دانشنامه جامع اپوکسی عایق الکتریکی 70
جهت مشاوره رایگان تماس بگیرید 09221696509
فصل ۷۰ ـ ویسکوزیته و رفتار رئولوژیکی رزین اپوکسی عایق برق؛ تأثیر روانروی بر کیفیت عایق‌کاری
مقدمه
ویسکوزیته رزین اپوکسی عایق برق یکی از عوامل مهم در کیفیت اجرا و یکنواختی لایه عایق است. رزین باید پیش از پخت بتواند سطح را به‌خوبی خیس کند، فضاهای موردنظر را پر کند و تا حد امکان بدون ایجاد حباب و ناپیوستگی اجرا شود. ویسکوزیته نامناسب ممکن است باعث دشواری در پخش رزین، شره کردن روی سطوح عمودی یا باقی ماندن حفره در ساختار عایق شود. دما، فیلرها، روش اختلاط و زمان کارپذیری نیز بر رفتار جریان اثر می‌گذارند.
این مقاله، ارتباط ویسکوزیته و رئولوژی با فرآیند اجرا و کیفیت نهایی رزین اپوکسی عایق برق را بررسی می‌کنیم. رزین‌های اپوکسی عایق برق، توجه به خواص الکتریکی محصول معمولاً در اولویت قرار دارد؛ اما پیش از آنکه رزین به یک عایق جامد تبدیل شود، باید در حالت مایع یا خمیری روی سطح پخش شود، وارد شیارها و فضاهای موردنظر شود و تا حد امکان بدون ایجاد حفره و ناپیوستگی به شکل نهایی برسد.
در این مرحله، ویسکوزیته و رفتار رئولوژیکی رزین اهمیت زیادی پیدا میکند. رزینی که بیش از حد غلیظ باشد ممکن است به‌خوبی در گوشه‌ها و فضاهای باریک جریان پیدا نکند. از طرف دیگر، رزینی که بیش از اندازه روان باشد ممکن است روی سطوح عمودی شره کند، ضخامت موردنظر را حفظ نکند یا ذرات و اجزای فرمولاسیون در آن به‌درستی معلق نمانند. بنابراین ویسکوزیته را نباید صرفاً یک ویژگی مربوط به راحتی اجرا دانست؛ این ویژگی می‌تواند به صورت غیرمستقیم بر کیفیت نهایی سیستم عایق نیز اثرگذار باشد.
برای خرید محصول کلیک کنید
۱. ویسکوزیته چیست؟
ویسکوزیته به زبان ساده میزان مقاومت یک سیال در برابر جاری شدن است. آب ویسکوزیته کمی دارد و به‌راحتی حرکت میکند، در حالی که یک رزین غلیظ جریان کندتری دارد. در رزین اپوکسی، ویسکوزیته می‌تواند به ترکیب شیمیایی، دما، نوع هاردنر، فیلرها، افزودنی‌ها و مرحله واکنش پخت وابسته باشد.
—
۲. چرا ویسکوزیته برای عایق الکتریکی اهمیت دارد؟
در عایق‌کاری، هدف فقط قرار دادن ماده روی سطح نیست. رزین باید بتواند فضای موردنظر را به شکل مناسبی پر کند و پس از پخت، یک ساختار نسبتاً یکنواخت ایجاد کند. اگر رزین هنگام اجرا نتواند فضای موردنظر را به خوبی پر کند، احتمال باقی ماندن حفره یا ناحیه بدون پوشش افزایش پیدا میکند. در کاربردهای الکتریکی، چنین ناپیوستگی‌هایی می‌توانند اهمیت بیشتری از یک نقص ظاهری ساده داشته باشند.
—
۳. رابطه ویسکوزیته با ضخامت لایه
ضخامت نهایی پوشش تنها به مقدار رزین مصرف‌شده وابسته نیست. ویسکوزیته، روش اجرا، سرعت حرکت ابزار، وضعیت سطح، دمای محیط و هندسه قطعه نیز بر نحوه توزیع رزین اثر دارند. رزین بسیار روان ممکن است روی سطح عمودی حرکت کند و ضخامت آن در نقاط مختلف یکسان نباشد. رزین بسیار غلیظ نیز ممکن است در برخی نقاط ضخیم و در برخی نقاط نازک باقی بماند.
—
۴. ویسکوزیته و سطح عمودی
اجرای عایق روی سطوح عمودی یکی از موقعیت‌هایی است که تعادل میان روانروی و پایداری لایه اهمیت پیدا میکند. اگر رزین پس از اجرا به سمت پایین حرکت کند، ضخامت قسمت بالایی کاهش و ضخامت قسمت پایینی افزایش پیدا میکند. این مسئله علاوه بر ظاهر، می‌تواند یکنواختی سیستم عایق را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
—
۵. ویسکوزیته پایین همیشه بهتر نیست
گاهی تصور می‌شود هرچه رزین روان‌تر باشد، برای عایق‌کاری بهتر است. این برداشت درست نیست. رزین کم‌ویسکوزیته ممکن است به پر شدن فضاهای باریک کمک کند، اما اگر بیش از حد روان باشد، کنترل ضخامت، جلوگیری از شره و تثبیت لایه دشوارتر می‌شود. بنابراین مقدار مناسب ویسکوزیته به روش اجرا و کاربرد بستگی دارد.
—
۶. ویسکوزیته بالا نیز همیشه مزیت نیست
در طرف مقابل، رزین بسیار غلیظ می‌تواند مشکلاتی ایجاد کند. برای مثال:
– پخش شدن دشوارتر می‌شود؛
– گوشه‌ها ممکن است به‌خوبی پوشش داده نشوند؛
– حباب‌ها سخت‌تر خارج می‌شوند؛
– اختلاط هاردنر دشوارتر می‌شود؛
– و دستیابی به ضخامت یکنواخت ممکن است سخت‌تر شود.
بنابراین انتخاب ویسکوزیته باید متناسب با فرآیند باشد.
—
۷. اثر دما بر ویسکوزیته
در بسیاری از رزین‌های پلیمری، افزایش دما باعث کاهش ویسکوزیته و افزایش روانروی می‌شود. به همین دلیل ممکن است یک رزین در محیط گرم بسیار روان‌تر از همان رزین در محیط سرد باشد. اما گرم کردن رزین بدون توجه به دستورالعمل سازنده می‌تواند زمان کارپذیری و سرعت واکنش پخت را نیز تغییر دهد. پس افزایش دما نباید به عنوان یک راهکار ساده و همیشگی برای کاهش ویسکوزیته در نظر گرفته شود.
—
۸. ویسکوزیته و زمان کارپذیری
رزین اپوکسی پس از ترکیب اجزای خود وارد فرآیند پخت می‌شود. با پیشرفت واکنش، ویسکوزیته افزایش پیدا میکند. در نتیجه ماده‌ای که در ابتدای اختلاط روان است، ممکن است پس از مدتی غلیظ شود و سپس به حالت ژل برسد. به همین دلیل، ویسکوزیته باید در ارتباط با Pot Life و زمان ژل شدن بررسی شود.
—
۹. Pot Life چیست؟
Pot Life یا زمان کارپذیری، به بازه‌ای گفته می‌شود که پس از اختلاط اجزای سیستم، ماده هنوز قابلیت استفاده عملی موردنظر را دارد. با گذشت زمان، واکنش پخت ادامه پیدا میکند و ویسکوزیته افزایش می‌یابد. اگر اجرای عایق بعد از گذشت زمان مناسب انجام شود، کیفیت پخش و یکنواختی لایه ممکن است کاهش پیدا کند.
—
۱۰. تفاوت ویسکوزیته با زمان ژل شدن
ویسکوزیته یک ویژگی مرتبط با مقاومت ماده در برابر جریان است. زمان ژل شدن به مرحله‌ای از فرآیند واکنش مربوط است که ساختار شبکه‌ای رزین به حدی پیشرفت میکند که رفتار آن از یک سیال قابل جریان به ماده‌ای ژل‌مانند نزدیک می‌شود. این دو مفهوم به هم ارتباط دارند اما یکی نیستند.
—
۱۱. رئولوژی چیست؟
رئولوژی علم بررسی رفتار جریان و تغییر شکل مواد است. در مورد رزین اپوکسی، رئولوژی می‌تواند اطلاعاتی فراتر از یک عدد ویسکوزیته ارائه کند. برای نمونه، رفتار رزین هنگام اعمال نیرو، سرعت برش، دما و پیشرفت واکنش پخت ممکن است تغییر کند. به همین دلیل در فرمولاسیون‌های تخصصی، بررسی رئولوژیکی می‌تواند اطلاعات ارزشمندی فراهم کند.
—
۱۲. ویسکوزیته نیوتنی و غیرنیوتنی
برخی سیالات تقریباً رفتار نیوتنی دارند؛ یعنی ویسکوزیته آنها در محدوده مشخصی از شرایط تغییر زیادی با نرخ برش ندارد. اما بسیاری از سیستم‌های پلیمری و کامپوزیتی می‌توانند رفتار پیچیده‌تری داشته باشند. وجود فیلر، نانوذرات، رنگدانه‌ها و افزودنی‌ها می‌تواند رفتار جریان را تغییر دهد.
—
۱۳. نقش فیلرها در روانروی
افزودن فیلر معمولاً می‌تواند ویسکوزیته سیستم را افزایش دهد، هرچند مقدار و نوع این تغییر به فرمولاسیون بستگی دارد. در سیستم‌های عایق الکتریکی، فیلر ممکن است برای اهدافی مانند کنترل انبساط حرارتی، افزایش استحکام یا تغییر برخی خواص حرارتی استفاده شود. اما افزایش بیش از حد فیلر می‌تواند اجرای رزین را دشوار کند.
—
۱۴. نانوذرات و مشکل تجمع
نانوذرات در صورت پراکنش مناسب می‌توانند رفتار مواد را تغییر دهند. اما اگر ذرات به جای پراکندگی یکنواخت، تجمع پیدا کنند، ویسکوزیته و رفتار جریان ممکن است به شکل نامطلوبی تغییر کند. تجمع ذرات همچنین می‌تواند زمینه ایجاد ناپیوستگی و حفره را فراهم کند.
—
۱۵. ویسکوزیته و خروج حباب
یکی از نکات مهم در عایق‌کاری رزینی، کنترل حباب است. حباب‌ها ممکن است هنگام اختلاط وارد رزین شوند یا در اثر واکنش، هندسه و شرایط اجرا باقی بمانند. رزین با ویسکوزیته مناسب فرصت بیشتری برای جابه‌جایی و خروج حباب فراهم میکند؛ اما ویسکوزیته بالا می‌تواند حرکت حباب را دشوارتر کند. البته کاهش حباب فقط با تنظیم ویسکوزیته حل نمی‌شود و روش اختلاط، طراحی قالب، خلأ و شرایط اجرا نیز اهمیت دارند.
—
۱۶. اختلاط و ویسکوزیته
هرچه رزین غلیظ‌تر باشد، اختلاط مکانیکی آن ممکن است به نیروی بیشتری نیاز داشته باشد. اگر اختلاط به شکل ناقص انجام شود، ممکن است قسمت‌هایی از نمونه دارای نسبت نامناسب رزین و هاردنر باشند. در سیستم‌های عایق الکتریکی، یکنواختی ترکیب اهمیت زیادی دارد.
—
۱۷. هوادهی هنگام اختلاط
اختلاط بسیار شدید می‌تواند هوا را وارد رزین کند. در نتیجه، اگرچه هدف از اختلاط ایجاد یکنواختی است، روش اختلاط نیز باید کنترل شود. پس از اختلاط، بسته به نوع محصول و فرآیند، ممکن است از روش‌هایی مانند مکث کنترل‌شده یا خلأ برای کاهش حباب استفاده شود.
—
۱۸. رزین‌های خودتراز
در برخی سیستم‌ها، روانروی مناسب باعث می‌شود رزین پس از اجرا تحت اثر نیروی گرانش روی سطح پخش شود. این ویژگی در پوشش‌های خودتراز اهمیت دارد. اما در عایق‌کاری تجهیزات عمودی یا قطعات پیچیده، خودترازی بیش از حد ممکن است مطلوب نباشد.
—
۱۹. اثر هندسه قطعه
هندسه قطعه یکی از عوامل مهم در انتخاب رفتار رئولوژیکی است. سطح صاف، شیار باریک، گوشه داخلی، سوراخ، حفره و فضای بین دو قطعه، نیازهای متفاوتی ایجاد می‌کنند. رزینی که برای یک سطح ساده مناسب است، الزاماً برای پر کردن یک ساختار پیچیده بهترین گزینه نیست.
—
۲۰. پر کردن شکاف‌های باریک
در برخی کاربردها لازم است رزین وارد فاصله‌های بسیار کوچک شود. در چنین شرایطی، ویسکوزیته و کشش سطحی اهمیت پیدا می‌کنند. اگر رزین نتواند به فضای موردنظر نفوذ کند، ممکن است یک فضای خالی باقی بماند. از سوی دیگر، ورود بیش از حد سریع رزین نیز می‌تواند هوای محبوس ایجاد کند.
—
۲۱. کشش سطحی
ویسکوزیته تنها ویژگی مؤثر در پخش رزین نیست. کشش سطحی و انرژی سطحی زیرلایه نیز بر نحوه خیس‌شدن سطح اثر می‌گذارند. اگر رزین سطح را به خوبی خیس نکند، ممکن است پوشش در برخی نقاط جمع شود یا به شکل یکنواخت پخش نشود.
—
۲۲. خیس‌شوندگی زیرلایه
برای دستیابی به پوشش مناسب، رزین باید با سطح زیرین تماس مناسبی برقرار کند. وجود روغن، گردوغبار، رطوبت یا مواد جداکننده می‌تواند این فرآیند را مختل کند. بنابراین حتی رزینی با ویسکوزیته مناسب نیز در صورت اجرای روی سطح نامناسب ممکن است عملکرد مطلوبی نداشته باشد.
—
۲۳. ویسکوزیته و چسبندگی
ویسکوزیته به تنهایی تعیین‌کننده چسبندگی نیست. اما نحوه جریان رزین روی سطح می‌تواند بر میزان تماس واقعی رزین با زیرلایه اثر بگذارد. اگر رزین نتواند ناهمواری‌های سطح را به خوبی خیس کند، تماس مؤثر کاهش پیدا میکند. پس باید میان ویسکوزیته، خیس‌شوندگی و چسبندگی تفاوت قائل شد.
—
۲۴. تغییر ویسکوزیته در طول پخت
یکی از ویژگی‌های مهم سیستم‌های اپوکسی، تغییر پیوسته خواص آنها پس از اختلاط است. در ابتدای کار، رزین قابلیت جریان دارد. سپس ویسکوزیته افزایش می‌یابد. بعد از ژل شدن، حرکت ماده بسیار محدود می‌شود و در نهایت شبکه پلیمری شکل می‌گیرد. این تغییر باید با زمان اجرای عملیات هماهنگ باشد.
—
۲۵. ضخامت‌های زیاد
در مقاطع ضخیم، واکنش پخت می‌تواند گرما تولید کند. افزایش دما ممکن است سرعت واکنش را تغییر دهد و در نتیجه ویسکوزیته و زمان کارپذیری نیز با شرایط یک لایه نازک متفاوت شود. به همین دلیل برای لایه‌های ضخیم یا حجم‌های بزرگ، شرایط پخت باید مطابق دستورالعمل فنی محصول کنترل شود.
برای خرید محصول کلیک کنید
۲۶. ویسکوزیته و شره
شره کردن معمولاً در اثر ترکیبی از روانروی، ضخامت لایه، گرانش و شرایط سطح اتفاق می‌افتد. برای سطوح عمودی، استفاده از یک سیستم بیش از حد روان می‌تواند کنترل ضخامت را دشوار کند. در چنین کاربردهایی، رفتار تیکسوتروپیک یا افزایش کنترل‌شده ویسکوزیته در شرایط خاص می‌تواند مفید باشد.
—
۲۷. تیکسوتروپی چیست؟
در برخی مواد، ویسکوزیته ظاهری هنگام اعمال برش کاهش پیدا میکند و پس از توقف برش دوباره افزایش می‌یابد. این رفتار را می‌توان در سیستم‌های تیکسوتروپیک مشاهده کرد. چنین رفتاری می‌تواند در بعضی پوشش‌ها مفید باشد؛ زیرا ماده هنگام اعمال نیرو راحت‌تر حرکت میکند و پس از توقف، مقاومت بیشتری در برابر شره نشان می‌دهد.
—
۲۸. آیا همه رزین‌های اپوکسی عایق تیکسوتروپیک هستند؟
خیر.
رفتار رئولوژیکی کاملاً به فرمولاسیون محصول وابسته است. وجود فیلر، افزودنی های رئولوژیک و ساختار فرمولاسیون می‌تواند این رفتار را ایجاد یا تقویت کند. بنابراین بدون داده فنی محصول نباید یک ویژگی رئولوژیکی خاص را به یک رزین نسبت داد.
—
۲۹. اندازه‌گیری ویسکوزیته
ویسکوزیته را می‌توان با تجهیزات مختلف اندازه‌گیری کرد. انتخاب دستگاه و روش به نوع ماده و محدوده ویسکوزیته بستگی دارد. در یک گزارش فنی، بهتر است علاوه بر مقدار ویسکوزیته، دمای آزمون، روش اندازه‌گیری و در صورت نیاز سرعت یا شرایط برش نیز مشخص شود.
—
۳۰. چرا ذکر دمای آزمون ضروری است؟
فرض کنید یک رزین در دمای پایین غلیظ‌تر و در دمای بالاتر روان‌تر باشد. اگر دو آزمایش در دماهای متفاوت انجام شوند، مقایسه مستقیم اعداد می‌تواند گمراه‌کننده باشد. بنابراین عدد ویسکوزیته بدون ذکر دمای اندازه‌گیری اطلاعات کاملی ارائه نمی‌کند.
—
۳۱. ویسکوزیته و کنترل کیفیت بچ تولید
در تولید صنعتی، ثبات ویسکوزیته می‌تواند یکی از شاخص‌های کنترل یکنواختی محصول باشد. تغییر غیرعادی ویسکوزیته ممکن است ناشی از تغییر مواد اولیه، نسبت اجزا، دما، فیلر، شرایط نگهداری یا خطای فرآیند باشد. البته هر تغییر ویسکوزیته الزاماً به معنی افت عملکرد الکتریکی نیست، اما می‌تواند علامتی باشد که بررسی بیشتری را ضروری میکند.
—
۳۲. کنترل مواد اولیه
برای تولید رزین عایق، فقط محصول نهایی اهمیت ندارد. رزین پایه، هاردنر، فیلرها و افزودنی‌ها نیز باید از نظر کیفیت و شرایط نگهداری کنترل شوند. وجود رطوبت یا آلودگی در مواد اولیه می‌تواند روی فرآیند پخت و در نهایت روی خواص نهایی اثر بگذارد.
—
۳۳. نگهداری مواد اولیه
دما و شرایط انبارداری می‌توانند بر رفتار مواد رزینی اثر بگذارند. در برخی محصولات ، نگهداری در دمای نامناسب ممکن است باعث افزایش ویسکوزیته، تغییر وضعیت فیزیکی یا تغییر رفتار اجزا شود. شرایط دقیق نگهداری باید از دستورالعمل سازنده همان محصول پیروی کند.
—
۳۴. آیا می‌توان برای کاهش ویسکوزیته حلال اضافه کرد؟
افزودن حلال بدون تأیید سازنده می‌تواند خطرناک باشد. حلال ممکن است تبخیر شود، تخلخل ایجاد کند، نسبت اجزای فرمولاسیون را تغییر دهد یا خواص دی‌الکتریک و مکانیکی رزین نهایی را تحت تأثیر قرار دهد. در سیستم عایق الکتریکی، تغییر خودسرانه فرمولاسیون توصیه نمی‌شود.
—
۳۵. رقیق‌کننده واکنش‌پذیر
برخی سیستم‌های اپوکسی ممکن است از رقیق‌کننده‌های واکنش‌پذیر استفاده کنند. این مواد برخلاف برخی حلال‌ها می‌توانند در واکنش پخت وارد شبکه پلیمری شوند. اما استفاده از آنها نیز باید بخشی از فرمولاسیون طراحی‌شده باشد و نمی‌توان هر رقیق‌کننده‌ای را به هر رزین اضافه کرد.
—
۳۶. ویسکوزیته و خواص الکتریکی نهایی
ویسکوزیته پس از پخت دیگر همان ویژگی اولیه را ندارد. اما ویسکوزیته نامناسب هنگام اجرا می‌تواند به صورت غیرمستقیم روی خواص الکتریکی نهایی اثر بگذارد؛ برای مثال از طریق ایجاد حباب، ضخامت غیریکنواخت یا ناحیه بدون پوشش. پس ارتباط ویسکوزیته و عملکرد الکتریکی بیشتر در بسیاری از موارد غیرمستقیم و فرآیندی است.
—
۳۷. ویسکوزیته و استقامت دی‌الکتریک
نمی‌توان گفت هر رزین با ویسکوزیته پایین‌تر الزاماً استقامت دی‌الکتریک بیشتری دارد. استقامت دی‌الکتریک تابع عوامل متعددی است. اما اگر ویسکوزیته نامناسب باعث ایجاد عیوب ساختاری شود، همین عیوب می‌توانند بر رفتار الکتریکی اثر بگذارند.
—
۳۸. ویسکوزیته و تخلیه جزئی
حفره‌های داخلی از عوامل مهم در بررسی تخلیه جزئی هستند. اگر فرآیند اجرا به دلیل ویسکوزیته بالا یا اختلاط نامناسب باعث باقی ماندن حباب شود، کیفیت عایق ممکن است کاهش پیدا کند. بنابراین کنترل رفتار جریان، یکی از راه‌های پیشگیری فرآیندی از ایجاد برخی عیوب داخلی است.
—
۳۹. انتخاب ویسکوزیته بر اساس روش اجرا
یک محصول ممکن است برای:
– قلم‌مو؛
– غلطک؛
– اسپری؛
– ریخته‌گری؛
– تزریق؛
– قالب‌گیری؛
– یا پوشش‌دهی صنعتی
به ویسکوزیته متفاوتی نیاز داشته باشد. بنابراین انتخاب رزین فقط بر اساس نام «اپوکسی عایق برق» کافی نیست؛ فرآیند اجرا نیز باید مشخص باشد.
—
۴۰. نقش تجهیزات اجرایی
حتی اگر ویسکوزیته محصول مناسب باشد، تجهیزات نامناسب می‌توانند نتیجه را خراب کنند. نوع همزن، سرعت اختلاط، اندازه ظرف، ابزار اجرا و روش انتقال ماده بر کیفیت نهایی اثر دارند. در تولید صنعتی، هماهنگی ماده و تجهیزات اهمیت زیادی دارد.
—
۴۱. کنترل حباب در ریخته‌گری
در فرآیندهای ریخته‌گری رزین، طراحی نحوه ورود ماده نیز اهمیت دارد. اگر رزین با سرعت یا از مسیر نامناسب وارد قالب شود، ممکن است هوا در قسمت‌هایی محبوس شود. بنابراین فقط ویسکوزیته پایین برای جلوگیری از حباب کافی نیست.
—
۴۲. ویسکوزیته و کیفیت گوشه‌ها
در گوشه‌ها و نقاط تغییر هندسه، جریان رزین ممکن است متفاوت باشد. اگر ماده نتواند این نواحی را به خوبی خیس کند، پوشش ممکن است در آنها ناقص یا نامنظم شود. از آنجا که گوشه‌ها می‌توانند محل تمرکز میدان الکتریکی نیز باشند، کیفیت عایق‌کاری این نقاط اهمیت دوچندان دارد.
—
۴۳. ویسکوزیته در سیستم‌های دو جزئی
در سیستم‌های دو جزئی، ویسکوزیته رزین و هاردنر ممکن است متفاوت باشد. اختلاط کامل این دو جزء ضروری است. اگر مخلوط به صورت یکنواخت انجام نشود، ممکن است در قسمت‌هایی نسبت واقعی مواد با نسبت طراحی‌شده تفاوت داشته باشد.
—
۴۴. ویسکوزیته و عمر کاری مخلوط
پس از اختلاط، زمان محدود است. با افزایش ویسکوزیته، پخش کردن ماده دشوارتر می‌شود. بنابراین در پروژه‌های بزرگ، مقدار ماده‌ای که در هر مرحله مخلوط می‌شود باید با سرعت واقعی اجرای کار هماهنگ باشد. مخلوط کردن حجم بسیار زیاد بدون توجه به زمان کارپذیری می‌تواند مشکلات اجرایی ایجاد کند.
—
۴۵. ارزیابی عملی پیش از اجرای اصلی
در کاربردهای حساس، انجام یک نمونه آزمایشی روی زیرلایه واقعی می‌تواند بسیار مفید باشد. در این نمونه می‌توان موارد زیر را بررسی کرد:
– سهولت اجرا؛
– میزان شره؛
– یکنواختی ضخامت؛
– حباب؛
– خیس‌شوندگی؛
– زمان کارپذیری؛
– ظاهر پس از پخت؛
– و در صورت نیاز آزمون‌های الکتریکی.
این روش بسیار مطمئن‌تر از قضاوت صرفاً بر اساس یک عدد ویسکوزیته است.
—
۴۶. درباره رزین اپوکسی عایق برق پادنار 8119
برای رزین اپوکسی عایق برق پادنار 8119، اگر عدد دقیق ویسکوزیته، دمای آزمون، روش اندازه‌گیری، Pot Life یا رفتار رئولوژیکی در مستندات فنی رسمی محصول ارائه نشده باشد، نباید عددی به آن نسبت داد. در معرفی فنی محصول بهتر است میان اطلاعات مستندشده محصول و ویژگی‌هایی که نیاز به آزمایش اختصاصی دارند، تفاوت گذاشته شود. داده‌های ولتاژ شکست و ولتاژ تحمل اعلام‌شده برای نمونه ۱ میلی‌متری نیز مربوط به آزمون‌های الکتریکی مشخص هستند و از آنها نمی‌توان ویسکوزیته یا سایر خواص رئولوژیکی را نتیجه گرفت.
—
۴۷. چک‌لیست کنترل رئولوژیکی
برای کنترل یک رزین اپوکسی عایق برق می‌توان موارد زیر را بررسی کرد:
1. ویسکوزیته در دمای مشخص؛
2. روش اندازه‌گیری؛
3. تغییر ویسکوزیته پس از اختلاط؛
4. زمان کارپذیری؛
5. زمان ژل شدن؛
6. میزان شره؛
7. قابلیت خیس‌کنندگی سطح؛
8. میزان ایجاد حباب؛
9. قابلیت پر کردن فضاهای موردنظر؛
10. یکنواختی لایه پس از پخت.
—
۴۸. خطاهای رایج
چند اشتباه در اجرای رزین‌های عایق قابل توجه است:
اول: مقایسه ویسکوزیته دو محصول بدون توجه به دمای آزمون.
دوم: رقیق کردن خودسرانه رزین.
سوم: مخلوط کردن حجم بسیار زیاد و عبور از زمان کارپذیری.
چهارم: استفاده از سرعت اختلاط نامناسب و وارد کردن هوای زیاد.
پنجم: توجه نکردن به ویسکوزیته هنگام اجرای سطح عمودی.
ششم: فرض اینکه ویسکوزیته پایین به تنهایی کیفیت الکتریکی را تضمین میکند.
—
۴۹. جمع‌بندی فنی
ویسکوزیته یکی از ویژگی‌های مهم رزین اپوکسی پیش از پخت است، اما ارزش واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که در ارتباط با فرآیند اجرا بررسی شود. یک رزین عایق باید در زمان مناسب قابلیت جریان و خیس‌کنندگی کافی داشته باشد، بدون آنکه کنترل ضخامت یا جلوگیری از شره دشوار شود. همچنین باید توجه داشت که ویسکوزیته مستقیماً معادل استقامت دی‌الکتریک یا مقاومت عایقی نیست.
اهمیت آن بیشتر از این جهت است که رفتار نامناسب در مرحله اجرا می‌تواند باعث ایجاد حباب، ناپیوستگی، ضخامت نامنظم یا ناحیه بدون پوشش شود؛ عواملی که خود می‌توانند عملکرد نهایی عایق را تحت تأثیر قرار دهند. بنابراین در انتخاب رزین اپوکسی عایق برق، سؤال درست فقط این نیست که «ویسکوزیته چقدر است؟» بلکه باید پرسید: ویسکوزیته در چه دمایی، برای چه روش اجرایی، در چه مدت زمانی و برای چه هندسه‌ای مناسب است؟ این نگاه، خواص رئولوژیکی را از یک عدد آزمایشگاهی به یک ابزار واقعی برای کنترل کیفیت عایق‌کاری تبدیل میکند
۰ دیدگاه