دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ97
97
فصل ۹۷ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر نفوذ آب از پشت نما و رطوبت دیوار
مقدمه
رطوبت در دیوار و نمای ساختمان همیشه از سطح بیرونی وارد نمی‌شود. در بسیاری از ساختمان‌ها، منشأ اصلی نم و رطوبت می‌تواند پشت نما، داخل دیوار، از زمین، از تأسیسات، از بام یا از محل اتصالات و درزهای ساختمانی باشد.
این تفاوت بسیار مهم است؛ زیرا عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف یا آب‌گریزکننده سطحی عمدتاً برای کاهش جذب آب از سطح مصالح متخلخل طراحی می‌شود و نباید آن را راه‌حل همه انواع نم و رطوبت ساختمان دانست.
جهت دریافت مشاوره درباره کاربرد عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در نما و مصالح ساختمانی می‌توانید با شماره ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
—
۱. تفاوت نفوذ آب از سطح نما و نفوذ رطوبت از پشت نما
دو حالت اصلی را باید از یکدیگر تفکیک کرد:
حالت اول؛ ورود آب از سطح خارجی
در این حالت آب باران، برف یا رطوبت محیط با سطح نما تماس پیدا کرده و به دلیل تخلخل مصالح به داخل آن نفوذ می‌کند.
مصالحی مانند:
– سنگ‌های متخلخل
– آجر
– سیمان
– بتن
– بلوک‌های معدنی
– برخی ملات‌ها
ممکن است مقداری از آب را جذب کنند.
در این شرایط، آب‌گریزکننده شفاف می‌تواند با کاهش خیس‌شدن و جذب آب سطحی، نقش حفاظتی داشته باشد.
حالت دوم؛ ورود رطوبت از پشت یا داخل دیوار
در این حالت ممکن است حتی اگر سطح بیرونی نما آب‌گریز باشد، رطوبت همچنان از داخل دیوار به سمت سطح حرکت کند.
منشأ احتمالی می‌تواند شامل موارد زیر باشد:
– رطوبت صعودی از زمین
– نشتی لوله آب
– نشتی فاضلاب
– خرابی لوله‌های تأسیساتی
– نفوذ آب از بام
– خرابی ناودان
– آب جمع‌شده پشت نما
– خرابی عایق داخلی یا پشت دیوار
– نفوذ آب از درزهای ساختمانی
– رطوبت موجود در خاک مجاور دیوار
– آب تحت فشار در سمت دیگر دیوار
در این موارد، صرفاً اجرای یک پوشش شفاف روی سطح خارجی ممکن است مشکل اصلی را برطرف نکند.
—
۲. آیا عایق رطوبتی شفاف می‌تواند جلوی رطوبت پشت نما را بگیرد؟
پاسخ به این سؤال به منشأ رطوبت بستگی دارد.
اگر مشکل ساختمان ناشی از جذب آب باران از سطح خارجی باشد، آب‌گریز کردن سطح می‌تواند مفید باشد.
اما اگر آب از پشت دیوار وارد شود، ابتدا باید مسیر ورود آب شناسایی و اصلاح شود.
برای مثال اگر پشت نمای آجری یک لوله آب نشتی داشته باشد، آب‌گریز کردن آجر نمی‌تواند نشتی لوله را متوقف کند.
همچنین اگر دیوار در تماس مستقیم با خاک مرطوب باشد، باید موضوع رطوبت زمین و آب موجود در پشت دیوار بررسی شود.
بنابراین:
آب‌گریزکننده سطحی با سیستم آب‌بندی پشت دیوار یا قطع رطوبت صعودی یکسان نیست.
—
۳. رطوبت صعودی از زمین
یکی از عوامل مهم نم‌زدگی دیوار، حرکت آب از پایین به بالا در ساختار متخلخل مصالح است.
این پدیده می‌تواند در اثر نیروهای موئینگی در مصالحی مانند:
– آجر
– ملات
– بتن
– سنگ
– بلوک‌های ساختمانی
اتفاق بیفتد.
اگر دیوار از پایین دچار رطوبت صعودی باشد، ممکن است نشانه‌هایی مانند موارد زیر مشاهده شود:
– نم در قسمت پایین دیوار
– تغییر رنگ
– پوسته‌شدن برخی پوشش‌ها
– شوره
– سفیدک
– تخریب تدریجی ملات
– افزایش رطوبت در نزدیکی کف
در چنین شرایطی اجرای آب‌گریزکننده شفاف روی بخش بالایی نما، بدون رفع منشأ رطوبت، درمان ریشه‌ای محسوب نمی‌شود.
—
۴. نقش شوره در تشخیص رطوبت پشت دیوار
شوره می‌تواند یکی از نشانه‌های حرکت آب در داخل مصالح باشد.
آب هنگام حرکت در ساختار متخلخل ممکن است مقداری از املاح محلول موجود در مصالح یا خاک را با خود جابه‌جا کند. با رسیدن آب به سطح و تبخیر آن، بخشی از املاح می‌تواند به صورت رسوب باقی بماند.
به همین دلیل مشاهده شوره در قسمت مشخصی از دیوار می‌تواند یک نشانه برای بررسی مسیر حرکت رطوبت باشد.
البته هر رسوب سفیدرنگی الزاماً شوره ناشی از رطوبت داخلی نیست و تشخیص دقیق نیازمند بررسی شرایط سطح و ساختمان است.
—
۵. نفوذ آب از پشت سنگ نما
در نماهای سنگی باید علاوه بر سطح خود سنگ، سیستم نصب سنگ نیز بررسی شود.
منشأ رطوبت ممکن است مربوط به:
– درزهای باز
– بندکشی خراب
– فضای پشت سنگ
– اتصالات
– آبچکان نامناسب
– اطراف پنجره
– نفوذ آب از بام
– ترک‌های ساختمانی
باشد.
اگر سنگ از سمت بیرون آب را جذب می‌کند، آب‌گریزکننده شفاف می‌تواند برای کاهش جذب سطحی مورد استفاده قرار گیرد.
اما اگر آب از پشت سنگ وارد می‌شود، باید مسیر پشت نما بررسی شود.
—
۶. نفوذ آب پشت نمای آجری
آجر به دلیل ساختار متخلخل می‌تواند آب را جذب کند.
در نمای آجری باید بین دو موضوع تفاوت گذاشت:
الف) جذب آب از سطح آجر
و
ب) ورود آب به فضای پشت آجر یا دیوار
در حالت اول، آب‌گریز کردن سطح می‌تواند نقش حفاظتی داشته باشد.
در حالت دوم، باید محل ورود آب به پشت نما شناسایی شود.
درزهای خراب، اتصال نما به پنجره، لبه‌های بام، آبچکان‌ها و محل برخورد سطوح افقی و عمودی از نقاطی هستند که نیاز به بررسی بیشتری دارند.
—
۷. رطوبت پشت نمای سیمانی
نمای سیمانی نیز ممکن است در اثر بارندگی آب جذب کند، اما تمام نم موجود در نمای سیمانی الزاماً ناشی از باران نیست.
در صورت وجود رطوبت از پشت، عوامل زیر باید بررسی شوند:
– لوله‌های داخل دیوار
– ترک‌های عمیق
– اتصالات سازه‌ای
– پشت‌بام
– دیوارهای مجاور
– خاک مجاور دیوار
– رطوبت داخلی ساختمان
– نقاط اتصال دیوار و کف
بنابراین قبل از اجرای پوشش شفاف باید علت اصلی مشخص شود.
—
۸. دیوارهای بتنی و رطوبت داخلی
بتن اگرچه نسبت به برخی مصالح متراکم‌تر است، اما بتن و به‌خصوص بتن ترک‌خورده یا دارای مسیرهای نفوذ می‌تواند در معرض ورود آب قرار گیرد.
وجود:
– ترک
– درز سرد
– درز اجرایی
– سوراخ‌های قالب
– اتصالات
– درزهای انبساط
– نفوذ آب از پشت
می‌تواند مسیرهای ورود آب ایجاد کند.
پوشش آب‌گریز سطحی نباید به عنوان جایگزین تعمیر این نقاط در نظر گرفته شود.
—
۹. نشتی لوله‌های آب و تأسیسات
گاهی علت اصلی نم دیوار کاملاً خارج از سیستم نما است.
برای مثال:
یک لوله آب داخل دیوار دچار نشتی شده است.
آب در ساختار دیوار حرکت می‌کند و از سمت نما یا فضای داخلی ظاهر می‌شود.
در این شرایط اجرای عایق شفاف روی نما، علت نشتی را از بین نمی‌برد.
بنابراین اگر رطوبت به شکل موضعی و غیرعادی ظاهر شده باشد، بررسی تأسیسات نیز اهمیت دارد.
—
۱۰. نفوذ آب از بام به دیوار
یکی دیگر از مسیرهای متداول، انتقال آب از قسمت فوقانی ساختمان به داخل دیوار است.
خرابی:
– عایق بام
– آبرو
– ناودان
– جان‌پناه
– آبچکان
– درزهای بام
می‌تواند باعث حرکت آب به داخل دیوار شود.
در چنین شرایطی ابتدا باید مسیر ورود آب از قسمت بالایی ساختمان اصلاح شود.
پس از خشک‌شدن مناسب دیوار، می‌توان در صورت مناسب بودن جنس سطح، برای کاهش جذب آب باران از پوشش آب‌گریز شفاف استفاده کرد.
—
۱۱. آب موجود در خاک و دیوارهای مجاور زمین
دیوارهایی که با خاک تماس دارند، شرایط متفاوتی نسبت به نمای آزاد دارند.
در این موارد ممکن است آب از سمت خاک به دیوار منتقل شود.
عوامل مؤثر عبارت‌اند از:
– رطوبت خاک
– سطح آب زیرزمینی
– زهکشی نامناسب
– نبود عایق مناسب در سمت خاک
– فشار آب
– شیب‌بندی نامناسب زمین
آب‌گریزکننده سطحی نمای خارجی، در چنین شرایطی الزاماً نمی‌تواند جلوی فشار یا ورود آب از سمت خاک را بگیرد.
—
۱۲. تشخیص محل شروع رطوبت
قبل از اجرای هر نوع پوشش، بهتر است مسیر احتمالی رطوبت بررسی شود.
چند سؤال مهم:
1. رطوبت از پایین دیوار شروع شده است؟
2. فقط بعد از بارندگی ظاهر می‌شود؟
3. در نزدیکی پنجره متمرکز است؟
4. در قسمت بالای دیوار دیده می‌شود؟
5. همراه با شوره است؟
6. در نزدیکی سرویس یا لوله آب قرار دارد؟
7. در سمت دیگر دیوار خاک یا فضای مرطوب وجود دارد؟
8. رطوبت در تمام سطح پخش شده یا فقط در یک نقطه است؟
پاسخ به این سؤالات می‌تواند مسیر بررسی را مشخص‌تر کند.
—
۱۳. بررسی الگوی رطوبت
الگوی نم روی دیوار اطلاعات مهمی در اختیار کارشناس قرار می‌دهد.
برای مثال رطوبت نزدیک کف ممکن است بررسی رطوبت صعودی را ضروری کند.
رطوبت نزدیک سقف ممکن است با بام، ناودان یا لوله‌های بالایی ارتباط داشته باشد.
رطوبت اطراف پنجره می‌تواند ناشی از آب‌بندی نامناسب قاب و دیوار باشد.
رطوبت نقطه‌ای نیز ممکن است با یک مسیر مشخص نشتی ارتباط داشته باشد.
این الگوها به‌تنهایی تشخیص قطعی نیستند، اما برای بررسی اولیه مفیدند.
—
۱۴. استفاده از رطوبت‌سنج
رطوبت‌سنج می‌تواند برای مقایسه نسبی بخش‌های مختلف دیوار مفید باشد.
با این حال عدد دستگاه باید در کنار:
– نوع مصالح
– دما
– شوری مصالح
– عمق اندازه‌گیری
– شرایط محیطی
تفسیر شود.
بنابراین نباید تنها بر اساس یک عدد، علت رطوبت را تعیین کرد.
—
۱۵. اهمیت خشک‌شدن سطح قبل از اجرای پوشش
اگر سطح به دلیل یک نشتی فعال دائماً خیس باشد، اجرای پوشش آب‌گریز بدون رفع علت می‌تواند نتیجه مطلوبی ایجاد نکند.
در بسیاری از پروژه‌ها بهتر است ابتدا:
1. مسیر ورود آب مشخص شود.
2. نشتی یا خرابی اصلاح شود.
3. سطح تا حد مناسب خشک شود.
4. شوره و آلودگی‌های سطحی برطرف شود.
5. ترک‌ها و درزهای معیوب بررسی و ترمیم شوند.
6. سپس قابلیت اجرای پوشش شفاف بررسی شود.
—
۱۶. آماده‌سازی نمای سنگی
برای اجرای عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف روی سنگ، سطح باید تا حد امکان:
– تمیز
– عاری از گردوغبار
– بدون چربی
– بدون آلودگی‌های سطحی
– بدون شوره فعال
– فاقد بخش‌های سست
باشد.
سنگ‌های بسیار متراکم نیز باید ابتدا از نظر قابلیت جذب و سازگاری با محصول بررسی شوند.
—
۱۷. آماده‌سازی نمای آجری
در نمای آجری، تمیزکردن شوره و آلودگی‌ها اهمیت زیادی دارد.
اجرای پوشش روی سطحی که دارای رسوبات، گردوغبار یا مواد سست است ممکن است باعث کاهش یکنواختی عملکرد شود.
همچنین بندهای خراب باید جداگانه بررسی شوند.
آب‌گریز کردن سطح آجر، جایگزین ترمیم بندکشی‌های باز یا آسیب‌دیده نیست.
—
۱۸. آماده‌سازی نمای سیمانی و بتنی
سطوح سیمانی و بتنی باید از نظر ترک و بخش‌های سست بررسی شوند.
ترک‌های فعال، درزها و مسیرهای مشخص ورود آب باید قبل از اجرای پوشش بررسی و در صورت نیاز ترمیم شوند.
هدف این است که پوشش شفاف روی یک سطح سالم و آماده اجرا شود، نه اینکه صرفاً روی عیب ساختمانی پوشانده شود.
—
۱۹. نسبت رقیق‌سازی محصول
بر اساس مشخصات اجرایی مورد استفاده در این دانشنامه، نسبت پیشنهادی برای محصول مورد بحث:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
است.
با این حال در پروژه‌های اجرایی باید همیشه دستورالعمل فنی و برگه مشخصات همان محصول ملاک نهایی باشد.
تغییر نسبت رقیق‌سازی بدون بررسی می‌تواند بر میزان پوشش‌دهی، نفوذ، یکنواختی و عملکرد سطح تأثیر بگذارد.
—
۲۰. روش اجرای پوشش
بسته به شرایط سطح و ابزار موجود می‌توان از روش‌هایی مانند:
– اسپری
– غلتک
– قلم‌مو
استفاده کرد.
انتخاب روش اجرا باید بر اساس جنس سطح، میزان تخلخل، دسترسی و شرایط محیطی انجام شود.
در سطوح بسیار متخلخل، یکنواختی پوشش اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در هنگام اسپری نیز باید شرایط باد، دما و امکان پخش‌شدن ذرات یا قطرات خارج از محدوده کار در نظر گرفته شود.
—
۲۱. اجرای آزمایشی در یک قسمت کوچک
پیش از اجرای گسترده، انجام تست در بخش کوچکی از نما توصیه می‌شود.
در تست آزمایشی باید مواردی مانند:
– تغییر ظاهری
– تغییر رنگ
– تغییر براقیت
– میزان جذب سطح
– یکنواختی اجرا
– سازگاری با مصالح
بررسی شود.
این مرحله به‌خصوص در نماهای سنگی ارزشمند، نماهای قدیمی و مصالح دارای رنگ حساس اهمیت بیشتری دارد.
—
۲۲. آیا پوشش شفاف جلوی فشار آب از پشت دیوار را می‌گیرد؟
نباید چنین نتیجه‌ای را به‌طور عمومی بیان کرد.
آب‌گریزکننده سطحی با آب‌بندی در برابر فشار هیدرواستاتیک از سمت پشت دیوار تفاوت دارد.
اگر آب از پشت دیوار با فشار وارد شود، باید سیستم آب‌بندی متناسب با آن شرایط طراحی و اجرا شود.
به‌خصوص در:
– زیرزمین
– دیوار حائل
– دیوار در تماس با خاک
– مخازن
– سازه‌های زیرسطحی
نباید صرفاً به یک پوشش سطحی شفاف متکی بود.
—
۲۳. رطوبت محبوس پشت نما
گاهی در اثر تعمیرات قبلی، چند لایه پوشش یا عایق نامتناسب، خروج رطوبت از دیوار کاهش پیدا می‌کند.
در نتیجه ممکن است رطوبت داخل ساختار دیوار باقی بماند.
بنابراین قبل از اجرای یک پوشش جدید باید وضعیت پوشش‌های قدیمی نیز بررسی شود.
این موضوع در ساختمان‌های قدیمی و نماهای چندلایه اهمیت بیشتری دارد.
—
۲۴. ارتباط رطوبت پشت نما با شوره
اگر رطوبت از داخل دیوار حرکت کند، ممکن است املاح موجود در ساختار دیوار به سطح منتقل شوند.
به همین دلیل مشاهده شوره مکرر می‌تواند نشانه‌ای باشد که باید منبع رطوبت بررسی شود.
در چنین شرایطی پوشاندن شوره با پوشش شفاف، بدون رفع منبع آب، راهکار اساسی محسوب نمی‌شود.
—
۲۵. نقش آب‌گریزکننده پس از رفع مشکل اصلی
پس از اینکه مسیر اصلی ورود آب کنترل شد، استفاده از آب‌گریزکننده شفاف در نمای متخلخل می‌تواند به عنوان یک اقدام حفاظتی مطرح شود.
هدف آن می‌تواند کاهش تماس و جذب آب باران توسط سطح باشد.
در این حالت، پوشش شفاف بخشی از سیستم نگهداری و حفاظت نما خواهد بود، نه جایگزین تعمیرات اساسی ساختمان.
—
۲۶. نکات مهم برای ساختمان‌های قدیمی
در ساختمان‌های قدیمی ممکن است چند منشأ رطوبت به صورت هم‌زمان وجود داشته باشد.
برای مثال:
– شوره قدیمی
– ترک‌های نما
– بندکشی فرسوده
– ناودان خراب
– رطوبت زمین
– لوله‌های قدیمی
– پوشش‌های متعدد
همگی می‌توانند در نم‌زدگی نقش داشته باشند.
بنابراین بهتر است قبل از اجرای پوشش شفاف، یک بررسی کامل از وضعیت ساختمان انجام شود.
—
۲۷. اشتباهات رایج
اشتباه اول
تصور اینکه هر نم دیواری از باران وارد شده است.
اشتباه دوم
اجرای پوشش شفاف روی شوره فعال.
اشتباه سوم
پوشاندن ترک بدون بررسی منشأ آن.
اشتباه چهارم
استفاده از آب‌گریزکننده برای رفع نشتی لوله.
اشتباه پنجم
انتظار آب‌بندی در برابر فشار آب از یک پوشش سطحی آب‌گریز.
اشتباه ششم
اجرای محصول روی سطح کثیف یا سست.
اشتباه هفتم
حذف مرحله تست آزمایشی در نماهای حساس.
—
۲۸. چک‌لیست تشخیص قبل از اجرا
پیش از اجرای عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف، این موارد بررسی شود:
☐ منشأ رطوبت مشخص شده است.
☐ نشتی لوله‌ها بررسی شده است.
☐ وضعیت بام و ناودان بررسی شده است.
☐ آبچکان‌ها و درزهای نما بررسی شده‌اند.
☐ رطوبت صعودی بررسی شده است.
☐ وضعیت خاک مجاور دیوار بررسی شده است.
☐ شوره فعال برطرف یا علت آن مشخص شده است.
☐ ترک‌ها و درزهای معیوب بررسی شده‌اند.
☐ سطح تمیز و آماده است.
☐ تست آزمایشی انجام شده است.
☐ سازگاری محصول با مصالح بررسی شده است.
—
۲۹. جمع‌بندی فنی
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند برای کاهش جذب آب از سطح برخی مصالح متخلخل مانند سنگ، آجر، سیمان و بتن مورد استفاده قرار گیرد.
اما نفوذ آب از پشت نما، رطوبت صعودی، نشتی تأسیسات، رطوبت خاک، آب تحت فشار و خرابی سیستم‌های آب‌بندی موضوعاتی متفاوت هستند.
بنابراین بهترین رویکرد این است که ابتدا منشأ رطوبت شناسایی و اصلاح شود و سپس، در صورت مناسب بودن جنس و شرایط سطح، از آب‌گریزکننده شفاف به عنوان یک لایه حفاظتی برای کاهش جذب آب سطحی استفاده شود.
برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره عایق‌های رطوبتی شفاف و کاربرد آنها در ساختمان می‌توانید با ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
—
۳۰. نتیجه نهایی
مهم‌ترین اصل در حفاظت نمای ساختمان این است که محل ورود آب با محل مشاهده رطوبت الزاماً یکی نیست.
ممکن است نم در سطح نما دیده شود، اما آب از پشت دیوار، از زمین، از بام یا از یک مسیر تأسیساتی وارد شده باشد.
بنابراین استفاده صحیح از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف باید بر اساس تشخیص منشأ رطوبت، جنس مصالح، میزان تخلخل، وضعیت ترک‌ها و درزها و شرایط محیطی انجام شود.
در صورتی که مشکل اصلی ناشی از جذب باران توسط سطح متخلخل باشد، آب‌گریزکننده شفاف می‌تواند یکی از گزینه‌های حفاظتی باشد؛ اما در صورت وجود منبع فعال رطوبت در پشت دیوار، ابتدا باید آن منبع کنترل شود.
برای مشاوره درباره انتخاب و کاربرد عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در ساختمان، می‌توانید به شماره ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
فصل بعدی
فصل ۹۸ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان و نقش آن در کاهش جذب آب موئینگی مصالح
در فصل بعد، سازوکار جذب آب موئینگی در سنگ، آجر، بتن و مصالح سیمانی، عوامل مؤثر بر سرعت جذب آب، نقش تخلخل و اندازه منافذ و نحوه اثرگذاری آب‌گریزکننده شفاف بر کاهش جذب سطحی بررسی خواهد شد.
۰ دیدگاه