دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ122
فصل ۱۲۲ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در مناطق کوهستانی، برف‌گیر و مرتفع
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای ساختمانی که در یک منطقه کوهستانی یا برف‌گیر قرار دارد، شرایطی کاملاً متفاوت با نمای ساختمانی در یک منطقه معتدل و کم‌بارش تجربه می‌کند. در چنین مناطقی، بارش برف، باران، مه، رطوبت، یخ‌زدگی، آب‌شدن برف، تغییرات شدید دمای شب و روز و نفوذ مکرر آب به منافذ مصالح می‌تواند در طول زمان موجب فرسایش و آسیب سطح نما شود.
به همین دلیل، موضوع حفاظت از نما در مناطق مرتفع فقط به انتخاب یک رنگ یا پوشش ظاهری محدود نمی‌شود. یکی از مسائل مهم، کنترل میزان تماس و نفوذ آب به داخل منافذ سطحی مصالح است.
در این شرایط، استفاده از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف نما یا پوشش‌های آب‌گریز شفاف می‌تواند به عنوان یکی از اقدامات نگهداری سطح نما مورد توجه قرار گیرد؛ البته باید توجه داشت که چنین محصولی با عایق حرارتی یا یک سیستم کامل آب‌بندی سازه‌ای یکسان نیست.
چرا نمای ساختمان در مناطق کوهستانی بیشتر در معرض آسیب رطوبتی است؟
در ارتفاعات معمولاً چند عامل به صورت هم‌زمان بر نمای ساختمان اثر می‌گذارند. ممکن است در طول یک شب دمای هوا به زیر صفر برسد، آب موجود در منافذ مصالح یخ بزند و روز بعد با افزایش دما دوباره ذوب شود.
اگر این اتفاق یک بار رخ دهد، الزاماً آسیب قابل توجهی ایجاد نمی‌کند؛ اما تکرار مداوم چرخه انجماد و ذوب می‌تواند شرایط متفاوتی ایجاد کند.
در مصالح متخلخل مانند برخی انواع آجر، سنگ‌های متخلخل، ملات‌های سیمانی و بتن، بخشی از آب باران یا برف می‌تواند وارد منافذ شود. هرچه مقدار آب واردشده بیشتر باشد، احتمال بروز مشکلات ناشی از یخ‌زدگی نیز بیشتر می‌شود.
بنابراین یکی از راهکارهای نگهداری نما، کاهش جذب آب سطحی است.
عایق بی‌رنگ چه نقشی در نمای برف‌گیر دارد؟
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف را می‌توان در این کاربرد بیشتر به عنوان یک محافظ سطحی آب‌گریز در نظر گرفت.
هدف چنین پوششی این است که میزان خیس‌شدن و جذب آب سطح مصالح کاهش پیدا کند، بدون اینکه ظاهر اصلی آجر، سنگ، بتن یا سیمان تا حد زیادی تغییر کند.
این ویژگی در نماهایی که صاحب ساختمان نمی‌خواهد رنگ یا بافت طبیعی مصالح پوشانده شود، اهمیت زیادی دارد.
برای مثال، اگر نمای ساختمان از آجر سنتی، تراورتن، سنگ طبیعی، بتن اکسپوز یا سیمان رنگی ساخته شده باشد، اجرای یک پوشش کاملاً پوشاننده ممکن است ظاهر اولیه را تغییر دهد. در مقابل، پوشش شفاف در صورت سازگاری با سطح می‌تواند راهکاری برای حفاظت سطحی باشد.
البته میزان تأثیر واقعی محصول به نوع مصالح، میزان تخلخل، وضعیت قبلی نما، روش اجرا و شرایط محیطی بستگی دارد.
ارتباط آب‌گریزی نما با یخ‌زدگی
یک تصور رایج این است که اگر ماده‌ای روی نما اجرا شود و نام آن «ضد یخ» یا «ضد رطوبت» باشد، دیگر نما در برابر یخ‌زدگی کاملاً ایمن خواهد بود.
چنین برداشتی دقیق نیست.
آب‌گریز کردن سطح می‌تواند به کاهش ورود آب کمک کند، اما به تنهایی تضمین نمی‌کند که یک دیوار در برابر همه آسیب‌های ناشی از یخ‌زدگی مقاوم شود.
برای مثال، اگر پشت نما آب جمع شود، درزهای ساختمان باز باشند، ترک‌های عمیق وجود داشته باشد یا سیستم تخلیه آب مشکل داشته باشد، صرفاً اجرای پوشش شفاف روی سطح نمی‌تواند مشکل اصلی را برطرف کند.
بنابراین در مناطق برف‌گیر، آب‌گریزی باید بخشی از یک برنامه کامل‌تر برای نگهداری ساختمان باشد.
کدام مصالح در مناطق کوهستانی بیشتر به آب‌گریزی سطحی نیاز دارند؟
هیچ فهرست ثابتی وجود ندارد که بتوان گفت تمام ساختمان‌های کوهستانی الزاماً به یک محصول مشخص نیاز دارند. با این حال، مصالح متخلخل معمولاً آب بیشتری نسبت به سطوح بسیار متراکم جذب می‌کنند.
از جمله مصالحی که می‌توانند در این زمینه مورد بررسی قرار گیرند عبارت‌اند از:
– آجر نما
– آجر سنتی
– سنگ‌های طبیعی متخلخل
– تراورتن
– برخی سنگ‌های آهکی
– ملات‌های سیمانی
– سیمان رنگی
– بتن
– بتن اکسپوز
– بلوک‌های سیمانی و مصالح بنایی متخلخل
پیش از اجرای هر ماده آب‌گریز باید سازگاری آن با همان مصالح بررسی شود.
آجر نما در مناطق سردسیر
آجر یکی از مصالحی است که در ساختمان‌های مناطق سرد و کوهستانی کاربرد زیادی دارد. ساختار متخلخل آجر باعث می‌شود میزان جذب آب آن به مشخصات تولید، نوع پخت، تراکم و شرایط سطح بستگی داشته باشد.
اگر آب وارد منافذ آجر شود و شرایط دمایی به گونه‌ای باشد که آب یخ بزند، تکرار این فرآیند در طول زمان می‌تواند به فرسایش سطحی یا آسیب‌های دیگری منجر شود.
در چنین نمایی، آب‌گریز کردن سطح می‌تواند با هدف کاهش تماس آب با منافذ سطحی انجام شود.
اما اگر بندهای بین آجرها خراب شده باشند، ترک‌های جدی وجود داشته باشد یا آب از پشت دیوار وارد شود، ابتدا باید منشأ مشکل برطرف شود.
سنگ‌های طبیعی در ارتفاعات
سنگ طبیعی نیز بسته به نوع سنگ و ساختار آن رفتار متفاوتی دارد.
سنگی که جذب آب بسیار پایینی دارد، الزاماً همان نیاز یک سنگ متخلخل را ندارد. برای همین نمی‌توان یک نسخه واحد برای تمام نماهای سنگی ارائه کرد.
در سنگ‌های متخلخل، آب‌گریزی سطحی می‌تواند به کاهش جذب آب کمک کند. در سنگ‌های متراکم، ابتدا باید مشخص شود که آیا اجرای پوشش شفاف اساساً ضرورت دارد یا خیر.
همچنین پیش از اجرای محصول باید آزمایش روی قسمت کوچکی از سنگ انجام شود تا تغییر رنگ، ایجاد لکه، تغییر براقیت یا سایر آثار ناخواسته مشخص شود.
بتن و سیمان در مناطق برف‌گیر
سطوح سیمانی و بتنی نیز در برابر رطوبت و تغییرات دمایی قرار دارند.
بتن متراکم با بتن دارای خلل و فرج زیاد رفتار یکسانی ندارد. ترک‌های سطحی، درزها، محل اتصال قطعات و اطراف بازشوها نیز می‌توانند مسیرهای ورود آب باشند.
به همین دلیل اگر هدف، محافظت از یک نمای بتنی در منطقه برف‌گیر باشد، ابتدا باید ترک‌ها و نقاط ضعف بررسی شوند.
پوشش شفاف آب‌گریز می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی به کار رود، ولی نباید از آن برای پر کردن ترک‌های سازه‌ای یا جایگزینی درزگیر استفاده کرد.
نمای ساختمان در ارتفاعات و مشکل مه
در مناطق مرتفع همیشه مشکل فقط بارش برف نیست.
مه و رطوبت هوای بالا نیز می‌تواند سطح نما را به طور مکرر مرطوب کند. اگر ساختمان در معرض باد قرار داشته باشد، ذرات آب و رطوبت می‌توانند به قسمت‌های مختلف نما برسند.
در چنین شرایطی، نگهداری منظم نما اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
گاهی سطح نما در ظاهر فقط کمی مرطوب به نظر می‌رسد، اما تکرار خیس و خشک شدن می‌تواند به مرور باعث ایجاد لکه، شوره یا فرسایش سطحی شود.
برف روی لبه‌ها، قرنیزها و جان‌پناه‌ها
یکی از قسمت‌هایی که در ساختمان‌های برف‌گیر باید با دقت بیشتری بررسی شود، قسمت‌های افقی یا تقریباً افقی است.
برف می‌تواند روی جان‌پناه، لبه پنجره، پیش‌آمدگی‌ها، بالکن و قرنیز جمع شود. با افزایش دما، برف ذوب شده و آب حاصل ممکن است مدت بیشتری روی سطح باقی بماند.
در چنین قسمت‌هایی، شیب‌بندی و مسیر خروج آب اهمیت زیادی دارد.
اگر آب روی سطح باقی بماند، اجرای پوشش شفاف به تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.
بنابراین بهتر است ابتدا مسیر تخلیه آب اصلاح شود و سپس در صورت نیاز، محافظت سطحی انجام گیرد.
اطراف پنجره‌ها در مناطق کوهستانی
اطراف پنجره‌ها یکی از نقاط حساس هر نماست.
در مناطق سرد و برف‌گیر، برف و باران ممکن است روی قاب پنجره یا درزهای اطراف آن باقی بماند. در صورتی که درزگیر فرسوده شده باشد، آب می‌تواند از محل اتصال وارد ساختمان شود.
در این قسمت باید بین دو موضوع تفاوت گذاشت:
آب‌گریزی سطح نما و آب‌بندی اتصال پنجره به دیوار.
این دو کار یکی نیستند.
اگر درز اتصال مشکل داشته باشد، باید از درزگیر و روش آب‌بندی مناسب استفاده شود. پوشش شفاف نما را نباید جایگزین درزگیری اصولی دانست.
قبل از اجرای عایق شفاف چه کاری باید انجام شود؟
یکی از مهم‌ترین مراحل، آماده‌سازی سطح است.
سطح نما باید تا حد امکان عاری از:
– گردوغبار
– چربی
– دوده
– شوره‌های فعال
– ذرات سست
– رنگ‌های پوسته‌شده
– ملات‌های جداشده
– آلودگی‌های سطحی
باشد.
اگر سطح خیس باشد، باید شرایط محصول و دستورالعمل سازنده برای اجرای آن بررسی شود. برخی محصولات نیاز به سطح خشک دارند و اجرای آنها روی سطح خیس می‌تواند نتیجه را تغییر دهد.
همچنین ترک‌ها و درزهای آسیب‌دیده باید قبل از آب‌گریز کردن اصلاح شوند.
آیا می‌توان روی نمای خیس عایق شفاف اجرا کرد؟
پاسخ به نوع محصول بستگی دارد.
این تصور که «هرچه نما خیس‌تر باشد، عایق رطوبتی بهتر عمل می‌کند» صحیح نیست.
برای هر محصول باید دستورالعمل سازنده درباره رطوبت مجاز سطح، دمای اجرا، زمان خشک‌شدن و شرایط محیطی رعایت شود.
در مناطق کوهستانی این موضوع اهمیت بیشتری دارد، زیرا رطوبت هوا ممکن است زیاد باشد و سطح نما نیز به دلیل شبنم یا مه دیرتر خشک شود.
نسبت اختلاط محصول پادنار
بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول مورد استفاده در این دانشنامه، نسبت رقیق‌سازی:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
در نظر گرفته شده است.
با این حال، مقدار مصرف نهایی بر حسب مترمربع به جذب سطح، تخلخل، وضعیت نما، روش اجرا و میزان نفوذ مورد انتظار بستگی دارد.
بنابراین بهتر است به جای تعیین یک مصرف ثابت برای همه نماها، ابتدا روی یک قسمت محدود آزمایش انجام شود.
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آزمایش موضعی قبل از اجرای کامل
در ساختمان‌های قدیمی و نماهای ارزشمند، اجرای مستقیم روی کل نما توصیه نمی‌شود.
بهتر است یک قسمت کوچک انتخاب شود و محصول روی آن اجرا گردد.
پس از خشک شدن، موارد زیر بررسی شود:
– تغییر رنگ
– تغییر براقیت
– ایجاد لکه
– تغییر بافت ظاهری
– میزان آب‌گریزی
– رفتار سطح در برابر بارش
– سازگاری با پوشش قبلی
این آزمایش ساده می‌تواند از ایجاد هزینه و مشکل در کل نما جلوگیری کند.
روش کلی اجرای پوشش شفاف در نمای کوهستانی
روش دقیق اجرا باید مطابق دستورالعمل محصول باشد، اما به صورت کلی می‌توان این مراحل را در نظر گرفت:
مرحله اول؛ بررسی نما
نوع مصالح، میزان تخلخل، ترک‌ها، درزها و مسیرهای احتمالی ورود آب بررسی شود.
مرحله دوم؛ رفع عیب
ترک‌های قابل ترمیم، درزهای خراب، بندهای فرسوده و نقاطی که آب از آنها عبور می‌کند اصلاح شوند.
مرحله سوم؛ تمیزکاری
گردوغبار، شوره و مواد سست از سطح حذف شوند.
مرحله چهارم؛ آزمایش موضعی
محصول روی قسمت محدودی اجرا و نتیجه بررسی شود.
مرحله پنجم؛ اجرای اصلی
در صورت مناسب بودن نتیجه، پوشش روی قسمت‌های موردنظر اجرا شود.
مرحله ششم؛ کنترل نهایی
پس از خشک‌شدن، سطح از نظر یکنواختی و عملکرد بررسی شود.
آیا عایق شفاف باعث گرم‌تر شدن ساختمان می‌شود؟
نباید آب‌گریز کننده شفاف را با عایق حرارتی اشتباه گرفت.
وظیفه اصلی چنین محصولی در این کاربرد، کاهش جذب یا نفوذ آب سطحی است؛ نه ایجاد یک لایه عایق حرارتی با ضخامت قابل توجه.
اگر مشکل ساختمان اتلاف حرارت است، باید سیستم عایق حرارتی مناسب بررسی شود.
در یک ساختمان کوهستانی ممکن است هم‌زمان به عایق حرارتی، آب‌بندی، آب‌گریزی سطحی و اصلاح مسیر تخلیه آب نیاز باشد؛ اما هرکدام وظیفه متفاوتی دارند.
آیا عایق شفاف جلوی ترک خوردن نما را می‌گیرد؟
خیر، نباید چنین انتظاری داشت.
پوشش آب‌گریز را نباید جایگزین ترمیم ترک دانست.
اگر ترک وجود داشته باشد، آب ممکن است از همان مسیر وارد مصالح شود. در این شرایط، ابتدا باید نوع ترک مشخص شود.
ترک‌های سطحی، ترک‌های ناشی از جمع‌شدگی، ترک‌های محل اتصال و ترک‌های احتمالی سازه‌ای هرکدام نیازمند بررسی متفاوت هستند.
نقش شیب‌بندی و آبرو در مناطق برف‌گیر
گاهی صاحب ساختمان تصور می‌کند مشکل نفوذ آب با یک ماده عایق برطرف خواهد شد، در حالی که آب به دلیل شیب نامناسب روی نما یا سقف باقی می‌ماند.
این مسئله مخصوصاً در مناطق برف‌گیر مهم است.
وجود آبروهای مناسب، خروجی‌های باز، شیب صحیح لبه‌ها و جلوگیری از تجمع برف و آب، بخش مهمی از حفاظت ساختمان است.
پوشش شفاف می‌تواند مکمل این اقدامات باشد، نه جایگزین آنها.
نگهداری دوره‌ای نمای ساختمان
اجرای عایق شفاف پایان کار نیست.
نمای ساختمان در مناطق کوهستانی باید به صورت دوره‌ای بررسی شود.
بهتر است بعد از فصل سرد، موارد زیر بررسی شوند:
– ترک‌های جدید
– شکستگی یا جداشدگی بندها
– شوره
– تغییر رنگ
– نقاطی که آب در آنها باقی می‌ماند
– اطراف پنجره‌ها
– جان‌پناه‌ها
– لبه بالکن‌ها
– قسمت‌های زیرین پیش‌آمدگی‌ها
– آبروها و مسیرهای تخلیه
اگر یک مشکل در همان مراحل اولیه شناسایی شود، معمولاً اصلاح آن ساده‌تر از زمانی است که رطوبت به لایه‌های داخلی ساختمان رسیده باشد.
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آیا اجرای عایق شفاف روی همه نمای ساختمان ضروری است؟
خیر.
نیاز به اجرای پوشش باید بر اساس وضعیت واقعی نما مشخص شود.
برای یک نمای سنگی بسیار متراکم که آب بسیار کمی جذب می‌کند، ممکن است ضرورت آن با یک نمای آجری قدیمی و متخلخل متفاوت باشد.
همچنین نمایی که در معرض باران و برف مستقیم قرار دارد، با نمایی که زیر یک پیش‌آمدگی عمیق محافظت می‌شود، شرایط یکسانی ندارد.
بنابراین تصمیم‌گیری بهتر است بر اساس این عوامل انجام شود:
نوع مصالح + میزان تخلخل + شدت بارش + وضعیت ترک و درز + نحوه تخلیه آب + شرایط دمایی منطقه + سابقه رطوبت ساختمان.
تفاوت عایق شفاف با عایق رطوبتی کامل
این تفاوت در مناطق کوهستانی بسیار مهم است.
عایق یا پوشش آب‌گریز شفاف عمدتاً برای کاهش تماس و جذب آب سطحی به کار می‌رود.
اما آب‌بندی کامل یک ساختمان ممکن است به سیستم‌های دیگری مانند:
– ترمیم ترک
– درزگیری
– آب‌بندی اتصال‌ها
– عایق‌کاری بام
– آب‌بندی پشت‌بام
– اصلاح شیب‌بندی
– آب‌بندی پنجره
– زهکشی
– رفع نم صعودی
– عایق‌کاری دیوار زیرزمین
نیاز داشته باشد.
اگر ساختمان از داخل آب می‌دهد، ابتدا باید مسیر ورود آب مشخص شود.
جمع‌بندی
نمای ساختمان در مناطق کوهستانی و برف‌گیر به دلیل تماس مکرر با برف، باران، مه، رطوبت و چرخه‌های انجماد و ذوب، نیازمند توجه بیشتری است.
در چنین شرایطی، کاهش جذب آب مصالح می‌تواند یکی از اقدامات نگهداری نما باشد. عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف، در صورت سازگاری با مصالح و اجرای صحیح، می‌تواند برای ایجاد خاصیت آب‌گریزی سطحی مورد استفاده قرار گیرد.
اما نباید از آن انتظار داشت که به تنهایی تمام مشکلات رطوبتی ساختمان را حل کند.
ترک‌های جدی، درزهای باز، آب‌بندی نامناسب پنجره، تجمع آب، شیب‌بندی نامناسب، نفوذ آب از پشت نما و مشکلات زهکشی باید جداگانه شناسایی و اصلاح شوند.
در مناطق سردسیر، بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که آب‌گریزی سطح نما در کنار طراحی مناسب، نگهداری دوره‌ای، ترمیم به‌موقع و کنترل مسیرهای ورود و خروج آب مورد توجه قرار گیرد.
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
فصل بعد
در فصل بعد به موضوع «عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر باران و برف هم‌زمان» پرداخته می‌شود؛ شرایطی که در آن سطح نما ممکن است در مدت کوتاه چندین بار از برف، باران و ذوب آب تأثیر بپذیرد.
۰ دیدگاه