دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ121
فصل ۱۲۱ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر یخ‌زدگی، ذوب و چرخه‌های انجماد و آب‌شدن
تلفن پیامک جهت مشاوره: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
در بسیاری از شهرهای سردسیر، آسیب‌های واردشده به نما فقط به سرمای هوا مربوط نمی‌شود. آنچه در عمل می‌تواند برای برخی مصالح مشکل‌ساز شود، تکرار چرخه‌ای است که در آن آب وارد منافذ مصالح می‌شود، دما پایین می‌آید، آب منجمد می‌شود و سپس با افزایش دما دوباره یخ آب می‌شود.
همین چرخه ممکن است بارها در طول یک فصل سرد اتفاق بیفتد. شدت اثر آن نیز برای همه ساختمان‌ها یکسان نیست و به نوع مصالح، مقدار جذب آب، میزان تخلخل، کیفیت اجرا، ترک‌ها، درزها و شرایط اقلیمی بستگی دارد.
در چنین شرایطی، کاهش جذب آب سطحی یکی از اقداماتی است که می‌توان برای برخی مصالح نما بررسی کرد. عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف، در صورت سازگاری با سطح، می‌تواند در این بخش از برنامه حفاظت نما مورد استفاده قرار گیرد.
—
۱. چرا یخ‌زدگی برای بعضی نماها اهمیت دارد؟
آب در حالت مایع می‌تواند وارد منافذ و فضاهای ریز موجود در مصالح شود. هنگامی که دمای مناسب برای یخ‌زدگی فراهم شود، این آب به یخ تبدیل می‌شود.
در مصالح متخلخل، تکرار این فرآیند می‌تواند در طول زمان با تغییرات فیزیکی همراه شود.
البته نباید تصور کرد که هر بار یخ‌زدگی الزاماً موجب تخریب نما می‌شود. نوع مصالح و شرایط واقعی ساختمان تعیین‌کننده است.
—
۲. چرخه انجماد و ذوب چیست؟
یک چرخه ساده را می‌توان چنین تصور کرد:
بارندگی یا رطوبت → ورود آب به منافذ → کاهش دما → یخ‌زدگی → افزایش دما → ذوب یخ
اگر این فرآیند در طول زمستان بارها تکرار شود، مصالح در معرض شرایط متناوب قرار می‌گیرند.
در مناطق کوهستانی، مرتفع و سردسیر، این موضوع می‌تواند اهمیت بیشتری پیدا کند.
—
۳. نقش جذب آب در این فرآیند
میزان جذب آب یکی از ویژگی‌های مهم بسیاری از مصالح ساختمانی است.
هرچه مصالح آب بیشتری جذب کنند، مقدار آبی که می‌تواند در ساختار آن وجود داشته باشد نیز ممکن است بیشتر شود.
بنابراین کاهش جذب آب در یک سطح مناسب، یکی از روش‌هایی است که در برنامه حفاظت برخی مصالح متخلخل مورد توجه قرار می‌گیرد.
—
۴. آیا عایق شفاف ضدیخ است؟
بهتر است از این عبارت با احتیاط استفاده شود.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف اساساً برای کاهش جذب آب و ایجاد خاصیت آب‌گریزی سطح به کار می‌رود.
بنابراین نمی‌توان صرفاً بر اساس آب‌گریز بودن، آن را «ضدیخ» یا تضمین‌کننده جلوگیری از تمام آسیب‌های ناشی از یخ‌زدگی معرفی کرد.
—
۵. نمای آجری در مناطق سرد
آجر از مصالحی است که میزان تخلخل و جذب آب آن می‌تواند بسته به نوع محصول متفاوت باشد.
در نمای آجری قدیمی، علاوه بر خود آجر باید وضعیت ملات و بندها نیز بررسی شود.
اگر آب از بندهای خراب وارد ساختمان شود، اجرای یک محصول آب‌گریز روی سطح آجر به‌تنهایی مشکل را برطرف نمی‌کند.
—
۶. تراورتن و یخ‌زدگی
تراورتن دارای ساختار متخلخل است و انواع مختلف آن از نظر میزان تخلخل و جذب آب یکسان نیستند.
در مناطق سردسیر، پیش از اجرای هر نوع ماده محافظ باید مشخصات سنگ و وضعیت نصب آن بررسی شود.
اجرای آزمایشی روی بخش کوچکی از سنگ نیز می‌تواند از تغییرات ناخواسته ظاهری جلوگیری کند.
—
۷. نمای سنگی و نفوذ آب
در یک نمای سنگی، آب ممکن است از مسیرهای مختلف وارد شود:
– سطح سنگ
– بندها
– ترک‌ها
– اطراف قاب پنجره
– محل اتصال سنگ و مصالح دیگر
– قسمت‌های آسیب‌دیده
به همین دلیل، بررسی کل سیستم نما مهم‌تر از تمرکز صرف بر سطح سنگ است.
—
۸. نمای سیمانی در مناطق سرد
سطوح سیمانی ممکن است در صورت داشتن تخلخل و جذب آب، در معرض چرخه‌های خیس‌شدن و خشک‌شدن و در مناطق سرد در معرض انجماد قرار گیرند.
در چنین سطوحی، عایق رطوبتی شفاف می‌تواند به‌عنوان یک روش حفاظت سطحی بررسی شود؛ مشروط بر اینکه با سطح سازگار باشد.
—
۹. بتن و چرخه یخ‌زدگی
بتن نیز رفتار یکسانی در تمام پروژه‌ها ندارد.
نوع بتن، نسبت آب به سیمان، تخلخل، کیفیت اجرا، ترک‌ها و شرایط محیطی در عملکرد آن مؤثرند.
بنابراین نمی‌توان تنها بر اساس عنوان «بتن» درباره مقاومت آن در برابر چرخه‌های یخ‌زدگی و ذوب قضاوت کرد.
—
۱۰. آب موجود در ترک‌ها
یکی از نکات مهم در ساختمان‌های سردسیر، وجود ترک و درز باز است.
اگر ترک یا درز مسیر ورود آب باشد، ابتدا باید خود آن مسیر اصلاح شود.
استفاده از ماده آب‌گریز روی سطح نمی‌تواند جایگزین ترمیم ترک‌های ساختمانی یا درزگیری اصولی باشد.
—
۱۱. اهمیت آبچکان در مناطق سرد
آبچکان‌های نامناسب می‌توانند باعث شوند آب باران و برف روی بخش‌هایی از نما باقی بماند یا در مسیر نامناسب حرکت کند.
به همین دلیل، قبل از اجرای عایق شفاف بهتر است آبچکان‌ها و مسیر تخلیه آب بررسی شوند.
—
۱۲. برف و نمای ساختمان
برف نیز مانند باران می‌تواند منبع رطوبت باشد.
در هنگام ذوب برف، آب ایجادشده ممکن است وارد منافذ یا درزهای نما شود.
بنابراین در ساختمان‌هایی که در معرض بارش برف قابل توجه هستند، کنترل مسیر حرکت آب اهمیت زیادی دارد.
—
۱۳. نمای شمالی ساختمان
در بسیاری از ساختمان‌ها، برخی قسمت‌هایی که کمتر در معرض تابش مستقیم خورشید هستند، دیرتر خشک می‌شوند.
البته رفتار واقعی هر ساختمان به موقعیت جغرافیایی، جهت نما، سایه‌اندازی و شرایط آب‌وهوایی بستگی دارد.
در چنین شرایطی، کنترل نفوذ آب و نگهداری مناسب نما اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
—
۱۴. نماهای سایه‌دار
سطوحی که برای مدت طولانی در سایه قرار دارند ممکن است دیرتر خشک شوند.
در مناطق سرد و مرطوب، این موضوع می‌تواند باعث طولانی‌تر شدن زمان خیس‌بودن سطح شود.
در این شرایط نیز باید ابتدا علت رطوبت مشخص شود و سپس درباره حفاظت سطحی تصمیم گرفت.
—
۱۵. آیا آب‌گریزی از یخ‌زدگی جلوگیری می‌کند؟
عبارت دقیق‌تر این است که کاهش جذب آب می‌تواند یکی از اقدامات حفاظتی مورد بررسی برای کاهش مقدار آب ورودی به برخی مصالح باشد.
اما نتیجه نهایی به ویژگی‌های مصالح و شرایط پروژه بستگی دارد.
بنابراین بهتر است از عبارت‌هایی مانند «جلوگیری قطعی از یخ‌زدگی» استفاده نشود مگر اینکه چنین عملکردی با آزمون مشخص اثبات شده باشد.
—
۱۶. تفاوت آب‌گریزی و مقاومت در برابر یخ‌زدگی
این دو مفهوم به هم مرتبط‌اند اما یکی نیستند.
آب‌گریزی: کاهش تمایل سطح به جذب آب.
مقاومت در برابر یخ‌زدگی: توانایی مصالح یا سیستم در تحمل چرخه‌های انجماد و ذوب بدون آسیب قابل توجه.
ممکن است یک مصالح از نظر ساختاری مقاومت مناسبی داشته باشد یا برعکس، صرفاً آب‌گریز بودن یک پوشش نتواند تمام مشکلات یک سیستم نامناسب را برطرف کند.
—
۱۷. نسبت رقیق‌سازی محصول
بر اساس مشخصات مورد استفاده در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
به‌عنوان نسبت رقیق‌سازی در نظر گرفته می‌شود.
با این حال، در اجرای واقعی باید دستورالعمل فنی محصول و شرایط سطح ملاک نهایی باشد.
—
۱۸. بهترین زمان اجرای عایق شفاف
اجرای محصول زمانی منطقی‌تر است که سطح:
– تمیز باشد
– آماده باشد
– مشکل جدی نداشته باشد
– فاقد آلودگی قابل توجه باشد
– شرایط دمایی مناسب داشته باشد
– طبق دستورالعمل محصول برای اجرا آماده باشد
اجرای محصول روی سطح یخ‌زده یا دارای شرایط نامناسب اجرایی نباید صرفاً با هدف سرعت دادن به پروژه انجام شود.
—
۱۹. اجرای محصول روی سطح مرطوب
اینکه یک محصول قابلیت اجرا روی سطح مرطوب دارد یا خیر، به فرمولاسیون آن بستگی دارد.
بنابراین نباید یک قاعده عمومی برای همه محصولات صادر کرد.
در مورد محصول مورد استفاده، شرایط مجاز اجرا باید از اطلاعات فنی سازنده بررسی شود.
—
۲۰. تست نمونه در مناطق سرد
تست نمونه اهمیت زیادی دارد.
یک قسمت کوچک از نما انتخاب شود و پس از اجرای محصول، موارد زیر بررسی شود:
– تغییر رنگ
– تغییر براقیت
– یکنواختی
– سازگاری با مصالح
– رفتار آب روی سطح
– وضعیت ظاهری پس از خشک‌شدن
—
۲۱. نمای قدیمی و یخ‌زدگی
در نمای قدیمی ممکن است مشکلات متعددی وجود داشته باشد:
– ترک‌های قدیمی
– بندهای فرسوده
– شوره
– نفوذ آب
– جداشدگی
– آلودگی
– تعمیرات قبلی
در چنین نمایی، اجرای مستقیم یک محصول آب‌گریز بدون بررسی قبلی می‌تواند نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
—
۲۲. نمای نوساز در مناطق سرد
در ساختمان نوساز نیز نباید تصور کرد که فقط به دلیل نو بودن نما، نیازی به بررسی ندارد.
کیفیت بندکشی، آبچکان‌ها، درزها و شیوه اجرای مصالح باید کنترل شود.
—
۲۳. یخ‌زدگی اطراف پنجره
اطراف پنجره یکی از قسمت‌هایی است که باید با دقت بررسی شود.
اتصال قاب به دیوار، درزها، آبچکان و محل عبور آب باید به‌درستی اجرا شده باشند.
اگر آب از این قسمت وارد دیوار شود، آب‌گریز کردن سطح نما به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.
—
۲۴. بالکن و تراس در مناطق سرد
در بالکن و تراس باید شیب‌بندی، آبرو، کف‌سازی و مسیر تخلیه آب بررسی شود.
وجود آب ماندگار روی سطح می‌تواند مسئله‌ای جدا از آب‌گریزی نما ایجاد کند.
در این موارد، سیستم تخلیه آب مقدم بر حفاظت سطحی است.
—
۲۵. بام و دیوار جان‌پناه
در ساختمان‌های سردسیر، دیوار جان‌پناه و قسمت‌های بالایی ساختمان ممکن است در معرض برف و باران قرار گیرند.
پوشش‌های بالایی، آبچکان و درزها باید بررسی شوند.
عایق شفاف سطحی را نباید جایگزین عایق‌کاری اصلی بام دانست.
—
۲۶. آیا عایق شفاف برای همه مصالح مناسب است؟
خیر.
هر محصولی باید از نظر سازگاری با سطح بررسی شود.
سنگ، آجر، سیمان، بتن، رنگ و سایر پوشش‌ها ممکن است واکنش‌های متفاوتی داشته باشند.
به همین دلیل، اجرای نمونه آزمایشی اهمیت دارد.
—
۲۷. تأثیر محصول بر ظاهر نما
در نماهایی که ظاهر معماری اهمیت زیادی دارد، محصول نباید بدون آزمایش روی کل سطح اجرا شود.
مواردی مانند:
– براق شدن
– تیره شدن
– تغییر رنگ
– لکه
– عدم یکنواختی
باید کنترل شوند.
—
۲۸. روش اجرای عایق شفاف
بسته به مشخصات محصول و شرایط پروژه، امکان استفاده از روش‌هایی مانند اسپری، قلم‌مو یا غلتک وجود دارد.
سطح باید به‌صورت یکنواخت پوشش داده شود و مقدار مصرف واقعی از طریق نمونه مشخص شود.
—
۲۹. مقدار مصرف
مصرف محصول به موارد زیر بستگی دارد:
– تخلخل مصالح
– زبری سطح
– میزان جذب
– روش اجرا
– شرایط سطح
بنابراین اعلام یک عدد ثابت برای تمام نماها می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
—
۳۰. نگهداری نما بعد از اجرا
اجرای عایق شفاف پایان عملیات نگهداری ساختمان نیست.
نما باید به‌صورت دوره‌ای بررسی شود.
ترک‌ها، درزها، شوره، آبچکان‌ها و مسیرهای تخلیه آب باید کنترل شوند.
برای مشاوره درباره حفاظت نمای ساختمان در برابر نفوذ آب و شرایط اقلیمی سرد، ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
—
۳۱. اشتباهات متداول
اجرای محصول روی ترک باز
ابتدا باید ترک بررسی و ترمیم شود.
اجرای محصول روی شوره
سطح باید ابتدا پاک‌سازی و علت رطوبت بررسی شود.
تصور ضدیخ بودن محصول
آب‌گریزی با مقاومت کامل در برابر یخ‌زدگی یکسان نیست.
اجرای محصول روی سطح یخ‌زده
شرایط اجرای محصول باید رعایت شود.
بی‌توجهی به درزها
درز باز می‌تواند مسیر ورود آب باشد.
بی‌توجهی به آبچکان
آبچکان نامناسب می‌تواند باعث نفوذ آب حتی در نمای محافظت‌شده شود.
—
۳۲. چک‌لیست حفاظت نمای سردسیر
قبل از اجرای عایق رطوبتی شفاف:
☐ نوع مصالح مشخص شده است.
☐ میزان تخلخل بررسی شده است.
☐ ترک‌ها بررسی شده‌اند.
☐ بندها کنترل شده‌اند.
☐ درزها بررسی شده‌اند.
☐ آبچکان‌ها کنترل شده‌اند.
☐ مسیر تخلیه آب بررسی شده است.
☐ شوره و آلودگی پاک شده است.
☐ سطح آماده اجرا است.
☐ تست نمونه انجام شده است.
☐ شرایط دمایی مناسب است.
☐ نسبت رقیق‌سازی کنترل شده است.
☐ نتیجه نهایی بررسی شده است.
—
۳۳. جمع‌بندی
یخ‌زدگی و ذوب مکرر، به‌ویژه در مصالح متخلخل و ساختمان‌هایی که آب می‌تواند به داخل ساختار آنها نفوذ کند، موضوعی مهم در نگهداری نماهای مناطق سردسیر است.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند در صورت سازگاری با مصالح، به‌عنوان یکی از اقدامات حفاظت سطحی و برای کاهش جذب آب مورد بررسی قرار گیرد.
اما باید میان چند مفهوم تفاوت گذاشت:
آب‌گریزی ≠ عایق حرارتی
آب‌گریزی ≠ آب‌بندی کامل
آب‌گریزی ≠ تضمین مقاومت کامل در برابر یخ‌زدگی
نتیجه نهایی به نوع مصالح، مقدار جذب آب، کیفیت اجرا، وضعیت ترک‌ها و درزها، شرایط آب‌وهوایی و نحوه نگهداری ساختمان وابسته است.
نسبت رقیق‌سازی مورد استفاده در این دانشنامه ۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب است؛ با این حال، دستورالعمل فنی محصول باید ملاک نهایی اجرای پروژه باشد.
اگر نمای ساختمان در منطقه سردسیر قرار دارد و سابقه شوره، نفوذ آب، یخ‌زدگی یا خرابی سطحی دارد، بهتر است قبل از اجرای هر ماده‌ای ابتدا منشأ رطوبت و وضعیت خود مصالح بررسی شود.
برای دریافت مشاوره درباره کاربرد عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف در نماهای سردسیر، ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹ پیام دهید.
در فصل بعد، موضوع عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در مناطق کوهستانی، برف‌گیر و مرتفع بررسی خواهد شد.
۰ دیدگاه