دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ152
فصل ۱۵۲ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر نفوذ آب در درزها، اتصالات و جزئیات اجرایی زمستانی
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
در فصل‌های گذشته درباره تأثیر باران، برف، یخ‌زدگی، ذوب برف و تغییرات دمایی بر نمای ساختمان صحبت شد. اما در بسیاری از ساختمان‌ها، مشکل اصلی فقط خود سطح سنگ، آجر یا سیمان نیست؛ بلکه درزها، اتصال‌ها، لبه‌ها و نقاط تغییر مصالح هستند که مسیر ورود آب را ایجاد می‌کنند.
در فصل زمستان، این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آب واردشده به یک اتصال ممکن است در اثر کاهش دما یخ بزند و سپس با افزایش دما دوباره ذوب شود. تکرار این وضعیت می‌تواند شرایطی متفاوت از یک سطح سالم و یکپارچه ایجاد کند.
آبگریزکننده بی‌رنگ و شفاف، در قسمت‌هایی از نما که برای این نوع محصول مناسب هستند، می‌تواند به کاهش جذب آب سطحی کمک کند؛ اما نباید آن را جایگزین درزگیر، ترمیم ترک یا سیستم آب‌بندی تخصصی دانست.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
چرا درزها اهمیت دارند؟
سطح یک سنگ یا آجر ممکن است نسبتاً سالم باشد، اما درز بین دو قطعه می‌تواند مسیر متفاوتی برای ورود آب ایجاد کند.
این تفاوت به‌خصوص در محل اتصال دو مصالح با ویژگی‌های متفاوت بیشتر دیده می‌شود.
برای مثال، اتصال سنگ به فلز، سنگ به سیمان، آجر به بتن یا قاب پنجره به دیوار، هرکدام جزئیات اجرایی خاص خود را دارند.
اتصال دو مصالح متفاوت
دو مصالح مختلف ممکن است ضریب انبساط حرارتی، جذب آب و رفتار مکانیکی متفاوتی داشته باشند.
در اثر تغییرات دما، هرکدام ممکن است مقدار متفاوتی منبسط یا منقبض شوند.
به همین دلیل، اتصال بین آنها باید به شکل مناسب طراحی و آب‌بندی شود.
درز بین سنگ‌های نما
در نمای سنگی، درز بین قطعات یکی از نقاطی است که باید از نظر وضعیت بندکشی و آب‌بندی بررسی شود.
اگر بندها ترک خورده، جدا شده یا فرسوده باشند، آب می‌تواند از مسیر آنها وارد لایه‌های زیرین شود.
در چنین شرایطی ابتدا باید بندها اصلاح شوند.
آیا آبگریزکننده درز را آب‌بندی می‌کند؟
به‌طور کلی نباید آبگریزکننده سطحی را معادل درزگیر دانست.
آبگریزکننده برای کاهش جذب آب سطحی مصالح به کار می‌رود، در حالی که آب‌بندی درز به ماده و جزئیات اجرایی مناسب برای همان اتصال نیاز دارد.
بنابراین اگر هدف جلوگیری از عبور آب از یک درز مشخص است، باید خود درز بررسی و در صورت نیاز با روش مناسب آب‌بندی شود.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
درزهای باریک
حتی یک درز باریک نیز ممکن است در شرایط خاص آب را به داخل سازه هدایت کند.
عرض ظاهری درز به تنهایی تعیین‌کننده خطر نیست.
عمق، شکل، شیب، موقعیت در نما و وضعیت ماده پرکننده نیز باید بررسی شود.
درزهای عمیق
درزهای عمیق ممکن است به لایه‌های زیرین ارتباط داشته باشند.
اگر آب وارد این قسمت شود و در آنجا باقی بماند، مشکل تنها مربوط به سطح نما نخواهد بود.
برای چنین نقاطی باید سیستم آب‌بندی مناسب انتخاب شود.
اطراف قاب پنجره
محل اتصال قاب پنجره به دیوار یکی از جزئیات مهم نماست.
در صورتی که درز اطراف قاب آسیب دیده باشد، باران می‌تواند از اطراف پنجره وارد دیوار شود.
در زمستان، آب موجود در این قسمت ممکن است تحت تأثیر تغییرات دما قرار گیرد.
آب‌بندی پنجره
برای آب‌بندی اطراف پنجره باید از مواد و روش‌های مناسب همان اتصال استفاده شود.
آبگریزکننده شفاف می‌تواند در قسمت‌هایی از مصالح اطراف پنجره کاربرد داشته باشد، اما نباید جایگزین درزگیر و آب‌بندی اصولی قاب شود.
لبه پنجره
لبه‌های افقی پنجره محل مناسبی برای تجمع آب و برف هستند.
اگر شیب مناسبی برای تخلیه آب وجود نداشته باشد، آب می‌تواند به سمت دیوار برگردد.
طراحی صحیح لبه و آبچکان اهمیت زیادی دارد.
جان‌پناه و قرنیز
جان‌پناه و قرنیز نیز ممکن است در معرض تجمع آب قرار گیرند.
در صورت وجود ترک یا درز نامناسب، آب می‌تواند به لایه‌های زیرین نفوذ کند.
قبل از اجرای هر نوع ماده شفاف، این نقاط باید بررسی شوند.
اتصال نما به بام
محل اتصال دیوار نما به بام از نقاط حساس ساختمان است.
نشتی آب از بام ممکن است ظاهراً به شکل نم روی نما دیده شود.
در این حالت، پوشش آبگریز نما علت اصلی مشکل را برطرف نمی‌کند.
ابتدا باید منبع ورود آب مشخص و اصلاح شود.
ناودان و دیوار نما
اگر ناودان نشتی داشته باشد، ممکن است یک بخش مشخص از نما به‌طور مداوم خیس شود.
تکرار خیس شدن و خشک شدن می‌تواند ظاهر و شرایط سطح را تغییر دهد.
بنابراین بررسی ناودان باید بخشی از ارزیابی نما باشد.
محل اتصال فلز و سنگ
در ساختمان‌های مدرن، سنگ نما ممکن است در کنار فلز، آلومینیوم یا فولاد قرار گرفته باشد.
اتصال این دو مصالح باید از نظر آب‌بندی و حرکت حرارتی بررسی شود.
استفاده از آبگریزکننده روی سنگ، به‌تنهایی آب‌بندی اتصال فلزی را تضمین نمی‌کند.
محل اتصال آجر و سیمان
در ساختمان‌های آجری، بخش‌هایی از نما ممکن است با ملات یا سیمان ترکیب شده باشند.
اگر اتصال دچار ترک شود، آب می‌تواند از همان نقطه وارد شود.
تعمیر اتصال باید قبل از اجرای پوشش آبگریز انجام شود.
ترک در محل اتصال مصالح
ترک‌هایی که دقیقاً روی مرز دو مصالح ایجاد می‌شوند، باید با دقت بیشتری بررسی شوند.
ممکن است این ترک‌ها ناشی از حرکت متفاوت دو مصالح باشند.
در چنین مواردی انتخاب ماده ترمیمی باید متناسب با شرایط حرکت انجام شود.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
تأثیر یخ‌زدگی در درزها
آبی که وارد یک درز شده ممکن است در هوای سرد یخ بزند.
افزایش حجم آب هنگام تبدیل شدن به یخ می‌تواند فشار داخلی ایجاد کند.
اما میزان و پیامد این پدیده به شرایط واقعی درز، مقدار آب، نوع مصالح و شرایط دمایی بستگی دارد.
ذوب یخ و نفوذ مجدد آب
با افزایش دما، یخ ذوب می‌شود.
آب حاصل ممکن است در امتداد همان مسیر قبلی حرکت کند.
اگر مسیر تخلیه مناسبی وجود نداشته باشد، رطوبت می‌تواند دوباره به درز یا مصالح مجاور وارد شود.
چرخه‌های تکراری
تکرار مداوم این فرآیند در یک فصل سرد ممکن است شرایط سخت‌تری نسبت به یک بار خیس شدن ایجاد کند.
به همین دلیل، در مناطق سرد باید نقاطی مانند درزها، گوشه‌ها و اتصالات با دقت بیشتری کنترل شوند.
گوشه‌های نما
گوشه‌های ساختمان معمولاً محل برخورد چند سطح و گاهی چند نوع مصالح هستند.
وجود اتصال‌های متعدد می‌تواند اهمیت جزئیات آب‌بندی را بیشتر کند.
محل تغییر جهت سطح
هر جا که سطح نما تغییر جهت می‌دهد، احتمال تغییر مسیر جریان آب وجود دارد.
در قسمت‌های افقی یا شیب‌دار، آب ممکن است مدت بیشتری روی سطح باقی بماند.
طراحی مناسب شیب و آبچکان می‌تواند این مشکل را کاهش دهد.
نقش آبگریزکننده شفاف در سطح مجاور درز
اگر سنگ، آجر، سیمان یا بتن اطراف یک اتصال قابلیت آبگریز شدن داشته باشد، اجرای محصول روی سطح سالم می‌تواند جذب آب سطحی آن قسمت را کاهش دهد.
اما خود اتصال باید جداگانه ارزیابی شود.
این تفکیک برای جلوگیری از انتظار غیرواقعی از محصول بسیار مهم است.
حفظ ظاهر نما
یکی از مزایای بالقوه پوشش‌های شفاف، حفظ ظاهر اولیه مصالح است؛ البته این موضوع به نوع محصول و سازگاری آن با سطح بستگی دارد.
پیش از اجرای کامل، آزمایش روی قسمت کوچکی از نما توصیه می‌شود.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
اجرای آزمایشی روی درزهای مجاور
بهتر است نمونه‌گیری فقط روی یک قسمت صاف انجام نشود.
اگر نما دارای چند نوع مصالح و چند نوع اتصال است، بهتر است سازگاری محصول در نقاط مختلف نیز بررسی شود.
سطح قدیمی
در نمای قدیمی ممکن است مواد مختلفی در طول سال‌ها روی سطح اعمال شده باشند.
رنگ، رزین، آبگریزکننده قدیمی، آلودگی یا مواد ترمیمی می‌توانند رفتار سطح را تغییر دهند.
بنابراین اجرای محصول جدید روی سطح قدیمی نیازمند بررسی است.
شوره و نمک
اگر در اطراف درزها شوره مشاهده می‌شود، باید منبع رطوبت بررسی شود.
پاک کردن شوره بدون رفع منبع آب ممکن است مشکل را دوباره ایجاد کند.
آبگریزکننده نیز برای رفع علت شوره طراحی نشده است.
تفاوت عایق رطوبتی و آبگریزکننده
در اصطلاحات ساختمانی، «عایق رطوبتی» ممکن است برای محصولات مختلف به کار رود.
در این دانشنامه منظور از محصول شفاف نما، ماده‌ای است که با هدف کاهش جذب آب سطحی مصالح استفاده می‌شود.
این محصول با عایق‌های ضخیم، غشایی یا سیستم‌های آب‌بندی تحت فشار آب تفاوت دارد.
آب تحت فشار
اگر آب با فشار از پشت یا از داخل یک سازه به سمت نما حرکت کند، آبگریزی سطحی معمولاً راه‌حل اصلی چنین مشکلی نیست.
در این شرایط باید منبع فشار آب و سیستم آب‌بندی سازه بررسی شود.
رطوبت صعودی
رطوبت صعودی از زمین نیز با باران روی سطح نما تفاوت دارد.
اگر رطوبت از پایین دیوار به سمت بالا حرکت کند، باید منشأ آن به صورت جداگانه بررسی شود.
آبگریز کردن سطح نما لزوماً این مسیر رطوبتی را قطع نمی‌کند.
دیوارهای در تماس با خاک
در دیوارهای زیرزمین یا دیوارهای در تماس با خاک، فشار و مسیر رطوبت متفاوت است.
برای این قسمت‌ها باید سیستم عایق‌کاری مناسب همان شرایط انتخاب شود.
محصول شفاف سطحی نباید به عنوان جایگزین عایق‌کاری زیرزمینی معرفی شود.
رقیق‌سازی محصول پادنار
بر اساس مشخصات مورد استفاده در این دانشنامه، نسبت رقیق‌سازی محصول:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
است.
با این حال، مقدار مصرف واقعی به جذب سطح، تخلخل، زبری و شرایط اجرایی بستگی دارد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
شرایط مناسب اجرا
سطح باید برای اجرای محصول آماده باشد و شرایط محیطی با دستورالعمل سازنده مطابقت داشته باشد.
بارندگی، یخ‌زدگی یا رطوبت نامناسب می‌تواند بر اجرای محصول اثر بگذارد.
بنابراین برنامه‌ریزی اجرای کار در مناطق سرد اهمیت زیادی دارد.
بررسی پس از اجرا
پس از خشک شدن و تثبیت محصول، باید سطح بررسی شود.
آب روی سطح می‌تواند برای بررسی اولیه رفتار آبگریزی مورد استفاده قرار گیرد، اما این آزمایش ساده جایگزین آزمون استاندارد عملکرد نیست.
نگهداری پس از آبگریزی
آبگریز کردن نما به معنای حذف نیاز به نگهداری نیست.
درزها، آبچکان‌ها، ناودان‌ها و نقاط اتصال باید در دوره‌های مشخص بررسی شوند.
هرگونه ترک یا آسیب جدید نیز باید به‌موقع اصلاح شود.
آیا می‌توان همه درزها را با محصول پوشاند؟
این کار بدون بررسی نوع درز توصیه نمی‌شود.
درزهای متحرک، درزهای عمیق و اتصالاتی که نیاز به درزگیر دارند باید با روش تخصصی خودشان آب‌بندی شوند.
محصول شفاف را باید برای سطوحی استفاده کرد که از نظر فنی برای آن مناسب هستند.
نتیجه‌گیری
در نمای ساختمان، بسیاری از مشکلات نفوذ آب از یک سطح وسیع و سالم شروع نمی‌شوند؛ بلکه ممکن است از درز، اتصال، گوشه، قاب پنجره، آبچکان، قرنیز یا محل تغییر مصالح آغاز شوند.
در فصل زمستان، حضور برف و یخ و سپس ذوب آنها می‌تواند مسیر حرکت آب را تغییر دهد و اهمیت این جزئیات را بیشتر کند.
آبگریزکننده بی‌رنگ و شفاف پادنار، در صورت سازگاری با مصالح، می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی قسمت‌های مناسب نما مورد استفاده قرار گیرد.
نسبت مورد استفاده در این دانشنامه ۱ کیلوگرم محصول به ۸۰ لیتر آب است.
با این حال، ترک‌ها، درزهای متحرک، اتصالات، نشتی ناودان، آب تحت فشار و رطوبت صعودی باید با روش‌های تخصصی خودشان بررسی و اصلاح شوند.
در نتیجه، بهترین رویکرد برای محافظت از نما، ترکیب آبگریزی مناسب سطح با ترمیم ترک‌ها، آب‌بندی اتصالات، اصلاح مسیر تخلیه آب و نگهداری دوره‌ای است.
تلفن مشاوره و اطلاعات محصول پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
۰ دیدگاه