دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ211
211
فصل ۲۱۱ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان و ترمیم نمای قدیمی بدون تغییر رنگ و ظاهر
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای ساختمان به مرور زمان در معرض باران، رطوبت، تابش خورشید، گردوغبار، آلودگی هوا، تغییرات دمایی و چرخه‌های مکرر خیس‌شدن و خشک‌شدن قرار می‌گیرد. به همین دلیل ممکن است یک نمای قدیمی، حتی در شرایطی که هنوز از نظر سازه‌ای سالم است، دچار تغییر ظاهر، کدرشدگی، لکه‌های ناشی از آب، تیره‌شدن موضعی یا افزایش جذب آب شود.
در چنین شرایطی، یکی از دغدغه‌های مالک ساختمان این است که عملیات حفاظت از نما باعث تغییر رنگ، براق‌شدن بیش از حد یا ایجاد یک لایه قابل مشاهده روی سطح نشود.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی نما مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه سطح موجود سالم، مناسب و با محصول سازگار باشد.
هدف این نوع عملیات، لزوماً بازسازی کامل ظاهر نمای قدیمی نیست؛ بلکه می‌تواند بخشی از برنامه نگهداری و حفاظت سطح باشد.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
نمای قدیمی پیش از اجرای عایق رطوبتی
پیش از هرگونه اجرای عایق رطوبتی روی نمای قدیمی، باید وضعیت فعلی آن بررسی شود.
ممکن است نمایی که از بیرون فقط کثیف یا کدر به نظر می‌رسد، در واقع دارای مشکلات دیگری مانند:
– ترک
– لق‌شدن سنگ
– جداشدگی ملات
– پوسته‌شدن رنگ
– شوره
– چربی
– آلودگی عمیق
– نفوذ رطوبت از پشت
– خرابی درزها
– شکستگی لبه‌ها
باشد.
آبگریزکننده نمی‌تواند همه این مشکلات را برطرف کند.
بنابراین اولین مرحله، تشخیص وضعیت واقعی نماست.
—
منظور از حفظ ظاهر طبیعی نما چیست؟
وقتی گفته می‌شود عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای حفظ ظاهر نما استفاده می‌شود، منظور این نیست که محصول در همه شرایط و روی تمام مصالح، هیچ تغییری در ظاهر ایجاد نخواهد کرد.
واکنش سطح به محصول به عواملی مانند:
– نوع مصالح
– تخلخل
– رنگ
– زبری
– پوشش قبلی
– میزان جذب
– شرایط سطح
– مقدار مصرف
وابسته است.
بنابراین برای نماهای قدیمی و حساس، آزمایش موضعی اهمیت زیادی دارد.
—
چرا نمای قدیمی نیازمند آزمایش بیشتری است؟
نمای جدید معمولاً مشخص است که از چه مصالحی ساخته شده و چه پوششی روی آن قرار دارد.
اما در یک نمای قدیمی ممکن است چند نسل مختلف از مصالح و پوشش‌ها روی یکدیگر قرار گرفته باشند.
برای مثال ممکن است یک دیوار ابتدا سیمانی بوده، سپس رنگ شده و بعد بخشی از آن ترمیم شده باشد.
در چنین شرایطی، اجرای یک ماده واحد روی کل نما بدون آزمایش می‌تواند نتیجه یکنواختی ایجاد نکند.
—
شست‌وشوی نما پیش از آبگریزی
یکی از مهم‌ترین مراحل آماده‌سازی نمای قدیمی، تمیزکردن سطح است.
گردوغبار، دوده، چربی، رسوبات و آلودگی‌های سطحی می‌توانند بر عملکرد آبگریزکننده تأثیر بگذارند.
اما شست‌وشوی نما نیز باید با روش مناسب انجام شود.
فشار بیش از حد آب یا استفاده از مواد شوینده نامناسب ممکن است باعث:
– آسیب به ملات
– بازشدن بندها
– تخریب سطح سنگ
– جداشدگی رنگ
– نفوذ بیشتر آب به مصالح
شود.
پس از شست‌وشو نیز باید اجازه داد سطح در شرایط مناسب خشک شود.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
اگر نمای قدیمی ترک داشته باشد
ترک یکی از مواردی است که باید قبل از اجرای آبگریزکننده بررسی شود.
ترک‌های بسیار ریز ممکن است با ترک‌های فعال یا عمیق تفاوت داشته باشند.
اگر ترک باز باشد، آب می‌تواند از مسیر ترک وارد ساختار شود.
در این شرایط، آبگریز کردن سطح اطراف ترک به معنی ترمیم ترک نیست.
ابتدا باید نوع ترک مشخص و در صورت نیاز با ماده مناسب ترمیم شود.
پس از تکمیل ترمیم، سطح می‌تواند برای آبگریزی آماده شود.
—
نمای قدیمی با شوره و رسوبات سفید
اگر روی نما شوره یا رسوبات سفید مشاهده شود، باید ابتدا منشأ آن مشخص شود.
شوره می‌تواند با حرکت آب در داخل مصالح و انتقال املاح به سطح ارتباط داشته باشد.
در چنین شرایطی، صرفاً اجرای آبگریزکننده روی سطح آلوده ممکن است راهکار مناسبی نباشد.
ابتدا باید علت رطوبت و وضعیت رسوبات بررسی شود.
پس از رفع مشکل و آماده‌سازی مناسب سطح، می‌توان آبگریزی را بررسی کرد.
—
نمای قدیمی که هنگام بارندگی تیره می‌شود
بعضی مصالح معدنی هنگام خیس‌شدن تیره‌تر دیده می‌شوند.
این تغییر ظاهر می‌تواند ناشی از جذب آب در منافذ سطح باشد.
در این حالت، کاهش جذب آب سطحی ممکن است باعث کاهش میزان خیس‌شدن ظاهری مصالح شود.
با این حال، شدت تغییر ظاهری پس از اجرای محصول به نوع بستر و شرایط آن بستگی دارد.
به همین دلیل آزمایش یک قسمت کوچک قبل از اجرای کامل توصیه می‌شود.
—
اهمیت آزمایش موضعی
در نماهای قدیمی، آزمایش موضعی یکی از مهم‌ترین مراحل تصمیم‌گیری است.
برای آزمایش می‌توان بخش کوچکی از نما را انتخاب کرد که از نظر رنگ، بافت و جنس مشابه قسمت اصلی باشد.
پس از اجرای محصول و خشک‌شدن آن، موارد زیر بررسی می‌شوند:
– تغییر رنگ
– تغییر براقیت
– ایجاد لکه
– تغییر بافت ظاهری
– یکنواختی
– میزان آبگریزی
اگر نتیجه مناسب باشد، می‌توان اجرای اصلی را با رعایت همان شرایط ادامه داد.
—
آیا عایق شفاف نمای قدیمی را نو می‌کند؟
نباید چنین ادعایی مطرح شود.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف، در درجه نخست برای کاهش جذب آب سطحی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
اگر نما دارای:
– ترک
– شکستگی
– آلودگی
– شوره
– رنگ فرسوده
– سنگ آسیب‌دیده
باشد، ابتدا باید این مشکلات بررسی شوند.
آبگریزی به تنهایی فرآیند بازسازی کامل نما نیست.
—
حفظ رنگ سنگ‌های قدیمی
در نماهای سنگی قدیمی، رنگ طبیعی سنگ یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ظاهری آن است.
اگر هدف حفظ ظاهر طبیعی باشد، محصول نباید بدون آزمایش روی کل نما اجرا شود.
خصوصاً در سنگ‌های روشن، سفید یا دارای رگه‌های طبیعی، کوچک‌ترین تغییر در براقیت یا تیرگی می‌تواند از نظر بصری قابل مشاهده باشد.
اجرای آزمایشی به تشخیص نتیجه کمک می‌کند.
—
حفظ ظاهر نمای آجری قدیمی
آجرهای قدیمی ممکن است به مرور زمان تغییر رنگ داده باشند.
این تغییر رنگ بخشی از وضعیت فعلی نماست.
اگر هدف، حفظ ظاهر موجود باشد، نباید صرفاً برای تازه‌تر نشان دادن نما از پوشش‌هایی استفاده کرد که رنگ یا براقیت آن را تغییر می‌دهند.
در صورت مناسب بودن بستر، آبگریزکننده بی‌رنگ می‌تواند برای کاهش جذب آب بررسی شود.
—
نمای سیمانی قدیمی
نمای سیمانی ممکن است پس از چند سال دارای بافتی متفاوت از زمان اجرای اولیه باشد.
ممکن است سطح کمی زبر، کدر یا دارای تغییرات رنگی ناشی از شرایط محیطی باشد.
اگر سطح سالم باشد، می‌توان آبگریزی آن را بررسی کرد.
اما قسمت‌های سست و ترک‌خورده باید قبل از اجرا اصلاح شوند.
—
بتن اکسپوز قدیمی
در بتن اکسپوز، تغییر ظاهری می‌تواند بسیار قابل مشاهده باشد.
به همین دلیل آزمایش موضعی اهمیت زیادی دارد.
محصول بی‌رنگ و شفاف در صورت سازگاری با بستر می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی مورد بررسی قرار گیرد، اما نباید بدون آزمایش، حفظ کامل ظاهر اولیه تضمین شود.
—
نماهای دارای پوشش قدیمی
یکی از دشوارترین شرایط، نمایی است که قبلاً با مواد دیگری پوشش داده شده است.
ممکن است روی سطح:
– رنگ
– رزین
– پوشش آبگریز قدیمی
– پوشش تزئینی
– مواد ترمیمی
وجود داشته باشد.
در چنین شرایطی ابتدا باید مشخص شود که محصول جدید با پوشش موجود سازگار است یا خیر.
اگر سازگاری مشخص نباشد، اجرای آزمایشی ضروری است.
—
آیا می‌توان روی پوشش آبگریز قدیمی اجرا کرد؟
این موضوع به ماهیت پوشش قبلی بستگی دارد.
ممکن است پوشش قبلی همچنان فعال باشد و جذب سطحی بسیار کمی ایجاد کند.
در این شرایط، اجرای مجدد یک ماده جدید بدون بررسی می‌تواند نتیجه مطلوبی نداشته باشد.
بنابراین بهتر است ابتدا میزان جذب و وضعیت پوشش قبلی بررسی شود.
—
نمای قدیمی در مناطق بارانی
در مناطق پرباران، نما ممکن است در طول سال دفعات زیادی خیس شود.
در این شرایط، کاهش جذب آب سطحی می‌تواند بخشی از برنامه نگهداری نما باشد.
اما اگر مشکل ناشی از:
– خرابی آبچکان
– ترک
– درز باز
– ناودان معیوب
– آب‌رو نامناسب
– نفوذ از پشت نما
باشد، ابتدا باید همان مشکل اصلاح شود.
—
نمای قدیمی در مناطق سرد
در مناطق سرد، وجود آب در منافذ برخی مصالح و تکرار چرخه یخ‌زدگی و ذوب می‌تواند اهمیت داشته باشد.
آبگریزی سطح ممکن است جذب آب را کاهش دهد، اما نمی‌توان آن را جایگزین ترمیم ترک‌ها یا اصلاح عیوب سازه‌ای و اجرایی دانست.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
—
نمای قدیمی در مناطق ساحلی
در محیط‌های ساحلی، نما ممکن است هم‌زمان در معرض رطوبت و نمک قرار گیرد.
در این شرایط علاوه بر وضعیت مصالح، اتصالات فلزی نیز باید بررسی شوند.
اگر پایه‌ها یا اتصالات فلزی زنگ‌زده باشند، آبگریزی نمای معدنی مشکل خوردگی فلز را حل نمی‌کند.
برای فلز باید روش مناسب حفاظت در برابر خوردگی در نظر گرفته شود.
—
اجرای عایق رطوبتی بدون تغییر محسوس ظاهر
برای دستیابی به نتیجه ظاهری مناسب، چند اصل اهمیت دارد:
۱. سطح کاملاً بررسی شود.
۲. آلودگی‌ها تا حد امکان حذف شوند.
۳. ترک‌ها و خرابی‌های مهم اصلاح شوند.
۴. سازگاری محصول با سطح بررسی شود.
۵. آزمایش موضعی انجام شود.
۶. مقدار مصرف کنترل شود.
۷. اجرای اصلی با همان شرایط آزمایش انجام شود.
این مراحل احتمال تغییر ناخواسته ظاهر را کاهش می‌دهند.
—
نسبت آماده‌سازی محصول
مطابق اطلاعات ارائه‌شده برای محصول پادنار در این دانشنامه، نسبت آماده‌سازی:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
است.
این نسبت باید در هنگام آماده‌سازی رعایت شود.
البته شرایط سطح و میزان تخلخل می‌تواند بر مقدار مصرف واقعی اثر بگذارد؛ بنابراین بهتر است پیش از اجرای گسترده، مقدار مصرف روی بخش آزمایشی بررسی شود.
—
اجرای محصول روی سطح خشک و آماده
سطح باید مطابق شرایط مناسب اجرای محصول آماده شود.
وجود گردوغبار، چربی یا ذرات سست می‌تواند کیفیت عملیات را تحت تأثیر قرار دهد.
در نمای قدیمی، خشک‌شدن سطح پس از شست‌وشو نیز اهمیت زیادی دارد.
اجرای محصول روی سطحی که هنوز آب یا رطوبت نامناسب دارد، بدون بررسی شرایط فنی توصیه نمی‌شود.
—
حفاظت از قسمت‌های غیرمعدنی
اگر در نمای قدیمی اجزایی مانند:
– شیشه
– فلز
– پلاستیک
– کابل
– درزگیر
– تجهیزات برقی
وجود داشته باشد، نباید فرض کرد که محصول برای همه آنها مناسب است.
این قسمت‌ها باید در صورت نیاز محافظت شوند.
هدف اصلی آبگریزی، سطح مناسب نماست.
—
آبگریزی و حفظ ظاهر؛ دو هدف مرتبط اما متفاوت
گاهی تصور می‌شود که اگر محصول شفاف باشد، حتماً ظاهر نما را کاملاً بدون تغییر حفظ می‌کند.
شفاف بودن محصول به تنهایی چنین تضمینی ایجاد نمی‌کند.
میزان تغییر ظاهری به ویژگی‌های بستر و نحوه اجرای محصول نیز وابسته است.
بنابراین عبارت مناسب برای معرفی چنین کاربردی می‌تواند این باشد:
«محصول بی‌رنگ و شفاف برای آبگریزی سطح و کاهش جذب آب، با قابلیت بررسی برای استفاده روی نماهایی که حفظ ظاهر آنها اهمیت دارد.»
این بیان از ایجاد انتظار غیرواقعی جلوگیری می‌کند.
—
آیا آبگریزی جایگزین ترمیم نما است؟
خیر.
اگر نمای قدیمی دچار خرابی باشد، ابتدا باید علت خرابی مشخص شود.
برای مثال:
– ترک باید ترمیم شود.
– سنگ لق باید تثبیت شود.
– درز باز باید درزبندی شود.
– مسیر آب باید اصلاح شود.
– ناودان معیوب باید تعمیر شود.
– نشتی لوله باید برطرف شود.
پس از اصلاح این مشکلات، آبگریزی می‌تواند به عنوان یک اقدام تکمیلی برای کاهش جذب آب سطحی بررسی شود.
—
بررسی نتیجه پس از اجرا
بعد از خشک‌شدن محصول، نمای اجراشده باید با قسمت اجرا نشده مقایسه شود.
این مقایسه بهتر است در نور طبیعی انجام شود.
موارد زیر بررسی شوند:
– رنگ
– براقیت
– یکنواختی
– لکه
– بافت
– میزان آبگریزی
در صورت مطلوب بودن نتیجه، اجرای سایر قسمت‌ها ادامه پیدا می‌کند.
—
نگهداری نمای قدیمی پس از آبگریزی
آبگریزی به معنی بی‌نیاز شدن نما از نگهداری نیست.
نما همچنان باید از نظر:
– ترک
– شوره
– آلودگی
– خرابی درزها
– نفوذ آب
– شکستگی
– لق‌شدن سنگ
بازرسی شود.
تمیزکاری نیز باید با روش مناسب سطح انجام شود.
—
جمع‌بندی فصل
ترمیم و حفاظت نمای قدیمی بدون تغییر محسوس در رنگ و ظاهر، نیازمند شناخت دقیق وضعیت موجود است.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند برای کاهش جذب آب سطحی نماهای مناسب مورد استفاده قرار گیرد، اما شفاف بودن محصول به تنهایی به معنی تضمین عدم تغییر ظاهر در همه سطوح نیست.
برای همین، در نماهای قدیمی به‌خصوص سنگ، آجر، سیمان و بتن اکسپوز، آزمایش موضعی پیش از اجرای کامل اهمیت زیادی دارد.
مطابق اطلاعات ارائه‌شده برای محصول پادنار، نسبت آماده‌سازی ۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب است.
همچنین ترک، شوره، درز باز، خرابی آبچکان، نشتی تأسیسات و مشکلات پشت نما باید به صورت جداگانه بررسی و در صورت نیاز اصلاح شوند.
در نهایت، هدف از آبگریزی چنین نمایی، کاهش جذب آب و کمک به حفاظت سطح، با حفظ هرچه بیشتر ظاهر موجود در صورت سازگاری محصول با بستر است؛ نه بازسازی کامل یا تغییر ظاهر نمای قدیمی.
۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
۰ دیدگاه