دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ82
فصل هشتاد و دوم
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای دیوارهای زیرزمین، پارکینگ‌های زیرسطحی و سطوح مجاور رطوبت زمین
مقدمه
زیرزمین‌ها، پارکینگ‌های زیرسطحی، دیوارهای مجاور خاک و بخش‌های پایین ساختمان از جمله قسمت‌هایی هستند که معمولاً بیشتر از نماهای معمولی در معرض رطوبت قرار دارند. رطوبت در این قسمت‌ها ممکن است از بارندگی، خاک مرطوب، آب زیرزمینی، نم موئین، تراکم بخار آب، نشتی تأسیسات یا نقص سیستم آب‌بندی وارد شود.
به همین دلیل، انتخاب عایق رطوبتی برای این قسمت‌ها باید با دقت بیشتری انجام شود. استفاده از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند در برخی شرایط برای کاهش جذب آب سطحی مصالح متخلخل مانند بتن، سیمان، آجر و سنگ مورد بررسی قرار گیرد؛ اما در برابر فشار آب زیرزمینی یا نفوذ فعال آب، نباید آن را به‌تنهایی جایگزین سیستم آب‌بندی سازه‌ای و زهکشی دانست.
جهت دریافت مشاوره درباره عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف پادنار برای سطوح ساختمانی، می‌توانید به شماره ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
—
۱. چرا زیرزمین‌ها بیشتر در معرض رطوبت هستند؟
زیرزمین از چند جهت با رطوبت مواجه است.
دیوارهای زیرزمین ممکن است با خاک در تماس باشند و در صورت وجود آب در خاک، رطوبت از طریق منافذ و مسیرهای موئین وارد مصالح شود.
مهم‌ترین منابع رطوبت عبارت‌اند از:
– آب باران
– خاک مرطوب
– آب زیرزمینی
– رطوبت موئین
– آب جمع‌شده در اطراف ساختمان
– نشتی لوله‌ها
– نشتی مخازن یا تأسیسات
– تراکم بخار آب
– ترک‌های دیوار
– ضعف درزهای اجرایی
بنابراین نخستین مرحله، تشخیص منشأ رطوبت است.
—
۲. تفاوت رطوبت سطحی و نفوذ آب
رطوبت سطحی معمولاً به جذب آب توسط سطح متخلخل مربوط می‌شود.
برای مثال، بتن یا سنگ متخلخل ممکن است هنگام تماس با باران یا آب، بخشی از آن را جذب کند.
اما نفوذ آب تحت فشار شرایط متفاوتی دارد.
اگر آب از طرف خاک با فشار به دیوار وارد شود، کاهش جذب سطحی لزوماً مانع کامل ورود آب نخواهد شد.
بنابراین باید بین این دو وضعیت تفاوت گذاشت:
کاهش جذب آب سطحی ≠ آب‌بندی کامل در برابر فشار آب
این تفاوت از مهم‌ترین نکات فنی در استفاده از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در زیرزمین است.
—
۳. نم موئین چیست؟
نم موئین زمانی اتفاق می‌افتد که آب از طریق منافذ و مسیرهای ریز داخل مصالح به سمت بالا حرکت کند.
مصالح متخلخل مانند:
– بتن
– آجر
– ملات
– سنگ
– بلوک سیمانی
می‌توانند در شرایط خاص مسیر حرکت آب باشند.
اگر منشأ اصلی رطوبت، نم موئین از کف یا پی ساختمان باشد، اجرای یک پوشش سطحی روی دیوار ممکن است علت اصلی را برطرف نکند.
در چنین شرایطی باید مسیر انتقال آب و وضعیت عایق‌کاری پی بررسی شود.
—
۴. عایق رطوبتی بی‌رنگ در پارکینگ زیرزمینی
پارکینگ‌های زیرسطحی معمولاً دارای سطوح بتنی و سیمانی زیادی هستند.
این سطوح ممکن است در معرض:
– رطوبت زمین
– شست‌وشوی کف
– آب خودرو
– بارندگی واردشده توسط خودروها
– بخار آب
– نمک و آلودگی
– تغییرات دما
قرار داشته باشند.
در قسمت‌هایی که مشکل اصلی جذب آب سطحی است، استفاده از یک پوشش یا محلول آب‌گریز شفاف می‌تواند به‌عنوان یک راهکار محافظتی بررسی شود.
—
۵. بتن زیرزمین و جذب آب
بتن ماده‌ای متخلخل است و میزان جذب آب آن به کیفیت بتن، تراکم، عمل‌آوری، نسبت آب به سیمان، ترک‌ها و شرایط محیطی وابسته است.
در بتن سالم و نسبتاً متخلخل، استفاده از یک محصول آب‌گریز ممکن است باعث کاهش جذب آب سطحی شود.
اما اگر بتن دارای ترک‌های قابل توجه باشد، ابتدا باید ترک‌ها بررسی و در صورت نیاز ترمیم شوند.
—
۶. عایق شفاف برای دیوار بتنی زیرزمین
دیوار بتنی زیرزمین را باید از چند جنبه بررسی کرد:
1. آیا دیوار در تماس با خاک است؟
2. آیا پشت دیوار آب جمع می‌شود؟
3. آیا ترک وجود دارد؟
4. آیا نم از پایین به بالا حرکت می‌کند؟
5. آیا آب به صورت فعال وارد ساختمان می‌شود؟
6. آیا سطح داخلی یا خارجی در دسترس است؟
7. آیا هدف فقط کاهش جذب سطحی است یا آب‌بندی کامل؟
پاسخ به این پرسش‌ها روش مناسب حفاظت را مشخص می‌کند.
—
۷. چه زمانی عایق شفاف می‌تواند کاربرد داشته باشد؟
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف بیشتر در شرایطی قابل بررسی است که:
– زیرکار سالم باشد.
– سطح متخلخل باشد.
– مشکل اصلی جذب آب سطحی باشد.
– ترک‌های مهم وجود نداشته باشد.
– فشار آب قابل توجه وجود نداشته باشد.
– حفظ ظاهر مصالح اهمیت داشته باشد.
– محصول با زیرکار سازگار باشد.
در چنین شرایطی، اجرای آزمایشی پیش از پوشش کامل توصیه می‌شود.
—
۸. چه زمانی نباید فقط به پوشش شفاف اکتفا کرد؟
در موارد زیر باید ابتدا علت اصلی رطوبت برطرف شود:
– ورود فعال آب
– فشار آب زیرزمینی
– ترک سازه‌ای
– شکستگی دیوار
– نشتی لوله
– جمع‌شدن آب پشت دیوار
– نقص زهکشی
– خرابی آب‌بندی خارجی
– بالا آمدن آب از کف
– نفوذ آب از درزهای باز
در این شرایط، پوشش شفاف می‌تواند حداکثر بخشی از حفاظت سطحی باشد.
—
۹. اهمیت زهکشی اطراف زیرزمین
در ساختمان‌هایی که زیرزمین دارند، سیستم زهکشی اطراف سازه نقش بسیار مهمی دارد.
اگر آب اطراف دیوار زیرزمین باقی بماند، فشار و تماس رطوبتی افزایش پیدا می‌کند.
راهکارهای مهندسی ممکن است شامل:
– لایه زهکش
– مصالح دانه‌ای مناسب
– لوله زهکش
– مسیر خروج آب
– شیب‌بندی
– چاه یا سیستم جمع‌آوری آب
باشد.
طراحی دقیق این سیستم باید متناسب با شرایط پروژه انجام شود.
—
۱۰. شوره در دیوارهای زیرزمین
شوره یکی از نشانه‌هایی است که می‌تواند وجود حرکت رطوبت در مصالح را نشان دهد.
نمک‌های محلول ممکن است همراه آب حرکت کنند و پس از رسیدن آب به سطح، با تبخیر آن باقی بمانند.
در چنین شرایطی مشاهده سفیدک روی دیوار می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی مسیر رطوبت باشد.
بنابراین بهتر است قبل از اجرای عایق شفاف، علت شوره مشخص شود.
—
۱۱. آماده‌سازی سطح زیرزمین
برای اجرای هر نوع پوشش سطحی، زیرکار باید تا حد امکان آماده باشد.
مراحل عمومی آماده‌سازی عبارت‌اند از:
– حذف گردوغبار
– حذف آلودگی
– حذف چربی
– حذف لایه‌های سست
– پاک‌سازی شوره‌های مزاحم
– ترمیم حفره‌ها
– بررسی ترک‌ها
– اصلاح نقاط جداشده
سطح نهایی باید با الزامات محصول مورد استفاده سازگار باشد.
—
۱۲. آیا می‌توان روی دیوار نم‌دار محصول شفاف اجرا کرد؟
این موضوع به نوع محصول و دستورالعمل فنی آن بستگی دارد.
باید بین «سطح دارای رطوبت» و «سطح دارای آب آزاد یا نشتی فعال» تفاوت قائل شد.
وجود آب آزاد روی سطح می‌تواند در بسیاری از سیستم‌ها مانع اجرای صحیح شود.
بنابراین پیش از اجرا باید شرایط رطوبتی زیرکار طبق دستور محصول کنترل شود.
—
۱۳. اجرای آزمایشی روی بتن
بتن‌های مختلف رفتار یکسانی ندارند.
پیش از اجرای کامل می‌توان یک ناحیه کوچک را انتخاب کرد و موارد زیر را بررسی نمود:
– تغییر ظاهر
– میزان جذب
– یکنواختی
– نفوذ
– لکه‌گذاری
– تغییر براقیت
– سازگاری با سطح
اگر نتیجه آزمایش مناسب بود، اجرای گسترده‌تر قابل بررسی است.
—
۱۴. نسبت آماده‌سازی محلول
بر اساس دستور مصرف مورد استفاده در این دانشنامه، محلول می‌تواند با نسبت:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
آماده شود.
با این حال، مقدار مصرف نهایی بر حسب مترمربع به تخلخل سطح و روش اجرا وابسته است و باید با دستورالعمل فنی محصول تطبیق داده شود.
همچنین بهتر است محلول آماده‌شده قبل از مصرف یکنواخت شود.
—
۱۵. روش اجرای عمومی روی بتن
یک روش کلی می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:
مرحله اول
تمیزکاری کامل سطح.
مرحله دوم
بررسی ترک‌ها و درزها.
مرحله سوم
رفع نقاط سست و حفره‌ها.
مرحله چهارم
کنترل رطوبت سطح.
مرحله پنجم
اجرای تست در ناحیه محدود.
مرحله ششم
اجرای یکنواخت محلول.
مرحله هفتم
اجازه خشک‌شدن مطابق دستورالعمل محصول.
مرحله هشتم
بررسی نهایی سطح.
—
۱۶. عایق شفاف و پارکینگ‌های دارای تردد خودرو
در پارکینگ‌ها باید توجه داشت که آب‌گریزی با مقاومت مکانیکی یکی نیست.
اگر سطح کف در معرض:
– چرخ خودرو
– سایش
– ترمز
– روغن
– مواد شیمیایی
– شست‌وشوی مداوم
قرار دارد، باید مشخص شود که محصول مورد استفاده برای چنین شرایطی طراحی شده است یا خیر.
پوشش آب‌گریز سطحی را نباید بدون بررسی مشخصات محصول، به‌عنوان یک پوشش کف مقاوم به سایش معرفی کرد.
—
۱۷. دیوارهای پارکینگ
دیوارهای پارکینگ معمولاً نسبت به کف کمتر در معرض سایش مکانیکی هستند و ممکن است بیشتر با رطوبت و بخار آب مواجه باشند.
در دیوارهای بتنی و سیمانی، کاهش جذب آب سطحی می‌تواند یکی از اهداف استفاده از پوشش شفاف باشد.
اما اگر رطوبت از پشت دیوار وارد شود، منشأ آن باید بررسی شود.
—
۱۸. زیرزمین ساختمان‌های قدیمی
در ساختمان‌های قدیمی ممکن است چند مشکل هم‌زمان وجود داشته باشد:
– ترک‌های قدیمی
– ضعف ملات
– خرابی عایق قدیمی
– شوره
– نم موئین
– زهکشی نامناسب
– تماس مستقیم دیوار با خاک
در چنین پروژه‌هایی بهتر است ابتدا تشخیص انجام شود و سپس راهکار انتخاب شود.
اجرای مستقیم یک ماده روی سطح بدون تشخیص علت، ممکن است نتیجه مطلوب ایجاد نکند.
—
۱۹. عایق شفاف روی دیوار آجری زیرزمین
آجر دارای تخلخل است و در صورت تماس با آب می‌تواند بخشی از رطوبت را جذب کند.
در صورت سالم بودن سطح و مناسب بودن شرایط، یک محلول آب‌گریز شفاف می‌تواند برای کاهش جذب سطحی مورد بررسی قرار گیرد.
اما در دیوارهای آجری قدیمی که نم از پی یا خاک دارند، ابتدا باید مسیر رطوبت بررسی شود.
—
۲۰. جلوگیری از تغییر ظاهر مصالح
در زیرزمین‌هایی که دیوار با سنگ یا آجر دکوراتیو پوشیده شده است، ممکن است حفظ ظاهر طبیعی مصالح اهمیت داشته باشد.
یکی از دلایل استفاده از محصول شفاف، امکان محافظت بدون پوشاندن کامل بافت و رنگ زیرکار است.
با این حال، حتی محصولی که ظاهراً بی‌رنگ است ممکن است روی برخی مصالح باعث تغییر جزئی در ظاهر شود.
بنابراین تست اولیه اهمیت زیادی دارد.
—
۲۱. تأثیر رطوبت بر رنگ و ظاهر بتن
رطوبت می‌تواند موجب ایجاد تفاوت رنگی در بخش‌های مختلف بتن شود.
ممکن است قسمت‌های خیس:
– تیره‌تر
– لکه‌دارتر
– ناهمگون‌تر
به نظر برسند.
کاهش جذب آب سطحی می‌تواند به یکنواخت‌تر ماندن ظاهر سطح کمک کند، اما اگر آب از داخل سازه وارد شود، پوشش سطحی به‌تنهایی علت تغییر رنگ را برطرف نمی‌کند.
—
۲۲. دیوارهای زیرزمین و تهویه
همه مشکلات رطوبتی زیرزمین ناشی از نفوذ آب نیستند.
گاهی رطوبت هوا در اثر تهویه نامناسب روی سطوح سرد متراکم می‌شود.
در این شرایط باید:
– تهویه
– دمای سطح
– رطوبت نسبی هوا
– مسیر گردش هوا
بررسی شود.
اگر علت اصلی تراکم بخار آب باشد، استفاده از عایق سطحی بدون اصلاح تهویه ممکن است کافی نباشد.
—
۲۳. رطوبت کف زیرزمین
رطوبت ممکن است از کف نیز وارد شود.
اگر کف زیرزمین دارای:
– ترک
– درز
– کف‌سازی معیوب
– نفوذ آب
– نم موئین
باشد، اجرای محصول فقط روی دیوار مشکل را حل نمی‌کند.
در این حالت باید کل مسیر ورود آب بررسی شود.
—
۲۴. اتصال دیوار و کف
محل اتصال دیوار به کف یکی از نقاط مهم بررسی است.
این محل ممکن است به دلیل:
– ترک
– درز اجرایی
– نشست
– ضعف آب‌بندی
مسیر ورود آب باشد.
بنابراین هنگام بررسی زیرزمین نباید فقط سطح مرکزی دیوار را بررسی کرد.
—
۲۵. عایق شفاف در برابر نم زمین
اگر دیوار فقط در معرض رطوبت سطحی زمین و پاشش آب باشد، کاهش جذب آب می‌تواند یک اقدام محافظتی باشد.
اما اگر دیوار دائماً در تماس با خاک مرطوب باشد و آب از سمت خاک به آن فشار وارد کند، باید سیستم آب‌بندی و زهکشی به‌صورت اصولی بررسی شود.
—
۲۶. اشتباهات رایج
۱. اجرای محصول روی دیوار دارای نشتی فعال
ابتدا باید نشتی برطرف شود.
۲. پوشاندن شوره بدون رفع منشأ آب
شوره ممکن است مجدداً ظاهر شود.
۳. بی‌توجهی به ترک‌ها
ترک می‌تواند مسیر مستقیم آب باشد.
۴. نادیده گرفتن آب پشت دیوار
فشار آب مسئله‌ای متفاوت از جذب سطحی است.
۵. حذف تست اولیه
ممکن است ظاهر برخی مصالح تغییر کند.
۶. اجرای محصول بدون توجه به شرایط کف
رطوبت ممکن است از کف وارد شود.
—
۲۷. مقایسه راهکارها
مشکل| آب‌گریزی شفاف| تعمیر موضعی| زهکشی| آب‌بندی مهندسی
جذب آب سطحی| مناسب برای بررسی| معمولاً لازم نیست| معمولاً لازم نیست| معمولاً لازم نیست
ترک باز| کافی نیست| لازم| بسته به شرایط| بسته به شرایط
فشار آب پشت دیوار| کافی نیست| ممکن است لازم باشد| بسیار مهم| ممکن است لازم باشد
شوره ناشی از رطوبت| به‌تنهایی کافی نیست| گاهی| مهم| بسته به منشأ
آب زیرزمینی| کافی نیست| کافی نیست| مهم| معمولاً نیازمند طراحی
بتن متخلخل در معرض باران| قابل بررسی| معمولاً لازم نیست| معمولاً لازم نیست| بسته به پروژه
—
۲۸. کنترل کیفیت اجرای عایق شفاف
پس از اجرای محصول می‌توان موارد زیر را بررسی کرد:
– یکنواختی پوشش
– باقی‌ماندن لکه
– تغییر رنگ
– وضعیت آب روی سطح
– میزان جذب آب
– نقاط اجرا نشده
– تجمع محصول
– عملکرد در قسمت‌های مختلف
در پروژه‌های بزرگ بهتر است کنترل در چند نقطه انجام شود.
—
۲۹. نگهداری دوره‌ای
حتی پس از اجرای موفقیت‌آمیز پوشش، بازدید دوره‌ای توصیه می‌شود.
در بازدید می‌توان موارد زیر را بررسی کرد:
– ترک جدید
– نم جدید
– شوره
– آسیب مکانیکی
– تغییرات ظاهری
– نشتی تأسیسات
– آب جمع‌شده اطراف ساختمان
هدف از نگهداری، شناسایی زودهنگام مشکلات است.
—
۳۰. جمع‌بندی
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در زیرزمین و پارکینگ‌های زیرسطحی می‌تواند در شرایط مشخص برای کاهش جذب آب سطحی مصالح متخلخل مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، زیرزمین یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های ساختمان از نظر رطوبت است و باید میان مشکلات مختلف تفاوت گذاشت.
اگر مشکل اصلی:
جذب آب سطحی باشد، آب‌گریزی شفاف می‌تواند مورد بررسی قرار گیرد.
اگر مشکل:
ترک، درز یا حفره باشد، ابتدا تعمیر لازم است.
اگر مشکل:
آب پشت دیوار و فشار هیدرواستاتیک باشد، زهکشی و آب‌بندی مهندسی اهمیت پیدا می‌کند.
اگر مشکل:
نم موئین از کف یا پی باشد، باید مسیر انتقال رطوبت بررسی شود.
اگر مشکل:
تراکم بخار آب باشد، تهویه و کنترل شرایط محیطی نیز باید در نظر گرفته شود.
بنابراین استفاده حرفه‌ای از عایق شفاف یعنی ابتدا تشخیص منشأ رطوبت و سپس انتخاب روش مناسب.
نکته مهم درباره عایق رطوبتی بی‌رنگ پادنار
بر اساس اطلاعات فنی ارائه‌شده برای محصول پادنار، محلول رقیق‌شده برای کاربردهای آب‌گریزی سطوح ساختمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. نسبت آماده‌سازی ذکرشده در این دانشنامه ۱ کیلوگرم محصول در ۸۰ لیتر آب است؛ با این حال، میزان مصرف نهایی و روش اجرا باید با دستورالعمل فنی محصول و شرایط واقعی زیرکار تطبیق داده شود.
برای دریافت اطلاعات فنی، مشاوره درباره نحوه استفاده و بررسی کاربرد محصول روی بتن، سنگ، آجر و سطوح ساختمانی می‌توانید به شماره ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
فصل بعد
در فصل هشتاد و سوم، به بررسی عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای دیوارهای آجری، بلوکی و سفالی و نقش آن در کاهش جذب آب، شوره‌زدگی و آسیب‌های ناشی از چرخه خیس و خشک شدن خواهیم پرداخت.
۰ دیدگاه