌های عمیق یا درزهای حرکتی در نظر گرفته شود.
توجه به فلز و خوردگی پایه‌ها
پایه کپسول معمولاً ممکن است فلزی باشد.
اگر پایه یا پیچ‌ها در معرض رطوبت قرار گیرند، احتمال خوردگی آنها وجود دارد؛ اما آبگریزکننده سطح نما، جایگزین سیستم ضدخوردگی مناسب برای فلز نیست.
در صورتی که فلز زنگ‌زده باشد، باید ابتدا وضعیت آن بررسی و در صورت نیاز عملیات تمیزکاری، ترمیم یا پوشش مناسب فلز انجام شود.
پس از آن، می‌توان در صورت سازگاری، سطح معدنی اطراف را به‌صورت جداگانه آبگریز کرد.
آیا این پوشش برای پارکینگ مناسب است؟
پارکینگ‌ها یکی از محل‌های متداول نصب کپسول‌های آتش‌نشانی هستند.
در پارکینگ‌های نیمه‌باز یا فضاهایی که باران و رطوبت به داخل راه پیدا میکند، قسمت‌هایی از دیوار ممکن است مرتباً خیس شوند.
اگر سطح دیوار از بتن، سیمان، آجر یا سنگ جاذب آب باشد، آبگریزی می‌تواند به کاهش جذب آب سطح کمک کند.
اما در پارکینگ کاملاً بسته، باید ابتدا منبع رطوبت مشخص شود. ممکن است رطوبت از شست‌وشوی کف، نشتی لوله، میعان یا سیستم تأسیسات ناشی شود.
در این شرایط، پوشش نما بدون رفع منبع رطوبت، راه‌حل کامل نخواهد بود.
روش پیشنهادی آماده‌سازی سطح
قبل از اجرای آبگریزکننده، سطح اطراف کپسول باید بررسی شود.
سطح باید تا حد امکان:
– تمیز باشد؛
– عاری از گردوغبار باشد؛
– فاقد چربی باشد؛
– پوسته‌های سست نداشته باشد؛
– فاقد رنگ یا پوشش ناسازگار باشد؛
– و در زمان اجرا شرایط مناسبی از نظر رطوبت داشته باشد.
اگر سطح به‌تازگی شسته شده است، باید فرصت کافی برای خشک‌شدن آن در نظر گرفته شود.
وجود رطوبت زیاد در بستر می‌تواند بر کیفیت اجرای بسیاری از پوشش‌های آبگریز اثر بگذارد.
اجرای آزمایشی قبل از پوشش کامل
برای نمایی که تجهیزات اطفای حریق روی آن نصب شده‌اند، اجرای آزمایشی اهمیت بیشتری دارد.
یک بخش کوچک از سطح، ترجیحاً در قسمت کم‌دید، انتخاب شود.
پس از اجرای نمونه، می‌توان موارد زیر را بررسی کرد:
1. تغییر رنگ نما
2. تغییر براقیت
3. ایجاد لکه
4. یکنواختی ظاهری
5. میزان جذب آب
6. چسبندگی و رفتار سطح پس از خشک‌شدن
7. سازگاری با پوشش قبلی.
در صورت مناسب‌بودن نتیجه، اجرای کامل انجام شود.
نکات ایمنی هنگام کار در اطراف تجهیزات آتش‌نشانی
تجهیزات آتش‌نشانی برای شرایط اضطراری نصب شده‌اند و نباید در هنگام اجرای پوشش از دسترس خارج شوند.
نباید:
– کپسول بدون ضرورت از محل ایمنی خود خارج شود؛
– مسیر دسترسی مسدود شود؛
– روی برچسب‌های مهم پوشش ایجاد شود؛
– ضامن یا شیر کپسول پوشانده شود؛
– شیلنگ یا نازل با مواد پوششی آلوده شود؛
– عملکرد تجهیز تحت تأثیر عملیات ساختمانی قرار گیرد.
اگر برای اجرای کار لازم است کپسول جابه‌جا شود، این کار باید مطابق الزامات ایمنی و توسط فرد مسئول انجام شود.
چه زمانی آبگریزکننده شفاف کافی نیست؟
اگر آب از یکی از موارد زیر وارد ساختمان یا محفظه تجهیزات می‌شود، صرفاً آبگریز کردن سطح نما کافی نیست:
– ترک باز
– درز انبساط
– اتصال معیوب
– نفوذ آب از پشت نما
– خرابی آب‌بندی قاب
– نشتی لوله
– خرابی ناودان
– شیب نامناسب
– آب جمع‌شده روی سطح
– خرابی محفظه
– نفوذ آب از سوراخ کابل یا لوله.
در چنین مواردی ابتدا باید منشأ نفوذ آب برطرف شود.
آیا عایق رطوبتی بی‌رنگ ظاهر نما را تغییر می‌دهد؟
هدف از این نوع محصول، حفظ ظاهر طبیعی بستر و کاهش جذب آب است؛ با این حال نتیجه ظاهری به جنس سطح، میزان تخلخل، شرایط اجرا و سازگاری محصول بستگی دارد.
بنابراین برای سنگ، آجر، سیمان و بتن اکسپوز بهتر است پیش از اجرای گسترده، تست موضعی انجام شود.
به‌خصوص در نماهایی که ظاهر طبیعی سنگ یا آجر اهمیت زیادی دارد، نباید صرفاً بر اساس عبارت «بی‌رنگ» تصمیم گرفت.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
جمع‌بندی
محل نصب کپسول‌های آتش‌نشانی و محفظه‌های تجهیزات اطفای حریق، به دلیل وجود پایه‌ها، پیچ‌ها، براکت‌ها، سوراخ‌های نصب و گاهی درزهای متعدد، می‌تواند از نقاط حساس نمای ساختمان در برابر بارندگی و رطوبت باشد.
استفاده از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در بخش مناسب و معدنی نمای اطراف این تجهیزات می‌تواند با کاهش جذب آب سطحی، به حفاظت رطوبتی نما کمک کند.
اما این محصول نباید با آب‌بندی تخصصی تجهیزات آتش‌نشانی، ضدزنگ فلز، آب‌بندی ترک‌ها یا تعمیر نشتی تأسیسات اشتباه گرفته شود.
در محصول پادنار، نسبت رقیق‌سازی مورد استفاده در این دانشنامه ۱ کیلوگرم محصول در ۸۰ لیتر آب در نظر گرفته شده است؛ با این حال اجرای نهایی باید بر اساس دستورالعمل محصول، نوع سطح و شرایط واقعی پروژه انجام شود.
برای مشاوره درباره آبگریزکردن نمای سنگی، آجری، سیمانی یا بتن اکسپوز در اطراف تجهیزات نصب‌شده روی نما:
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
همچنین توصیه می‌شود پیش از اجرای گسترده، یک تست موضعی انجام شود و تمام قسمت‌های عملکردی کپسول و تجهیزات اطفای حریق از تماس ناخواسته با ماده پوششی محافظت شوند.
۰ دیدگاه