دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ153
فصل ۱۵۳ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در اطراف آبچکان‌ها، لبه‌ها و سطوح افقی
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
در نمای ساختمان، تمام قسمت‌ها به یک اندازه در معرض آب قرار ندارند. برخی قسمت‌ها مانند سطوح عمودی ممکن است فقط هنگام بارندگی خیس شوند، اما لبه‌های افقی، قرنیزها، آبچکان‌ها، لبه پنجره‌ها و قسمت‌های بیرون‌زده نما می‌توانند آب را برای مدت بیشتری روی خود نگه دارند یا مسیر حرکت آن را به بخش‌های دیگر منتقل کنند.
این موضوع در مناطق پربارش و سرد اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا آب باران، برف و آب حاصل از ذوب برف ممکن است در این نقاط جمع شود.
آبگریزکننده بی‌رنگ و شفاف می‌تواند در صورت سازگاری با مصالح، برای کاهش جذب آب سطحی این قسمت‌ها مورد استفاده قرار گیرد؛ اما عملکرد صحیح آبچکان و شیب‌بندی همچنان بخش اصلی مدیریت آب در ساختمان است.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آبچکان چیست؟
آبچکان یکی از جزئیات معماری و اجرایی است که برای هدایت آب به خارج از سطح ساختمان استفاده می‌شود.
هدف آن این است که آب پس از رسیدن به لبه یک سطح، به جای برگشتن به سمت دیوار، از ساختمان فاصله بگیرد.
یک آبچکان مناسب می‌تواند میزان تماس آب با قسمت زیرین و عمودی نما را کاهش دهد.
چرا آبچکان در نمای ساختمان مهم است؟
اگر آب از لبه یک سطح مستقیماً روی دیوار زیرین بریزد، یک قسمت مشخص از نما ممکن است بارها خیس شود.
تکرار این وضعیت می‌تواند باعث افزایش آلودگی سطحی، شوره یا فرسودگی موضعی شود.
در مناطق سرد نیز آب جمع‌شده در این قسمت‌ها ممکن است یخ بزند و سپس با افزایش دما ذوب شود.
آبچکان و آبگریزکننده دو عملکرد متفاوت دارند
آبچکان وظیفه هدایت آب را دارد.
آبگریزکننده وظیفه کاهش جذب آب سطحی مصالح را بر عهده دارد.
بنابراین این دو روش می‌توانند مکمل یکدیگر باشند، اما جایگزین یکدیگر نیستند.
اگر آبچکان به‌درستی کار نکند، صرفاً آبگریز کردن سطح نمی‌تواند مشکل طراحی یا اجرای آن را برطرف کند.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
لبه‌های افقی نما
لبه‌های افقی محل مناسبی برای جمع شدن آب، گردوغبار و در برخی مناطق برف هستند.
هرچه زمان ماندگاری آب روی سطح بیشتر باشد، اهمیت کیفیت سطح و شیب‌بندی نیز بیشتر می‌شود.
به همین دلیل، این قسمت‌ها هنگام بررسی نما نباید نادیده گرفته شوند.
لبه پنجره
لبه بیرونی پنجره ممکن است هنگام بارندگی مقدار قابل توجهی آب دریافت کند.
اگر شیب و آبچکان مناسب باشد، آب از دیوار فاصله می‌گیرد.
در غیر این صورت، آب ممکن است به قسمت زیرین لبه برگشته و دیوار را خیس کند.
قرنیزهای نما
قرنیزها معمولاً از سطح اصلی دیوار بیرون‌زدگی دارند.
این بیرون‌زدگی می‌تواند برای هدایت آب مفید باشد، اما اگر جزئیات انتهایی آن مناسب نباشد، ممکن است آب در قسمت زیرین یا کنار آن باقی بماند.
جان‌پناه
قسمت بالایی جان‌پناه یکی از نقاطی است که مستقیماً در معرض بارندگی قرار دارد.
اگر سطح فوقانی جان‌پناه به‌درستی شیب‌بندی یا آب‌بندی نشده باشد، آب می‌تواند به سمت دیوار حرکت کند.
در این قسمت ابتدا باید عملکرد پوشش فوقانی و آب‌بندی بررسی شود.
سنگ روی جان‌پناه
در برخی ساختمان‌ها، سطح فوقانی جان‌پناه با سنگ پوشانده می‌شود.
درزهای بین قطعات سنگ، اتصال سنگ به دیوار و لبه بیرونی آن باید به‌طور جداگانه بررسی شوند.
آبگریز کردن سطح سنگ می‌تواند یک اقدام مکمل باشد، ولی جایگزین آب‌بندی اتصال‌ها نیست.
لبه سنگ نما
سنگ‌های بیرون‌زده ممکن است آب را به سمت قسمت زیرین خود هدایت کنند.
اگر لبه سنگ آبچکان مناسبی نداشته باشد، ممکن است آب روی دیوار زیر آن جاری شود.
در این حالت اصلاح هندسه لبه اهمیت بیشتری از اجرای یک ماده سطحی دارد.
سطوح افقی سنگی
سطوح افقی سنگی مانند طاقچه، لبه پنجره و قسمت فوقانی قرنیز می‌توانند نسبت به سطح عمودی آب بیشتری دریافت کنند.
در سنگ‌های متخلخل، کاهش جذب آب سطحی می‌تواند یکی از اهداف استفاده از آبگریزکننده باشد.
سطوح سیمانی افقی
سطوح سیمانی نیز ممکن است آب باران را در خود نگه دارند.
اگر سطح ترک داشته باشد یا شیب مناسب نداشته باشد، آب ممکن است مدت بیشتری روی آن باقی بماند.
ابتدا باید مشکل اجرایی برطرف شود و سپس درباره آبگریزی سطح تصمیم‌گیری شود.
بتن اکسپوز در لبه‌ها
بتن اکسپوز در قسمت‌های افقی یا لبه‌های معماری ممکن است بیشتر در معرض آب قرار گیرد.
در چنین قسمت‌هایی، وضعیت تخلخل، ترک‌ها و جزئیات تخلیه آب باید بررسی شود.
آجر در قسمت‌های افقی
سطوح آجری افقی یا لبه‌های آجری می‌توانند آب بیشتری نسبت به دیوار عمودی دریافت کنند.
اگر آجر متخلخل باشد، بررسی میزان جذب آب اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
آب حاصل از ذوب برف
در مناطق سرد، برف ممکن است روی لبه‌ها و قسمت‌های افقی جمع شود.
با افزایش دما، آب حاصل از ذوب برف می‌تواند به صورت مداوم روی نما جاری شود.
به همین دلیل، مسیر تخلیه این آب باید به‌درستی طراحی شده باشد.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
یخ در لبه‌های نما
آبی که در یک لبه باقی می‌ماند، ممکن است در دمای پایین یخ بزند.
پس از افزایش دما، یخ ذوب می‌شود و دوباره آب ایجاد می‌کند.
تکرار این وضعیت می‌تواند نقاط آسیب‌پذیر نما را بیشتر در معرض رطوبت قرار دهد.
آبچکان در مناطق سرد
در مناطق سرد، آبچکان فقط برای باران اهمیت ندارد.
برف و یخ نیز باید در طراحی مسیر تخلیه آب مورد توجه قرار گیرند.
اگر آبچکان باعث شود آب به جای خروج از نما روی دیوار بریزد، مشکل می‌تواند در زمستان تشدید شود.
آبچکان در نمای آجری
در نمای آجری، محل خروج آب باید به‌گونه‌ای باشد که آب روی سطح وسیعی از آجر جاری نشود.
اگر آب از یک نقطه ثابت پایین بیاید، ممکن است همان قسمت بیشتر کثیف یا مرطوب شود.
آبچکان در نمای سنگی
در نمای سنگی نیز شکل لبه و محل خروج آب اهمیت دارد.
سنگ متراکم و سنگ متخلخل ممکن است رفتار متفاوتی داشته باشند.
بنابراین نوع سنگ هنگام انتخاب آبگریزکننده باید مشخص باشد.
آبچکان در نمای سیمانی
در نماهای سیمانی، آبچکان می‌تواند از جاری شدن آب روی سطح زیرین جلوگیری کند.
اگر آب روی سطح سیمانی تجمع پیدا کند، ترک‌ها و نواحی آسیب‌دیده ممکن است مسیر ورود آب شوند.
اطراف در و پنجره
لبه‌های افقی در و پنجره نیز باید از نظر تخلیه آب بررسی شوند.
وجود درزگیر مناسب و آبچکان می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
آبگریزکننده سطحی در این قسمت تنها یک اقدام مکمل است.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
اهمیت شیب‌بندی
هیچ ماده آبگریزی نمی‌تواند جایگزین شیب‌بندی صحیح شود.
اگر یک سطح تقریباً بدون شیب باشد و آب روی آن باقی بماند، ابتدا باید مشکل هندسی یا اجرایی بررسی شود.
هدف از آبگریزی، کاهش جذب آب مصالح است، نه ایجاد شیب برای تخلیه آب.
آب جمع‌شده روی سطح
اگر بعد از بارندگی آب در یک قسمت از نما باقی بماند، باید علت آن مشخص شود.
ممکن است سطح دارای فرورفتگی باشد یا مسیر خروج آب مسدود شده باشد.
پاکسازی و اصلاح سطح باید پیش از اجرای پوشش انجام شود.
گرفتگی مسیر تخلیه
برگ، گردوغبار، گل و سایر آلودگی‌ها ممکن است مسیر خروج آب را مسدود کنند.
در مناطق دارای بارندگی زیاد، تمیز کردن دوره‌ای این مسیرها اهمیت دارد.
ناودان و آبچکان
آبچکان باید در هماهنگی با ناودان و سایر مسیرهای تخلیه آب طراحی شود.
اگر ناودان آب را مستقیماً روی لبه نما تخلیه کند، حتی یک سطح آبگریز نیز ممکن است در معرض جریان متمرکز آب قرار گیرد.
جریان متمرکز آب
بارش طبیعی روی یک سطح با جریان متمرکز آب تفاوت دارد.
برای مثال، خروج آب از یک لوله یا ناودان می‌تواند مقدار زیادی آب را روی یک نقطه مشخص وارد کند.
این وضعیت باید با راهکار مناسب تخلیه و آب‌بندی کنترل شود.
آبگریزی اطراف آبچکان
اگر مصالح اطراف آبچکان قابلیت آبگریزی داشته باشند، می‌توان برای کاهش جذب آب آنها از محصول مناسب استفاده کرد.
اما قسمت‌هایی که باید با درزگیر یا ملات ترمیم شوند، باید ابتدا تعمیر شوند.
انتخاب محصول شفاف
برای نماهایی که ظاهر اصلی مصالح باید حفظ شود، محصول بی‌رنگ و شفاف می‌تواند از نظر ظاهری گزینه مناسبی باشد؛ البته فقط در صورتی که با سطح سازگار باشد.
روی هر نوع سنگ، آجر، بتن یا سیمان نباید بدون آزمایش از یک محصول واحد استفاده کرد.
آزمایش موضعی
قبل از اجرای گسترده، یک قسمت کوچک و کم‌دید از نما انتخاب شود.
پس از اجرای محصول، تغییر رنگ، تیرگی، براق شدن یا سایر تغییرات احتمالی بررسی شود.
این کار در سنگ‌های طبیعی و نماهای قدیمی اهمیت بیشتری دارد.
سطح باید تمیز باشد
گردوغبار، دوده، چربی، شوره و مواد سست می‌توانند بر نتیجه اجرای محصول اثر بگذارند.
در صورت وجود آلودگی، ابتدا باید روش پاکسازی متناسب با مصالح انتخاب شود.
سطح پوسته‌شده
اگر رنگ یا لایه سطحی در حال جدا شدن باشد، اجرای آبگریزکننده روی آن راه‌حل مناسبی نیست.
ابتدا باید لایه ضعیف برداشته و سطح پایدار شود.
شوره روی لبه‌ها
در لبه‌های افقی که آب بیشتر جمع می‌شود، احتمال مشاهده رسوبات سطحی نیز می‌تواند افزایش یابد.
شوره باید از نظر منشأ رطوبت بررسی شود.
صرفاً پوشاندن شوره با ماده شفاف مشکل اصلی را حل نمی‌کند.
تلفن مشاوره پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آبگریز کردن قبل از زمستان
در صورت تصمیم به اجرای آبگریزکننده، بهتر است عملیات در زمانی انجام شود که شرایط محیطی برای اجرای صحیح محصول فراهم باشد.
نباید اجرای محصول را به روزهای بارانی یا یخبندان موکول کرد.
آبگریزی بعد از زمستان
پس از پایان فصل سرد نیز می‌توان وضعیت نما را بررسی کرد.
اگر سطح آسیب جدیدی پیدا کرده باشد، ابتدا باید ترمیم انجام شود.
رقیق‌سازی محصول پادنار
بر اساس مشخصات مورد استفاده در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
است.
با این حال، میزان مصرف واقعی به جذب و ویژگی‌های سطح بستگی دارد و برای پروژه اجرایی باید دستورالعمل فنی محصول مبنا قرار گیرد.
آیا آبگریزکننده آبچکان ایجاد می‌کند؟
خیر.
آبچکان یک جزئیات معماری یا اجرایی برای هدایت آب است.
آبگریزکننده چنین عملکرد هندسی ایجاد نمی‌کند و تنها می‌تواند در صورت مناسب بودن سطح، جذب آب را کاهش دهد.
آیا آبگریزکننده جلوی تجمع برف را می‌گیرد؟
خیر.
آبگریزکننده برای جلوگیری از تجمع برف طراحی نشده است.
تجمع برف به شرایط آب‌وهوایی و هندسه ساختمان مربوط است.
آیا آبگریزکننده از یخ‌زدگی قطعی جلوگیری می‌کند؟
چنین ادعایی نباید بدون آزمون معتبر مطرح شود.
آبگریزی می‌تواند جذب آب سطحی را کاهش دهد، اما مقاومت در برابر چرخه‌های یخ‌زدگی و ذوب یک ویژگی تخصصی است.
آبچکان و زیبایی نما
آبچکان مناسب علاوه بر عملکرد فنی می‌تواند به حفظ ظاهر نما نیز کمک کند.
وقتی آب کمتر روی سطح زیرین جاری شود، احتمال ایجاد لکه‌های ناشی از جریان آب نیز می‌تواند کاهش پیدا کند.
نگهداری آبچکان‌ها
آبچکان‌ها باید به صورت دوره‌ای از نظر گرفتگی، شکستگی، جداشدگی و مسیر تخلیه بررسی شوند.
یک آبچکان مسدود یا آسیب‌دیده ممکن است باعث برگشت آب به نما شود.
نتیجه‌گیری
لبه‌های افقی، قرنیزها، جان‌پناه‌ها، لبه پنجره‌ها و آبچکان‌ها از نقاط مهم مدیریت آب در ساختمان هستند.
در این نقاط، هدف اصلی باید هدایت صحیح آب و جلوگیری از تجمع و برگشت آن به نما باشد.
آبگریزکننده بی‌رنگ و شفاف می‌تواند در قسمت‌های مناسب، مکمل این سیستم باشد و جذب آب سطحی مصالحی مانند سنگ، آجر، سیمان و بتن را کاهش دهد.
بر اساس مشخصات مورد استفاده در این دانشنامه، رقیق‌سازی محصول پادنار ۱ کیلوگرم محصول در ۸۰ لیتر آب است.
با این حال، آبگریزی نباید جایگزین شیب‌بندی، آبچکان، درزگیر، تعمیر ترک یا آب‌بندی تخصصی شود.
در نهایت، یک نمای مقاوم در برابر رطوبت تنها با یک ماده به دست نمی‌آید؛ بلکه نتیجه همکاری صحیح طراحی، شیب‌بندی، تخلیه آب، آب‌بندی اتصالات، کیفیت مصالح و نگهداری دوره‌ای است.
تلفن مشاوره و اطلاعات محصول پادنار: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
۰ دیدگاه