دانشنامه جامع عایق رطوبتی بی رنگ125
فصل ۱۲۵ ـ عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در مناطق دارای رطوبت نسبی بالا و بارندگی مکرر
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
گاهی ساختمان در منطقه‌ای قرار دارد که حتی وقتی باران نمی‌بارد، هوا برای مدت طولانی مرطوب است. در چنین مناطقی، نمای ساختمان ممکن است مرتباً در معرض رطوبت هوا، مه، شبنم، بارندگی‌های پراکنده و خشک‌شدن آهسته قرار داشته باشد.
این وضعیت با منطقه‌ای که فقط گاهی باران شدید می‌بارد متفاوت است.
در رطوبت نسبی بالا، سطح نما ممکن است مدت بیشتری مرطوب بماند. اگر مصالح متخلخل باشند، احتمال جذب آب و ایجاد شرایط مناسب برای تشکیل شوره، لکه‌های رطوبتی و فرسایش سطحی نیز بیشتر می‌شود.
در چنین شرایطی، استفاده از عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف می‌تواند به عنوان یکی از روش‌های کاهش جذب آب سطحی و آب‌گریز کردن مصالح مورد بررسی قرار گیرد.
البته باید از همان ابتدا یک تفاوت مهم را در نظر داشت: رطوبت بالای هوا با نفوذ آب تحت فشار یا ورود آب از ترک و درز یکسان نیست. یک پوشش آب‌گریز سطحی نیز نمی‌تواند جایگزین آب‌بندی سازه‌ای یا رفع منشأ اصلی رطوبت شود.
رطوبت نسبی بالا چه اثری بر نمای ساختمان دارد؟
رطوبت نسبی بالا به این معنی نیست که الزاماً آب مایع از داخل دیوار عبور می‌کند.
اما وقتی رطوبت هوا زیاد باشد، شرایط خشک‌شدن سطوح نیز می‌تواند تغییر کند.
برای مثال، یک نمای آجری ممکن است بعد از بارندگی چند ساعت یا حتی مدت بیشتری مرطوب باقی بماند.
اگر در همان منطقه مه یا شبنم نیز وجود داشته باشد، سطح ممکن است قبل از خشک‌شدن کامل دوباره مرطوب شود.
در نتیجه، تعداد دفعات خیس و خشک شدن نما افزایش پیدا می‌کند.
این موضوع در ساختمان‌هایی که از مصالح متخلخل ساخته شده‌اند اهمیت بیشتری دارد.
تفاوت رطوبت هوا با آب باران
این دو موضوع نباید با یکدیگر اشتباه شوند.
رطوبت نسبی بالا مربوط به مقدار بخار آب موجود در هواست، در حالی که باران آب مایع را مستقیماً روی سطح نما قرار می‌دهد.
یک پوشش آب‌گریز شفاف عمدتاً برای کنترل رفتار آب مایع روی سطح و کاهش جذب آب مصالح مطرح است.
بنابراین نباید ادعا کرد که چنین پوششی می‌تواند رطوبت نسبی هوا را از بین ببرد یا هوای مرطوب را خشک کند.
هدف اصلی، محافظت سطحی مصالح در برابر جذب آب است.
نقش شبنم در رطوبت نما
در بعضی مناطق، به ویژه مناطقی که اختلاف دمای شب و روز زیاد است، شبنم می‌تواند روی نما تشکیل شود.
در ساعات شب، دمای سطح ممکن است کاهش پیدا کند و اگر دمای آن به نقطه شبنم برسد، بخار آب موجود در هوا روی سطح به قطرات آب تبدیل می‌شود.
اگر این اتفاق به صورت مکرر رخ دهد، نمای ساختمان مرتباً مرطوب می‌شود.
این مسئله در قسمت‌هایی که کمتر در معرض تابش خورشید هستند می‌تواند محسوس‌تر باشد.
مه و نمای ساختمان
مه نیز می‌تواند سطح نما را برای مدت طولانی مرطوب نگه دارد.
در مناطق کوهستانی، جنگلی، ساحلی و بعضی مناطق شمالی، مه ممکن است به دفعات ایجاد شود.
وقتی سطح نما در اثر مه خیس می‌شود و سپس قبل از خشک‌شدن کامل دوباره در معرض مه قرار می‌گیرد، چرخه مرطوب ماندن سطح طولانی‌تر می‌شود.
در چنین شرایطی، آب‌گریزی سطح می‌تواند به عنوان یکی از اقدامات نگهداری نما مورد توجه قرار گیرد.
آیا عایق شفاف رطوبت هوا را متوقف می‌کند؟
خیر.
این نکته باید در معرفی محصول به طور روشن بیان شود.
پوشش آب‌گریز سطحی قرار نیست رطوبت نسبی هوا را کاهش دهد.
همچنین نباید آن را به عنوان راهکاری برای جلوگیری از ورود بخار آب به هر شکل ممکن معرفی کرد.
عملکرد اصلی مورد انتظار در این کاربرد، کاهش جذب آب مایع توسط سطح مصالح است.
این تفاوت از نظر فنی اهمیت زیادی دارد.
چرا خشک‌شدن نما مهم است؟
هرچه سطح نما سریع‌تر پس از خیس‌شدن خشک شود، مدت تماس آن با آب کمتر خواهد بود.
البته سرعت خشک‌شدن به عوامل متعددی بستگی دارد:
– دمای هوا
– تابش خورشید
– سرعت باد
– رطوبت نسبی
– نوع مصالح
– میزان تخلخل
– جهت قرارگیری نما
– وجود پیش‌آمدگی و سایه
به همین دلیل ممکن است دو ساختمان در یک منطقه، حتی با مصالح مشابه، رفتار متفاوتی داشته باشند.
جهت جغرافیایی نما و رطوبت
جهت قرارگیری نما نیز می‌تواند مهم باشد.
نمایی که ساعات بیشتری در سایه قرار دارد، ممکن است دیرتر خشک شود.
در مناطق دارای رطوبت نسبی بالا، این مسئله می‌تواند بیشتر دیده شود.
برای مثال، اگر یک قسمت از ساختمان در بیشتر ساعات روز در سایه باشد و بخش دیگری نور خورشید دریافت کند، مدت ماندگاری رطوبت روی این دو سطح می‌تواند متفاوت باشد.
بنابراین هنگام بررسی مشکلات رطوبتی نما بهتر است فقط نوع مصالح بررسی نشود؛ موقعیت خود نما نیز اهمیت دارد.
نمای آجری در مناطق مرطوب
آجر یکی از مصالحی است که در شرایط مرطوب باید با توجه به میزان تخلخل آن بررسی شود.
اگر آجر آب زیادی جذب کند و سطح برای مدت طولانی مرطوب بماند، احتمال بروز مشکلاتی مانند شوره یا تغییر ظاهر بیشتر می‌شود.
در این شرایط، آب‌گریز کردن سطح می‌تواند میزان تماس و جذب آب را کاهش دهد.
اما اگر آب از پشت دیوار وارد شود، باید منشأ اصلی رطوبت شناسایی شود.
نمای سنگی و رطوبت بالا
سنگ طبیعی نیز رفتار یکسانی ندارد.
سنگ‌های متراکم و کم‌جذب با سنگ‌های متخلخل متفاوت هستند.
در سنگ‌های متخلخل، اگر سطح به صورت مکرر در معرض رطوبت قرار گیرد، اجرای یک پوشش آب‌گریز شفاف می‌تواند برای کاهش جذب آب مورد بررسی قرار گیرد.
اما پیش از اجرای کامل باید سازگاری محصول با سنگ مشخص شود.
آزمایش روی بخش کوچکی از نما، مخصوصاً در سنگ‌های طبیعی با ارزش بالا، کار عاقلانه‌ای است.
تراورتن در هوای مرطوب
تراورتن دارای خلل و فرج طبیعی است و همین ویژگی باعث می‌شود رفتار آن در برابر آب با سنگ‌های متراکم متفاوت باشد.
در منطقه‌ای که بارندگی مکرر و رطوبت هوا زیاد است، کنترل جذب آب تراورتن می‌تواند بخشی از برنامه نگهداری نما باشد.
با این حال، حفره‌ها، بندها و محل اتصال قطعات سنگ باید جداگانه بررسی شوند.
آب‌گریزکننده نباید به عنوان ماده‌ای برای ترمیم شکستگی یا پر کردن حفره‌های بزرگ سنگ معرفی شود.
سیمان و بتن در رطوبت بالا
سطوح سیمانی و بتنی نیز ممکن است در اثر رطوبت مکرر دچار تغییر ظاهر شوند.
در بتن و سیمان، تخلخل، کیفیت اجرا و وجود ترک اهمیت زیادی دارد.
اگر سطح دارای ترک باشد، آب می‌تواند از همان مسیر وارد شود.
بنابراین ابتدا باید ترک‌ها بررسی و در صورت نیاز ترمیم شوند.
پس از آن می‌توان درباره استفاده از یک پوشش آب‌گریز شفاف تصمیم گرفت.
شوره در مناطق مرطوب
شوره معمولاً نتیجه حرکت آب و نمک‌های محلول در مصالح است.
وقتی آب وارد مصالح می‌شود، می‌تواند برخی مواد محلول را جابه‌جا کند. پس از تبخیر آب، این مواد ممکن است به صورت رسوب روی سطح باقی بمانند.
در چنین شرایطی، فقط پاک کردن شوره کافی نیست.
باید مشخص شود آب از کجا وارد می‌شود.
اگر منشأ رطوبت برطرف نشود، ممکن است شوره دوباره ظاهر شود.
آیا آب‌گریزی می‌تواند احتمال شوره را کاهش دهد؟
کاهش جذب آب می‌تواند در شرایط مناسب به کاهش یکی از عوامل مؤثر در انتقال آب و نمک کمک کند.
اما نباید نتیجه گرفت که هر نوع شوره‌ای با اجرای پوشش شفاف به طور کامل متوقف می‌شود.
اگر منبع رطوبت از خاک، پشت دیوار، لوله یا نشتی داخلی باشد، آب‌گریزی سطح نما علت اصلی را برطرف نمی‌کند.
بنابراین بهتر است عبارت «کمک به کاهش جذب آب و در برخی شرایط کاهش احتمال ایجاد رسوبات ناشی از رطوبت» به کار رود، نه وعده قطعی حذف شوره.
مناطق ساحلی و رطوبت بالا
در مناطق نزدیک دریا، شرایط پیچیده‌تر می‌شود.
علاوه بر رطوبت بالا، نمک‌های موجود در محیط نیز ممکن است روی نما تأثیر بگذارند.
در چنین مناطقی، نمای ساختمان می‌تواند هم‌زمان در معرض:
– رطوبت هوا
– باران
– مه
– ذرات نمک
– تابش خورشید
– باد
باشد.
در این شرایط، انتخاب محصول و آماده‌سازی سطح باید با دقت بیشتری انجام شود.
آیا عایق شفاف برای نمای ساحلی کافی است؟
خیر، نباید چنین نتیجه‌ای گرفت.
در مناطق ساحلی، باید نوع مصالح، میزان تخلخل، وضعیت نمک‌های سطحی و شرایط بارش بررسی شود.
پوشش آب‌گریز شفاف می‌تواند بخشی از برنامه محافظت سطحی باشد، اما جایگزین نگهداری، شست‌وشوی مناسب، ترمیم درزها و رفع نقاط نفوذ آب نیست.
اهمیت آلودگی سطح در هوای مرطوب
در مناطق مرطوب شهری، گردوغبار و ذرات آلودگی ممکن است راحت‌تر روی سطح مرطوب باقی بمانند.
اگر نما مرتباً خیس و خشک شود، ممکن است ظاهر آن به مرور تغییر کند.
بنابراین پیش از اجرای پوشش آب‌گریز، پاک‌سازی سطح اهمیت دارد.
اجرای ماده روی لایه‌ای از دوده، گردوغبار یا چربی ممکن است نتیجه مطلوب ایجاد نکند.
آیا عایق شفاف مانع رشد جلبک و خزه می‌شود؟
در مناطق بسیار مرطوب، ممکن است روی بعضی نماها خزه، جلبک یا لکه‌های زیستی ایجاد شود.
اما نباید صرفاً بر اساس آب‌گریز بودن یک محصول، ادعای جلوگیری قطعی از رشد این عوامل مطرح کرد.
رشد جلبک و خزه به عواملی مانند رطوبت، نور، دما، مواد موجود روی سطح و شرایط محیطی بستگی دارد.
اگر سطح قبلاً آلوده شده باشد، ابتدا باید روش مناسب پاک‌سازی مشخص شود.
آماده‌سازی سطح در مناطق با رطوبت بالا
آماده‌سازی سطح در این مناطق اهمیت زیادی دارد.
سطح باید تا حد امکان:
– تمیز باشد،
– مواد سست نداشته باشد،
– فاقد آلودگی چرب باشد،
– شوره فعال آن بررسی شده باشد،
– ترک‌های آن مشخص شده باشد،
– درزهای آسیب‌دیده آن اصلاح شده باشد.
همچنین باید شرایط اجرای محصول بررسی شود.
ممکن است سطح از نظر ظاهری خشک به نظر برسد، ولی داخل منافذ آن همچنان رطوبت زیادی وجود داشته باشد.
آیا اجرای محصول روی سطح مرطوب امکان‌پذیر است؟
پاسخ به مشخصات فنی محصول بستگی دارد.
نباید یک قاعده کلی برای همه محصولات ارائه کرد.
در مورد محصول مورد استفاده، دستورالعمل سازنده باید درباره میزان رطوبت مجاز سطح، دمای اجرا و زمان خشک‌شدن بررسی شود.
اگر چنین اطلاعاتی در دسترس نباشد، آزمایش موضعی در شرایط واقعی پروژه می‌تواند کمک‌کننده باشد.
زمان مناسب اجرای عایق شفاف
در منطقه‌ای که رطوبت هوا زیاد است، انتخاب زمان اجرا اهمیت ویژه‌ای دارد.
بهتر است زمانی انتخاب شود که:
– بارندگی نزدیک نباشد،
– سطح فرصت خشک‌شدن داشته باشد،
– دمای سطح در محدوده مجاز محصول باشد،
– احتمال تشکیل شبنم فوری پایین باشد،
– باد و شرایط محیطی اجازه اجرای یکنواخت را بدهد.
این موارد می‌توانند روی نتیجه نهایی تأثیر بگذارند.
نسبت رقیق‌سازی محصول پادنار
بر اساس مشخصات ارائه‌شده برای محصول مورد استفاده در این دانشنامه:
۱ کیلوگرم محصول + ۸۰ لیتر آب
به عنوان نسبت رقیق‌سازی در نظر گرفته می‌شود.
مقدار مصرف نهایی بر مترمربع را نباید صرفاً از همین نسبت محاسبه کرد.
تخلخل و میزان جذب سطح، روش اجرا و وضعیت نما در مصرف واقعی تأثیر دارند.
به همین دلیل، بهتر است ابتدا یک قسمت محدود اجرا شود و پس از خشک‌شدن، نتیجه بررسی گردد.
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
آیا پوشش شفاف می‌تواند مشکل نم داخل ساختمان را حل کند؟
این موضوع کاملاً به منشأ نم بستگی دارد.
اگر نم داخلی ناشی از جذب آب باران از سطح نما باشد، کاهش جذب آب نما ممکن است به کاهش یکی از مسیرهای ورود آب کمک کند.
اما اگر رطوبت از لوله، کف، زمین، دیوار مشترک یا سیستم آب‌بندی داخلی وارد شود، اجرای عایق شفاف روی نمای بیرونی مشکل را حل نمی‌کند.
بنابراین قبل از انتخاب محصول باید منشأ رطوبت مشخص شود.
رطوبت بالا و نمای زیر سایه
قسمت‌های سایه‌دار ساختمان معمولاً شرایط متفاوتی نسبت به سطوح آفتاب‌گیر دارند.
ممکن است یک قسمت از نما بعد از باران در چند ساعت خشک شود، در حالی که قسمت دیگری تا مدت طولانی مرطوب باقی بماند.
در این قسمت‌ها احتمال ایجاد لکه و رسوب نیز می‌تواند بیشتر باشد.
به همین دلیل، بررسی ساختمان باید به صورت موضعی انجام شود و نباید تصور کرد که تمام نما شرایط یکسانی دارد.
آب‌گریزی و تنفس مصالح
در بسیاری از نماهای معدنی، موضوع عبور بخار آب نیز قابل توجه است.
هدف از پوشش مناسب آب‌گریز باید کاهش جذب آب مایع باشد، نه اینکه بدون بررسی مشخصات فنی، تمام مسیرهای تبادل بخار آب مسدود شود.
بنابراین هنگام انتخاب محصول برای نماهای قدیمی یا مصالح متخلخل، بهتر است ویژگی‌های فنی آن بررسی شود.
یک اشتباه مهم: اجرای پوشش روی مشکل پنهان
فرض کنید در یک ساختمان قدیمی، داخل اتاق رطوبت مشاهده می‌شود.
ممکن است مالک تصور کند چون نمای بیرونی خیس می‌شود، باید فوراً کل نما با عایق شفاف پوشانده شود.
اما ممکن است منشأ واقعی رطوبت یک لوله معیوب یا خرابی آب‌بندی بام باشد.
در چنین شرایطی، اجرای پوشش نما هزینه ایجاد می‌کند ولی مشکل اصلی باقی می‌ماند.
بنابراین تشخیص منشأ رطوبت باید قبل از انتخاب روش عایق‌کاری انجام شود.
نگهداری دوره‌ای
حتی پس از اجرای موفق پوشش، بررسی دوره‌ای نما ضروری است.
در مناطق مرطوب بهتر است نما از نظر موارد زیر کنترل شود:
– لکه‌های رطوبتی
– شوره
– تغییر رنگ
– ترک
– خرابی بندها
– رشد جلبک یا خزه
– تجمع آب
– خرابی درزگیرها
– نفوذ آب اطراف پنجره
اگر نقطه‌ای دچار مشکل شد، ابتدا باید علت آن مشخص شود.
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
جمع‌بندی
رطوبت نسبی بالا، مه، شبنم و بارندگی‌های مکرر باعث می‌شوند برخی نماها برای مدت طولانی‌تری مرطوب باقی بمانند.
در چنین شرایطی، کاهش جذب آب مصالح می‌تواند یکی از اقدامات مناسب برای حفاظت سطحی نما باشد.
عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف، در صورت سازگاری با مصالح و اجرای صحیح، می‌تواند برای آب‌گریز کردن سطح و کاهش جذب آب مورد استفاده قرار گیرد.
اما نباید آن را با سیستم آب‌بندی کامل ساختمان، عایق حرارتی یا راهکاری برای حذف رطوبت هوا اشتباه گرفت.
در نماهای آجری، سنگی، سیمانی و بتنی، وضعیت تخلخل، ترک‌ها، درزها و مسیرهای ورود آب باید پیش از اجرا بررسی شود.
همچنین در مناطق دارای رطوبت بالا، زمان اجرای محصول اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا سطح باید فرصت کافی برای آماده‌شدن و خشک‌شدن داشته باشد.
در نهایت، یک پوشش شفاف زمانی می‌تواند بیشترین فایده را داشته باشد که در کنار آماده‌سازی صحیح سطح، اصلاح عیوب نما، تخلیه مناسب آب و نگهداری دوره‌ای استفاده شود.
تلفن مشاوره پیامکی: ۰۹۲۲۱۶۹۶۵۰۹
فصل بعد
در فصل ۱۲۶ به موضوع «عایق رطوبتی بی‌رنگ و شفاف برای نمای ساختمان در برابر مه، شبنم و تراکم رطوبت» خواهیم پرداخت و شرایطی را بررسی می‌کنیم که بدون بارندگی مستقیم، سطح نما به دلیل اختلاف دما و رطوبت محیط مرتباً خیس می‌شود.
۰ دیدگاه